Đưa Nghị quyết thành hành động: Xóa bỏ “độ trễ chính sách”, khơi thông nguồn lực quốc gia
Đưa Nghị quyết vào hành động không chỉ là một quy trình kỹ thuật, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị. Với Chương trình hành động cụ thể, tư duy quản trị phát triển hiện đại và sự quyết liệt trong phân cấp, phân quyền, Đại hội XIV của Đảng đang khơi dậy một khát vọng cống hiến mạnh mẽ.
Đại hội XIV của Đảng đã ban hành Chương trình hành động kèm theo Nghị quyết, là bước đi mang tính đột phá nhằm chuyển mạnh từ “nói” sang “làm”, từ nhận thức sang hành động, quyết liệt xóa bỏ “độ trễ chính sách” để khơi thông nguồn lực quốc gia. Đây không chỉ là quyết tâm chính trị đơn thuần mà còn là sự vận dụng khoa học quản trị hiện đại, tạo môi trường thực thi rõ rệt cho cán bộ và mở ra tư duy “quản trị phát triển” để bứt phá.
*Động lực hành động mạnh mẽ trong toàn xã hội
Thạc sĩ Ngô Vĩnh Bạch Dương, Giám đốc Trung tâm Tư vấn Pháp luật, Viện Nhà nước và Pháp luật (Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam) nhận định, việc ban hành Chương trình hành động kèm theo Nghị quyết mang đậm dấu ấn của khoa học tổ chức nhà nước và quản trị quốc gia hiện đại.
Trong quản trị quốc gia, thách thức lớn nhất thường nằm ở “độ trễ chính sách”. Nếu chỉ dừng lại ở việc ban hành Nghị quyết, sau đó mới triển khai các khâu học tập, quán triệt và xây dựng kế hoạch, sẽ vô tình tạo ra một “khoảng chờ” không nhỏ. Khoảng chờ này không chỉ làm nguội đi nhiệt huyết của đội ngũ thực thi mà còn làm chậm trễ các cơ hội phát triển của xã hội, tạo thêm rào cản trong quá trình triển khai thực tế.
Khi Chương trình hành động được ban hành song hành ngay từ đầu, thông điệp đưa ra rất rõ ràng: Hoạch định phải đi đôi với “lập trình thực thi”. Nghị quyết giữ vai trò văn kiện định hướng chiến lược, thể hiện tầm nhìn và khát vọng, trong khi đó, Chương trình hành động đóng vai trò là “mệnh lệnh hành động” được cụ thể hóa thành từng đầu việc, trách nhiệm, thời hạn và sản phẩm cụ thể. Cách làm này giúp Nghị quyết đi thẳng vào các “điểm nghẽn”, giải quyết kịp thời những đòi hỏi cấp bách của thực tiễn.
Đây cũng là cách củng cố đồng thuận xã hội, mục tiêu lớn không thể chỉ dựa vào các điều kiện nguồn lực vật chất, mà dựa vào sự thống nhất trong Đảng, đồng thuận trong dân. Khi người dân và doanh nghiệp nhìn thấy Nhà nước không để lãng phí thời gian, không để lãng phí cơ hội và chuyển quyết tâm thành kết quả cụ thể, niềm tin xã hội sẽ được nhân lên.
Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng được kỳ vọng sẽ khơi dậy khát vọng cống hiến và động lực hành động mạnh mẽ trong toàn xã hội. Do vậy, để tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV thực sự lan tỏa và khơi dậy khát vọng cống hiến, theo Thạc sĩ Ngô Vĩnh Bạch Dương cách hiệu quả nhất là chứng minh bằng kết quả cụ thể và lợi ích hữu hình. Đối với cán bộ, đảng viên, cần thiết lập môi trường thực thi theo công thức “rõ việc - rõ quyền - rõ trách nhiệm - rõ bảo vệ”. Một Chương trình hành động chi tiết sẽ giúp cán bộ tránh tâm lý lúng túng, né tránh, đồng thời thiết lập kỷ luật công vụ nghiêm minh: Đã làm là phải đến nơi đến chốn, đúng hạn và đảm bảo chất lượng.
Đối với doanh nghiệp, sức lan tỏa nằm ở việc cải thiện môi trường kinh doanh thông qua tính minh bạch và khả năng dự báo. Việc giảm “chi phí tuân thủ” cần được hiểu toàn diện là giảm chi phí thời gian, chi phí cơ hội và cả những rủi ro do sự không chắc chắn của chính sách gây ra.
