Tây Ninh đang nỗ lực chuyển hóa tiềm năng khoa học, công nghệ thành giá trị kinh tế cụ thể, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng.
Trong bối cảnh chuyển đổi số và cạnh tranh toàn cầu ngày càng phụ thuộc vào tri thức, dữ liệu cùng năng suất lao động, tỉnh Tây Ninh đang từng bước đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo vào mọi lĩnh vực quản lý, sản xuất, kinh doanh. Với cách làm bài bản từ hoàn thiện thể chế, chính sách, hỗ trợ doanh nghiệp cải tiến công nghệ đến kết nối bài toán thực tiễn với giới chuyên gia, viện, trường, địa phương đang nỗ lực chuyển hóa tiềm năng khoa học, công nghệ thành giá trị kinh tế cụ thể, nâng cao năng lực cạnh tranh và chất lượng tăng trưởng.
*Từ nhu cầu thực tiễn đến giải pháp công nghệ thiết thực
Tại các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh Tây Ninh, chuyển đổi số và đổi mới công nghệ không còn dừng lại ở tinh thần hay chủ trương chung, mà đã đi vào thực chất, gắn liền với yêu cầu nâng cao chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa quy trình sản xuất và tiết giảm chi phí vận hành.
Chia sẻ về hành trình, bà Bùi Thị Phương Thùy, Phó Giám đốc Công ty Trách nhiệm hữu hạn Một thành viên Trà Tâm Lan cho biết, doanh nghiệp thường xuyên cải tiến quy trình sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và đầu tư máy móc, công nghệ hiện đại. Trong quản lý kinh doanh, đơn vị ứng dụng công nghệ số thông qua phần mềm trực tuyến để quản lý khách hàng toàn diện, từ khâu bán hàng đến tiếp nhận và xử lý khiếu nại. Việc số hóa quy trình giúp hoạt động quản lý diễn ra thuận tiện, nhanh chóng và đạt hiệu quả vượt trội.
Tương tự, Công ty Cổ phần Pure Global, doanh nghiệp chuyên sản xuất tinh dầu tràm tại Tây Ninh cũng tập trung ứng dụng công nghệ số vào truy xuất nguồn gốc, quản trị sản xuất và tiếp thị sản phẩm. Bà Nguyễn Thị Mẫu, Giám đốc Công ty Cổ phần Pure Global cho biết, doanh nghiệp đã xây dựng lại hệ thống truy xuất nguồn gốc, ứng dụng phần mềm để khách hàng dễ dàng theo dõi toàn bộ quá trình từ vùng trồng nguyên liệu đến khâu thành phẩm. Công nghệ số và trí tuệ nhân tạo (AI) cũng được đưa vào hoạt động marketing, truyền thông và soạn thảo nội dung.
Theo bà Mẫu, trước đây khi chưa ứng dụng AI và chuyển đổi số, nhân sự phải thực hiện nhiều công việc thủ công. Hiện nay, doanh nghiệp có thể chủ động sản xuất video quảng bá nhanh hơn, giảm phụ thuộc vào đơn vị bên ngoài, qua đó tiết kiệm đáng kể chi phí và nhân công.
Không dừng lại ở khâu quản trị và tiếp thị, Pure Global còn đột phá trong công nghệ sản xuất. Từ phương pháp chưng cất tinh dầu tràm thủ công, tương tự cách nấu rượu truyền thống, doanh nghiệp đã chuyển sang sử dụng hệ thống lò hơi ngưng tụ tự động. Với công nghệ mới, công nhân chủ yếu thực hiện khâu đưa nguyên liệu vào bồn, trong khi quá trình chưng cất được tự động hóa hoàn toàn bằng phương pháp lôi cuốn hơi nước. Nhờ đó, quy trình sản xuất được kiểm soát tốt hơn, nâng cao độ tinh khiết của tinh dầu và hàm lượng 1,8-cineole, hướng tới đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe trong lĩnh vực dược mỹ phẩm và mở rộng khả năng ứng dụng trong ngành dược.
Những chuyển biến tích cực này cho thấy chuyển đổi số và đổi mới công nghệ không nhất thiết phải bắt đầu từ các dự án quy mô quá lớn. Việc lựa chọn đúng khâu cần cải tiến, phù hợp với năng lực và điều kiện thực tế sẽ tạo ra hiệu quả tức thì về chất lượng, chi phí và năng lực cạnh tranh.
Ở góc độ nghiên cứu và phát triển công nghệ, Thạc sĩ Phan Văn Hiệp, Giảng viên Đại học Văn Hiến nhấn mạnh, giá trị cốt lõi của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nằm ở khả năng giải quyết các vấn đề cụ thể trong sản xuất và đời sống. Hướng nghiên cứu của ông tập trung vào ứng dụng năng lượng sạch trong chế biến nông sản, tiêu biểu là hệ thống sấy sử dụng năng lượng mặt trời và các giải pháp lọc nước biển, nước nhiễm mặn thành nước ngọt phục vụ dân sinh.
Các hệ thống do nghiên cứu phát triển đã tích hợp Internet vạn vật (IoT) và AI để tự động xác lập thông số sấy phù hợp với từng loại sản phẩm, đồng thời cho phép giám sát, điều khiển từ xa. Qua đó, doanh nghiệp có thể kiểm soát chất lượng tối ưu, nâng cao hiệu quả vận hành và gia tăng giá trị sản phẩm.
