Dự án Luật Phát triển đô thị: Kỳ vọng tăng năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển đô thị
Dự thảo Luật tập trung giải quyết và hỗ trợ được 4 trụ cột lớn là thể chế vượt trội; hạ tầng đồng bộ; hệ sinh thái tri thức - đổi mới sáng tạo; liên kết vùng - hội nhập quốc tế.
Chiều 20/7, Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức Hội thảo góp ý dự án Luật Phát triển đô thị sẽ cho ý kiến tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI sắp tới.
Các đại biểu thống nhất, đã có đủ cơ sở chính trị, pháp lý và thực tiễn để khẳng định việc đề xuất xây dựng dự án Luật Phát triển đô thị là nhiệm vụ hết sức cấp bách và cần thiết, phù hợp với chủ trương của Đảng và yêu cầu thực tiễn phát triển của đô thị đặc biệt, các thành phố khác trong giai đoạn hiện nay.
Góp ý trực tiếp với Dự án Luật Phát triển đô thị, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Phan Thanh Bình, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa, Giáo dục, Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội (nay là Ủy ban Văn hóa và Xã hội) khóa XIV đánh giá cao dự thảo Luật trình xin ý kiến đã thể hiện sự tiến bộ, chuyển biến từ tư duy “quản lý đô thị”, “quản lý thành phố” sang “quản trị đô thị”.
Tuy nhiên, ông Phan Thanh Bình bày tỏ băn khoăn cho rằng, việc đổi tên dự án Luật (từ Luật Đô thị đặc biệt sang Luật Phát triển đô thị) để phạm vi rộng hơn, giúp nhiều thành phố có thể tham gia, nhưng cần phải xác định đây không phải là một luật phát triển đô thị thông thường, mà là một đạo luật kiến tạo các đô thị đặc biệt, nhằm thực hiện nhiệm vụ chiến lược quan trọng của quốc gia; luật tạo điều kiện để các đô thị này phát triển và dẫn dắt, chứ không phải là "cào bằng" hay phân phát đặc quyền.
Vì vậy, ông Phan Thanh Binh đề nghị có thể xác định 4 yếu tố bắt buộc trong nội hàm “đô thị đặc biệt” bao gồm: là cực tăng trưởng quốc gia, có đóng góp thực sự vào sự tăng trưởng chung; là trung tâm đổi mới sáng tạo; là đầu tàu phát triển, dẫn dắt cả vùng; là trung tâm hội nhập quốc tế. Dự thảo Luật tập trung giải quyết và hỗ trợ được 4 trụ cột lớn là thể chế vượt trội; hạ tầng đồng bộ; hệ sinh thái tri thức - đổi mới sáng tạo; liên kết vùng - hội nhập quốc tế.
Từ đó, ông Phan Thanh Bình đề xuất bổ sung một điều mới quy định về mục tiêu và nguyên tắc của Luật nhằm thống nhất sứ mệnh của đô thị đặc biệt, tạo nền tảng cho toàn bộ các cơ chế phía sau; tiếp tục rà soát lại toàn bộ các quy định có nguy cơ triệt tiêu quyền chủ động, chuyển sang cơ chế địa phương tự quyết, tự chịu trách nhiệm và chịu sự hậu kiểm; thiết lập "cơ chế quản trị không gian phát triển tích hợp"; kết nối mảng giáo dục - đào tạo với khoa học - công nghệ để tạo thành một hệ sinh thái hoàn chỉnh; làm rõ thể chế điều phối vùng, quy định rõ vai trò hạt nhân, dẫn dắt của đô thị đặc biệt (đô thị lõi) và giao quyền, trách nhiệm tương xứng cho người đứng đầu điều phối vùng.
Đồng quan điểm, Tiến sĩ Trần Du Lịch, nguyên Phó Trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội Thành phố Hồ Chí Minh khóa XIII nhấn mạnh, đây là lần đầu tiên Thành phố có cơ hội phân cấp, phân quyền một cách hệ thống trên nhiều lĩnh vực (trừ các lĩnh vực thuộc thẩm quyền Trung ương), dự thảo Luật kỳ vọng sẽ tạo nên một thể chế vượt trội, thông thoáng, giúp tăng năng lực cạnh tranh và mở rộng không gian phát triển đô thị.
Kiến nghị một số giải pháp cụ thể, ông Trần Du Lịch nhấn mạnh, thay vì liệt kê chi tiết những việc HĐND hay UBND được làm, chỉ cần ghi rõ những gì thành phố không được làm hoặc không được phân quyền; xây dựng cơ chế "chốt chặn" thay cho thủ tục xin ý kiến chồng chéo, tham vấn các cơ quan. Bên cạnh đó, vấn đề phân cấp ngân sách cần được thực hiện minh bạch theo hướng những khoản thuộc về Trung ương thì thành phố thu nộp đầy đủ, còn những nguồn thu thuộc về địa phương thì giao HĐND thành phố toàn quyền quyết định chi...
Tại hội thảo, ông Dương Ngọc Hải, đại biểu Quốc hội khóa XIV, khóa XV đề nghị sửa đổi đối tượng áp dụng luật trong dự thảo Luật sẽ chỉ gồm “Thành phố Hồ Chí Minh, thành phố khác được công nhận là đô thị đặc biệt”, không quy định đối tượng “thành phố khác chưa được công nhận là đô thị đặc biệt”.
Bà Phạm Phương Thảo, nguyên Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh, nguyên Chủ tịch HĐND Thành phố kiến nghị sửa khoản b, Điều 15 quy định mức tiền phạt vi phạm hành chính trên địa bàn Thành phố cao hơn, nhưng không quá 2 lần mức phạt tiền chung, thành "quy định cao hơn" (bỏ không quá 2 lần mức phạt tiền), giao mức phạt cụ thể này cho HĐND quyết định, để phù hợp với thực tiễn của thành phố trong những lĩnh vực cụ thể…
Dự thảo Luật Phát triển đô thị (tên gọi cũ là Luật Đô thị đặc biệt) gồm 5 chương, 68 điều, quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển đô thị đặc biệt và khu kinh tế đặc biệt./.