Đối với người dân, thước đo chính xác nhất là chất lượng dịch vụ công và chất lượng đời sống. Khi các thủ tục hành chính trở nên thuận tiện, các dịch vụ thiết yếu được tiếp cận dễ dàng, niềm tin xã hội sẽ tăng trưởng tự nhiên, tạo sự đồng thuận để triển khai những cải cách lớn hơn.
*Cải cách thể chế và phân cấp, phân quyền
Một trong những nội dung nổi bật tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng là việc xác định rõ 3 đột phá chiến lược, trong đó nhấn mạnh việc khơi thông nguồn lực thông qua cải cách thể chế và phân cấp, phân quyền.
Dưới góc nhìn pháp lý, Tiến sĩ, Luật sư Nguyễn Anh Dũng, Giám đốc Công ty Luật Sao Kim, Hội viên Hội Luật gia thành phố Hà Nội cho rằng, việc Nghị quyết Đại hội XIVcủa Đảng đặt ra yêu cầu chuyển dịch mạnh mẽ từ tư duy “quản lý” sang “quản trị phát triển” là một bước đột phá có ý nghĩa mang tính quyết định đối với năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn tới.
Trong nhiều năm, hệ thống pháp luật vẫn chịu ảnh hưởng nặng nề của tư duy quản lý hành chính tức là Nhà nước đóng vai trò “kiểm soát”, “xin - cho”, đặt trọng tâm vào việc phòng ngừa rủi ro bằng cách siết chặt điều kiện, thủ tục. Cách tiếp cận này tuy có giá trị trong một giai đoạn nhất định, nhưng trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu gay gắt hiện nay, vô hình trung làm gia tăng chi phí tuân thủ, kìm hãm đổi mới sáng tạo và làm suy giảm sức hấp dẫn của môi trường đầu tư.
Ngược lại, tư duy “quản trị phát triển” đặt doanh nghiệp và người dân vào vị trí trung tâm, coi Nhà nước là chủ thể kiến tạo, dẫn dắt và đồng hành. Pháp luật khi đó không chỉ là công cụ kiểm soát, mà trở thành hạ tầng mềm của phát triển, tạo không gian an toàn cho sáng tạo, chấp nhận thử nghiệm, chấp nhận rủi ro có kiểm soát. Khi thể chế vận hành theo hướng này, lợi thế cạnh tranh quốc gia sẽ không chỉ đến từ chi phí lao động hay tài nguyên, mà đến từ chất lượng thể chế, mức độ dự đoán được của pháp luật và niềm tin của thị trường.
Tâm đắc với nội dung trong Nghị quyết nhấn mạnh đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với tự chủ, tự chịu trách nhiệm là một lựa chọn đúng đắn và phù hợp với yêu cầu phát triển trong bối cảnh hiện nay, theo Tiến sĩ, Luật sư Nguyễn Anh Dũng, cơ chế này có tác động rất tích cực đến cả tốc độ và chất lượng thực thi chính sách.
Trên thực tế, nhiều ách tắc pháp lý hiện nay không xuất phát từ việc thiếu quy định, mà từ việc mọi quyết định đều phải “xin ý kiến” Trung ương, dẫn đến chậm trễ và bỏ lỡ cơ hội phát triển. Khi địa phương được trao quyền nhiều hơn, họ có thể chủ động xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh sát với thực tiễn, đặc biệt là những bài toán đặc thù về quy hoạch, đầu tư, đất đai hay mô hình kinh doanh mới.
Tuy nhiên, phân quyền chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi đi kèm với cơ chế trách nhiệm rõ ràng và năng lực thực thi tương xứng. Nếu chỉ “trao quyền” mà không có khung pháp lý thống nhất, không có cơ chế giám sát và không nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, thì nguy cơ áp dụng pháp luật không thống nhất hoàn toàn có thể xảy ra.
“Điểm mấu chốt là xây dựng được một “khung pháp luật Trung ương đủ rõ”, trong đó xác định ranh giới thẩm quyền, tiêu chí ra quyết định và cơ chế kiểm soát quyền lực, để địa phương yên tâm sáng tạo nhưng không vượt quá giới hạn pháp luật”, Tiến sĩ, Luật sư Nguyễn Anh Dũng nhấn mạnh.
Đưa Nghị quyết vào hành động không chỉ là một quy trình kỹ thuật, mà là một cuộc cách mạng về tư duy quản trị. Với Chương trình hành động cụ thể, tư duy quản trị phát triển hiện đại và sự quyết liệt trong phân cấp, phân quyền, Đại hội XIV của Đảng đang khơi dậy một khát vọng cống hiến mạnh mẽ. Khi quyết tâm chính trị được chuyển hóa thành những kết quả định lượng, niềm tin của nhân dân và doanh nghiệp sẽ trở thành động lực to lớn nhất để đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới./.
