Đưa tiếng nói của nhân dân đến các cơ quan có trách nhiệm thông qua chuyển đổi số
Thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy công nghệ đang từng bước trở thành cầu nối đưa hoạt động Mặt trận đến gần dân hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo phát triển mạnh mẽ, chuyển đổi số đang tạo ra những thay đổi sâu rộng trong phương thức kết nối giữa các cơ quan, tổ chức với người dân. Đối với Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam, đây không chỉ là cơ hội hiện đại hóa hoạt động, còn là điều kiện để đổi mới, mở rộng các hình thức tập hợp quần chúng, phát huy dân chủ và tăng cường sự gắn bó giữa Mặt trận với nhân dân. Từ việc tiếp nhận ý kiến, kiến nghị trên môi trường mạng đến vận động nguồn lực chăm lo an sinh xã hội, hỗ trợ người dân tiếp cận các dịch vụ số, thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy công nghệ đang từng bước trở thành cầu nối đưa hoạt động Mặt trận đến gần dân hơn, đáp ứng tốt hơn yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.
Lắng nghe nhân dân, nắm bắt tâm tư, nguyện vọng và phản ánh kịp thời những vấn đề phát sinh từ cơ sở luôn là nhiệm vụ quan trọng của MTTQ Việt Nam. Trong điều kiện xã hội ngày càng phát triển, nhu cầu tiếp nhận thông tin nhanh chóng, minh bạch và thuận tiện của người dân ngày càng cao, đòi hỏi công tác Mặt trận phải không ngừng đổi mới phương thức thực hiện. Việc ứng dụng công nghệ số đang mở ra những cách thức mới để thực hiện nhiệm vụ này. Thay vì phụ thuộc chủ yếu vào các cuộc họp, hoạt động tiếp xúc trực tiếp hoặc những kênh phản ánh truyền thống, người dân có thể gửi ý kiến, kiến nghị thông qua các nền tảng trực tuyến. Qua đó, những vấn đề liên quan đến đời sống dân sinh có thêm cơ hội được ghi nhận kịp thời, chuyển đến cơ quan có thẩm quyền và theo dõi quá trình xử lý.
Thời gian qua, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã triển khai Hệ thống thông tin và điều hành tác nghiệp thống nhất trong toàn hệ thống, bao gồm MTTQ các cấp, các tổ chức chính trị - xã hội và các hội quần chúng do Đảng, Nhà nước giao nhiệm vụ. Toàn hệ thống hiện có 49.757 tài khoản sử dụng hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp. Bên cạnh đó, nền tảng Mặt trận số được vận hành với các phân hệ phục vụ quản lý dữ liệu, theo dõi tiến độ và kết quả đại hội MTTQ các cấp, cung cấp thông tin về bầu cử, hỗ trợ tra cứu dịch vụ công, thông tin pháp luật và nắm bắt tình hình dư luận trên không gian mạng. Việc phát triển các hệ thống dùng chung tạo điều kiện để nâng cao hiệu quả trao đổi thông tin, tăng cường phối hợp giữa các cấp, hạn chế tình trạng phân tán dữ liệu và hỗ trợ quá trình xử lý công việc. Đồng thời, đây cũng là cơ sở để từng bước nâng cao chất lượng tổng hợp thông tin phục vụ công tác tuyên truyền, vận động, giám sát và phản biện xã hội. Tuy nhiên, xây dựng nền tảng công nghệ mới chỉ là một phần của quá trình chuyển đổi số. Hiệu quả thực chất còn phụ thuộc vào năng lực sử dụng của đội ngũ cán bộ, mức độ phù hợp của hệ thống với yêu cầu công việc và khả năng tiếp cận của người dân.
Một trong những yêu cầu đặt ra đối với chuyển đổi số trong công tác Mặt trận là phải chuyển hóa lợi ích của công nghệ thành những kết quả cụ thể, gắn với đời sống và nhu cầu của người dân. Công nghệ chỉ thực sự phát huy giá trị khi giúp người dân tiếp cận thông tin thuận lợi hơn, mở rộng cơ hội phát triển kinh tế, nâng cao chất lượng cuộc sống và tham gia tích cực vào các hoạt động xã hội. Thực tiễn tại tỉnh Nghệ An cho thấy, phổ cập kỹ năng số cần được triển khai theo hướng gần gũi, phù hợp với điều kiện của từng nhóm dân cư. MTTQ các cấp trong tỉnh đã tích cực vận động người dân hưởng ứng phong trào "Bình dân học vụ số", kết hợp tuyên truyền trên các nền tảng trực tuyến với hướng dẫn trực tiếp tại khu dân cư theo phương châm “đi từng ngõ, gõ từng nhà, hướng dẫn từng người”. Cách làm này góp phần hỗ trợ người dân từng bước làm quen với công nghệ, tiếp cận thông tin và sử dụng các nền tảng số trong đời sống. Đặc biệt, việc hướng dẫn trực tiếp có ý nghĩa đối với những người còn hạn chế về kỹ năng công nghệ, giúp thu hẹp khoảng cách giữa khả năng tiếp cận số và nhu cầu thực tế của cộng đồng. Không dừng lại ở việc phổ cập kỹ năng, MTTQ các cấp tại Nghệ An còn hỗ trợ đoàn viên, hội viên nông dân, tổ hợp tác và hợp tác xã đưa sản phẩm OCOP lên các sàn thương mại điện tử. Đây là hướng đi gắn chuyển đổi số với phát triển kinh tế, giúp người dân mở rộng kênh tiêu thụ, tiếp cận thị trường mới và nâng cao giá trị sản phẩm địa phương.