*Hoàn thiện cơ chế, thúc đẩy năng suất và khẳng định vị thế
Để các chính sách và nguồn lực đầu tư phát huy hiệu quả tối đa, Tây Ninh tiếp tục thúc đẩy kết nối chặt chẽ giữa nhu cầu của địa phương với năng lực nghiên cứu, phát triển và cung cấp giải pháp công nghệ.
Ông Nguyễn Trung Hiếu, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Tây Ninh cho biết, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, Sở đã phối hợp với các xã, phường rà soát, đề xuất nhu cầu, khó khăn và những vấn đề thực tiễn cần giải quyết bằng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Đến nay, các địa phương đã đăng ký hơn 250 bài toán thuộc nhiều lĩnh vực như quản lý, điều hành; dữ liệu và nền tảng số; cải cách hành chính, dịch vụ công; nông nghiệp; môi trường; hạ tầng; an sinh xã hội; phát triển kinh tế và hỗ trợ doanh nghiệp.
Theo ông Nguyễn Trung Hiếu, số lượng bài toán đăng ký phản ánh nhu cầu đổi mới rất lớn từ cơ sở. Tuy nhiên, vấn đề then chốt là phải sàng lọc, chuẩn hóa và xác định đúng ưu tiên, bảo đảm từng bài toán làm rõ nhu cầu, đối tượng thụ hưởng, dữ liệu đầu vào, nguồn lực, kết quả mong muốn và tiêu chí đánh giá. Do đó, việc kết nối địa phương với chuyên gia, viện, trường và doanh nghiệp công nghệ cần triển khai thực chất: địa phương chỉ rõ điểm nghẽn; chuyên gia, viện, trường hỗ trợ chuẩn hóa; doanh nghiệp đề xuất giải pháp; cơ quan nhà nước đóng vai trò cầu nối, tạo điều kiện thử nghiệm, đánh giá và nhân rộng mô hình hiệu quả.
Nhìn nhận về tầm nhìn phát triển của địa phương, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa khẳng định, trong kỷ nguyên số, tài nguyên, vị trí địa lý và nguồn lao động vẫn là lợi thế quan trọng nhưng không còn là nền tảng duy nhất quyết định năng lực cạnh tranh bền vững. Khả năng làm chủ tri thức, dữ liệu, công nghệ và chuyển hóa kết quả nghiên cứu thành sản phẩm, dịch vụ, phương thức quản trị hiệu quả mới là yếu tố quyết định đối với phát triển kinh tế.
Trên cơ sở đó, Tây Ninh xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực tăng trưởng quan trọng, mang tính chiến lược, toàn diện và lâu dài. Tỉnh đã ban hành kế hoạch nâng cao năng suất dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo giai đoạn 2023-2030 và hàng loạt thể chế quan trọng tạo hành lang pháp lý vững chắc hỗ trợ doanh nghiệp nâng cao năng suất, chất lượng và thúc đẩy hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Các nhiệm vụ này cũng được gắn kết chặt chẽ với chương trình phát triển kinh tế - xã hội, xây dựng thương hiệu và triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Tây Ninh Phạm Tấn Hòa cho biết, nhờ triển khai đồng bộ, giai đoạn 2021-2026, tỉnh đã tổ chức 70 khóa đào tạo, tập huấn về cải tiến năng suất; thiết kế và phát hành 5.700 ấn phẩm tuyên truyền. Giai đoạn 2021-2025, ngân sách tỉnh đã dành khoảng 6,5 tỷ đồng hỗ trợ 90 doanh nghiệp áp dụng các hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến (ISO 9001, ISO 22000, ISO 14001, SA 8000, VietGAP, Halal...), hỗ trợ chứng nhận hợp chuẩn, hợp quy cho 104 chủng loại sản phẩm.
Trong nông nghiệp, 83 trang trại, hợp tác xã, doanh nghiệp nhỏ và vừa được hỗ trợ quy trình VietGAP; 42 đơn vị được hỗ trợ hơn 3,2 triệu tem điện tử QR truy xuất nguồn gốc. Tỉnh cũng đẩy mạnh bảo hộ tài sản trí tuệ với các chỉ dẫn địa lý “Châu Thành – Long An” cho quả thanh long, “Bến Lức – Long An” cho chanh không hạt, “Khoai mỡ Bến Kè”, nhãn hiệu chứng nhận “Nếp Thủ Thừa” và Bò Tây Ninh.
Những nỗ lực này đã mang lại kết quả rõ nét: Giai đoạn 2021-2025, tỷ phần đóng góp của năng suất các nhân tố tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng GRDP tỉnh Tây Ninh đạt 54,48% (vượt xa mục tiêu 45%); tốc độ tăng năng suất lao động bình quân đạt 7,3% (vượt mục tiêu 7%). Bên cạnh đó, tỉnh đang triển khai dự án khoảng 80 tỷ đồng giai đoạn 2025-2030 đầu tư trang thiết bị cho Trung tâm Khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm nâng cao tiềm lực dịch vụ tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng và an toàn bức xạ.
Thực tiễn tại Tây Ninh cho thấy, khoa học công nghệ và chuyển đổi số chỉ thực sự trở thành động lực tăng trưởng khi gắn chặt với nhu cầu thực tế. Với định hướng lấy hiệu quả làm thước đo, Tây Ninh đang từng bước xây dựng nền tảng cho mô hình tăng trưởng hiện đại, bứt phá dựa trên tri thức và công nghệ trong giai đoạn mới./.
