Phát triển nguồn nhân lực khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là yêu cầu quan trọng trong thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Hướng tới mục tiêu này, Hội Sinh viên Việt Nam triển khai chương trình đồng hành với sinh viên tài năng công nghệ năm 2026, tập trung kết nối nguồn lực nghiên cứu, chuyên gia và doanh nghiệp, tạo điều kiện để các ý tưởng khoa học từng bước phát triển thành sản phẩm ứng dụng.
*Khơi thông nguồn lực sinh viên khoa học, công nghệ
Nghị quyết 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu, tạo động lực phát triển đất nước. Cùng với hoàn thiện thể chế, phát triển hạ tầng và thúc đẩy ứng dụng công nghệ, việc xây dựng nguồn nhân lực chất lượng cao có ý nghĩa quan trọng đối với quá trình thực hiện Nghị quyết.
Theo số liệu được cung cấp từ Bộ Giáo dục và Đào tạo, Việt Nam hiện có hơn 2 triệu sinh viên đại học, trong đó sinh viên theo học các lĩnh vực STEM chiếm khoảng 27-31%, tương đương gần 600.000 người. Nhu cầu nhân lực công nghệ được dự báo tiếp tục tăng, nhất là trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, bán dẫn và an ninh mạng.
Thực tế, hoạt động nghiên cứu khoa học trong sinh viên đã có những chuyển biến tích cực. Nhiều công trình trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, khoa học dữ liệu, công nghệ sinh học và tự động hóa được công bố trên các tạp chí khoa học quốc tế.
Tuy nhiên, theo Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sinh viên Việt Nam Lâm Tùng, hoạt động nghiên cứu vẫn còn phân tán, thiếu tính liên thông. Nhiều nhóm nghiên cứu chưa được kết nối thành mạng lưới; sinh viên có năng lực còn thiếu cố vấn chuyên môn, học liệu chất lượng cao và không gian nghiên cứu liên ngành.
Thực tế này đặt ra yêu cầu xây dựng cơ chế hỗ trợ đồng bộ, kết nối hoạt động đào tạo với nghiên cứu và ứng dụng, tạo điều kiện để sinh viên phát huy năng lực, tham gia giải quyết những vấn đề thực tiễn.
*Kết nối nguồn lực, thúc đẩy nghiên cứu và sáng tạo
Bám sát Nghị quyết 57-NQ/TW và Quyết định số 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025 của Thủ tướng Chính phủ, Hội Sinh viên Việt Nam triển khai Chương trình đồng hành với sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ năm 2026, hướng tới các lĩnh vực thuộc 11 nhóm công nghệ chiến lược.
Theo kế hoạch, chương trình dự kiến tổ chức tối thiểu 20 hoạt động học thuật, khoa học và công nghệ, tập trung vào trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, blockchain, bán dẫn, công nghệ mạng 5G/6G, tự động hóa, an ninh mạng, công nghệ không người lái, y - sinh học và năng lượng sạch. Chương trình phấn đấu thu hút hơn 15.000 học sinh, sinh viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh và tiến sĩ trẻ trong, ngoài nước tham gia trực tiếp.
Thông qua hội nghị, hội thảo khoa học, cuộc thi học thuật và các sân chơi công nghệ, Hội Sinh viên Việt Nam hướng tới tạo môi trường để sinh viên trao đổi tri thức, phát triển ý tưởng và kết nối với chuyên gia. Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ công bố quốc tế ít nhất 1.000 bài báo khoa học của sinh viên; lựa chọn tối thiểu 200 dự án, ý tưởng công nghệ tiêu biểu để hỗ trợ hoàn thiện sản phẩm, kết nối chuyên gia và doanh nghiệp; đồng thời giới thiệu ít nhất 150 sản phẩm, mô hình và giải pháp khoa học, công nghệ.
Bên cạnh đó, chương trình dự kiến bổ sung 5.000 đầu mục tài liệu vào kho học liệu số, thu hút hơn 500 nhà khoa học trẻ tham gia cố vấn và lan tỏa kiến thức khoa học, công nghệ tới hơn 500.000 học sinh trung học phổ thông.
Các mục tiêu này hướng tới mở rộng cơ hội nghiên cứu, nâng cao chất lượng học thuật và tăng cường kết nối giữa sinh viên với các nguồn lực phát triển công nghệ. Việc hỗ trợ cần được triển khai xuyên suốt từ hình thành ý tưởng, nghiên cứu, thử nghiệm đến hoàn thiện sản phẩm, thay vì chỉ dừng ở các cuộc thi hoặc hoạt động phong trào.
Nguyễn Song Thiên Long, sinh viên năm thứ ba ngành Khoa học máy tính, Trường Đại học Bách khoa, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng chương trình có ý nghĩa khi lấy sinh viên làm trung tâm, đồng thời phát huy vai trò đồng hành của tổ chức Đoàn - Hội, giảng viên, nhà khoa học và doanh nghiệp.
*Đưa tri thức từ giảng đường vào thực tiễn
Cùng với chương trình đồng hành, Hội Sinh viên Việt Nam ra mắt Cổng thông tin Sinh viên Việt Nam tài năng công nghệ tại địa chỉ vietgenius.vn. Nền tảng được định hướng kết nối sinh viên với kho học liệu, bài báo khoa học, chuyên gia, nhà khoa học trẻ và thông tin về các lĩnh vực công nghệ chiến lược.
Cổng thông tin gồm các chuyên mục về tin tức, sự kiện, lĩnh vực công nghệ, học bổng, học liệu và kết nối hợp tác, hỗ trợ sinh viên tìm kiếm thông tin phục vụ học tập, nghiên cứu và phát triển chuyên môn.
Việc xây dựng nền tảng số góp phần mở rộng khả năng tiếp cận tri thức, kết nối sinh viên với các nguồn lực nghiên cứu. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đánh giá thông qua mức độ sử dụng thực tế, số dự án được hỗ trợ, khả năng kết nối chuyên gia và kết quả ứng dụng của các sản phẩm công nghệ.
Để các mục tiêu đề ra tạo chuyển biến rõ rệt, cần tăng cường phối hợp giữa tổ chức Đoàn - Hội, nhà trường, nhà khoa học và doanh nghiệp. Trong đó, nhà trường tạo nền tảng đào tạo và nghiên cứu; chuyên gia hỗ trợ chuyên môn; doanh nghiệp tham gia xác định nhu cầu, thử nghiệm và ứng dụng sản phẩm.
Phát huy nguồn lực sinh viên tài năng công nghệ là một hướng cụ thể hóa Nghị quyết 57-NQ/TW trong phát triển nhân lực chất lượng cao và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Kết quả không chỉ được thể hiện qua số lượng hoạt động hay ý tưởng được lựa chọn, mà quan trọng hơn là chất lượng nghiên cứu, năng lực làm chủ công nghệ và những sản phẩm có khả năng giải quyết các vấn đề thực tiễn./.