Tại Hà Nội, thông qua mô hình "Mặt trận số Thủ đô" trên ứng dụng iHanoi, người dân có thể phản ánh những bất cập trong đời sống, đồng thời tham gia các hoạt động tuyên truyền, vận động trên môi trường số. Việc tiếp nhận và phản hồi thông tin theo hướng công khai, minh bạch góp phần nâng cao tính tương tác, tạo điều kiện để tiếng nói của người dân được chuyển tải nhanh chóng hơn. Ý nghĩa của mô hình không chỉ nằm ở việc rút ngắn thời gian truyền đạt thông tin mà còn thể hiện sự chuyển biến trong tư duy hoạt động của Mặt trận: từ phương thức tuyên truyền một chiều sang tăng cường đối thoại, tiếp nhận phản hồi và khuyến khích người dân chủ động tham gia giải quyết những vấn đề của cộng đồng.
Chuyển đổi số trong công tác Mặt trận chỉ có thể đạt hiệu quả bền vững khi người dân không chỉ là đối tượng tiếp nhận thông tin mà còn là chủ thể tham gia, đóng góp ý kiến và thụ hưởng những thành quả của quá trình này. Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với việc triển khai chuyển đổi số tại vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, biên giới và hải đảo, nơi điều kiện tiếp cận hạ tầng, dịch vụ và kỹ năng số còn có thể gặp nhiều hạn chế. Nếu thiếu sự hỗ trợ phù hợp, một bộ phận người dân có nguy cơ gặp khó khăn trong tiếp cận các nền tảng trực tuyến và những tiện ích do công nghệ mang lại.Vì vậy, cùng với việc hoàn thiện hạ tầng và các phần mềm dùng chung, MTTQ Việt Nam cần tiếp tục chú trọng đào tạo kỹ năng số cho cán bộ, nhất là lực lượng trực tiếp làm việc tại cơ sở. Phương pháp tập huấn theo hướng “cầm tay chỉ việc”, gắn với các tình huống thực tế sẽ giúp cán bộ dễ tiếp thu, từng bước làm chủ công nghệ và vận dụng vào nhiệm vụ hằng ngày. Đồng thời, việc vận hành các nền tảng phải bảo đảm an toàn thông tin, bảo mật dữ liệu và thuận tiện cho người sử dụng. Các công cụ số cần được thiết kế theo hướng dễ tiếp cận, hạn chế những thao tác phức tạp và có cơ chế hỗ trợ kịp thời khi người dân gặp khó khăn trong quá trình sử dụng.
Thời gian tới, MTTQ Việt Nam sẽ tập trung hoàn thiện, vận hành ổn định các nền tảng số dùng chung, bảo đảm tính liên thông, thống nhất, an toàn, bảo mật và dễ sử dụng; đồng thời đẩy mạnh hỗ trợ, tổ chức các lớp tập huấn quy mô nhỏ theo phương thức “cầm tay chỉ việc” cho đội ngũ cán bộ Mặt trận cấp cơ sở. MTTQ, các tổ chức chính trị - xã hội cần tiếp tục đổi mới công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức về vai trò của chuyển đổi số, hướng dẫn người dân sử dụng công nghệ phù hợp với nhu cầu thực tế. Mỗi cán bộ, đoàn viên, hội viên cần phát huy vai trò nòng cốt trong hỗ trợ cộng đồng, góp phần lan tỏa kiến thức và kỹ năng số đến từng gia đình, khu dân cư...
Đây cũng là một trong những hướng đi thiết thực nhằm góp phần hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia. Với phương châm lấy người dân làm trung tâm, lấy hiệu quả phục vụ làm thước đo, MTTQ Việt Nam có thêm điều kiện phát huy vai trò tập hợp, đoàn kết các tầng lớp nhân dân, củng cố mối quan hệ mật thiết giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, góp phần xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc ngày càng vững chắc./.
