Nhà thờ đổ Hải Lý (Nhà thờ họ Trái tim Chúa), thuộc xã Hải Tiến, tỉnh Ninh Bình là điểm đến giàu sức hút của vùng biển địa phương.
Với vẻ đẹp đặc trưng tháp chuông đứng sát mép sóng gắn với không gian biển, công trình thu hút đông đảo du khách, nhất là giới trẻ đến tham quan, trải nghiệm. Tuy nhiên, tình trạng một số công trình xây dựng trái phép tồn tại xung quanh khu vực nhà thờ đang làm ảnh hưởng đến cảnh quan, mỹ quan và không gian bờ biển.
Ông Nguyễn Minh Định, Phó Chủ tịch UBND xã Hải Tiến cho biết, để từng bước lập lại trật tự, bảo đảm cảnh quan khu vực, địa phương đã giao các phòng, ban chuyên môn rà soát, lập danh sách trường hợp có công trình vi phạm; đồng thời tổ chức tuyên truyền, vận động các hộ tự giác tháo dỡ, di dời công trình. Đến nay, phần lớn các cơ sở kinh doanh trong khu vực đã nghiêm túc chấp hành, chủ động tháo dỡ, di dời công trình vi phạm.
Qua rà soát, dọc bờ biển Hải Tiến có 23 công trình xây dựng trái phép, trong đó 12 công trình là nhà hàng, cơ sở kinh doanh ăn uống, chủ yếu tập trung quanh Nhà thờ đổ Hải Lý; số còn lại phục vụ nuôi trồng thủy sản. Các công trình này được người dân tự phát xây dựng, lắp đặt phục vụ kinh doanh, dịch vụ, không phù hợp yêu cầu quản lý, sử dụng không gian ven biển.
Theo ghi nhận sáng 23/9, tại khu vực Nhà thờ đổ Hải Lý, các hộ kinh doanh dịch vụ du lịch đang tích cực tháo dỡ, di dời tài sản ra khỏi khu vực theo kế hoạch của địa phương. Để bảo đảm tiến độ, các hộ chủ động thuê máy móc, phương tiện như, cần cẩu, máy hàn, máy khoan và huy động nhân công tháo dỡ. Nhiều hạng mục, vật dụng phục vụ kinh doanh như, biển hiệu, khung sắt thép, kính, bàn ghế... được di chuyển đến địa điểm mới được phép hoạt động.
Ông Phạm Đình Cung, chủ cơ sở kinh doanh tại khu vực Nhà thờ đổ Hải Lý cho biết, sau khi được các cấp chính quyền tuyên truyền, giải thích, gia đình ông đồng thuận với phương án tháo dỡ, bàn giao mặt bằng để địa phương triển khai các dự án theo quy hoạch. Đến nay, gia đình hoàn thành khoảng 70-80% khối lượng tháo dỡ. Dự kiến đến ngày 30/9, toàn bộ công trình sẽ được tháo dỡ xong.
Nhà thờ đổ Hải Lý ban đầu được xây dựng từ năm 1877 rất đơn sơ được lợp bằng cỏ. Từ thập kỷ thứ hai của thế kỷ XX, nơi đây bị biển xâm thực, nhà thờ được di chuyển vào sâu phía trong, cách khoảng 3 km so với vị trí cũ. Năm 1917, nhà thờ được xây dựng lần thứ 2 với quy mô lớn theo thiết kế của kiến trúc sư người Pháp tại vị trí hiện nay. Nhà thờ được hoàn thành vào năm 1927 với khuôn viên rộng 9.330m2, dài 47m, rộng 15m. Tháp chuông cao 27m, vòm thánh giá cao 15m với kiến trúc cửa vòm, nhiều hoa văn trang trí theo phong cách châu Âu.
Năm 2005, bão số 7 gây thiệt hại nghiêm trọng cho khu vực ven biển Hải Tiến, phá hủy tuyến đê bao phía ngoài, cuốn trôi làng chài và nhiều nhà thờ ven biển. Nhà thờ đổ Hải Lý là công trình hiếm hoi còn lưu giữ được một phần kiến trúc gồm tháp chuông, nền và đoạn tường phía Bắc. Qua thời gian, những phần kiến trúc còn lại mang vẻ cổ kính, rêu phong, tạo nên một cảnh quan đặc trưng và trở thành điểm đến thu hút đông đảo du khách.
Ngày 15/9/2026, Nhà thờ đổ Hải Lý được UBND tỉnh Ninh Bình công nhận là Điểm du lịch Khu chứng tích biến đổi khí hậu. Cùng với việc xác lập điểm đến trong hệ thống du lịch của tỉnh, quyết định cũng giao UBND xã Hải Tiến trách nhiệm quản lý, khai thác và phát triển điểm du lịch theo quy định. Đây là cơ sở để địa phương xây dựng định hướng bảo tồn những dấu tích còn lại của công trình, đồng thời phát huy giá trị cảnh quan, lịch sử gắn với phát triển du lịch bền vững.
Theo Phó Chủ tịch UBND xã Hải Tiến Nguyễn Minh Định, địa phương từng bước chỉnh trang khu vực tháp chuông Nhà thờ đổ Hải Lý, tạo dựng không gian cảnh quan hài hòa, phục vụ nhu cầu tham quan, trải nghiệm của du khách. Trong năm 2026, xã phấn đấu hoàn thành các hạng mục chỉnh trang xung quanh tháp chuông. Đây sẽ là cơ sở để địa phương tiếp tục thu hút doanh nghiệp đầu tư, phát huy giá trị cảnh quan và lịch sử của khu vực, gắn bảo tồn với phát triển du lịch bền vững./.
