Hà Nội đốc thúc tiến độ các cầu vượt sông, mở rộng không gian phát triển hai bờ
Thành phố đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành các công trình trong tháng 7/2027, phục vụ Hội nghị APEC 2027, đồng thời từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô.
Hà Nội đang đồng loạt thúc đẩy 8 dự án cầu vượt sông Hồng, sông Đuống, tập trung tháo gỡ vướng mắc về giải phóng mặt bằng, di chuyển hạ tầng kỹ thuật, vật liệu và tổ chức thi công. Thành phố đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành các công trình trong tháng 7/2027, phục vụ Hội nghị APEC 2027, đồng thời từng bước hoàn thiện mạng lưới giao thông theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô.
* Đồng loạt triển khai các trục kết nối qua sông
Sông Hồng và sông Đuống giữ vị trí đặc biệt trong cấu trúc không gian Hà Nội, nhưng cũng tạo ra sự chia cắt giữa khu vực nội đô với phía Bắc, phía Đông và các địa phương trong Vùng Thủ đô. Trong nhiều năm, lưu lượng giao thông tập trung vào một số cây cầu hiện hữu, làm gia tăng áp lực tại các tuyến đường dẫn, nút giao và cửa ngõ thành phố.
Việc đầu tư đồng bộ các cầu vượt sông vì vậy được Hà Nội xác định là nhiệm vụ hạ tầng chiến lược. Mỗi cây cầu không chỉ bổ sung năng lực giao thông mà còn kết nối các tuyến vành đai, trục hướng tâm, khu đô thị, trung tâm logistics và các cực tăng trưởng mới. Khi mạng lưới cầu được hoàn thiện, dòng phương tiện sẽ được phân bổ hợp lý hơn, giảm phụ thuộc vào một số hành lang giao thông truyền thống.
Theo định hướng quy hoạch, Hà Nội sẽ tiếp tục phát triển hệ thống cầu vượt sông Hồng gắn với mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm. Trong năm 2026, thành phố tập trung thúc đẩy các dự án cầu Tứ Liên, Ngọc Hồi, Trần Hưng Đạo, Thượng Cát, Vân Phúc, Hồng Hà, Mễ Sở và một số công trình vượt sông Đuống.
Tại hội nghị ngày 21/7/2026 về triển khai, giải phóng mặt bằng và thi công các dự án cầu vượt sông, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường yêu cầu các đơn vị phấn đấu hoàn thành toàn bộ các dự án trong tháng 7/2027. Mốc tiến độ này gắn với yêu cầu phục vụ Hội nghị APEC 2027, đồng thời tạo động lực cho mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số và mở rộng không gian phát triển của Thủ đô.
Trong số các dự án đang triển khai, cầu Tứ Liên có ý nghĩa quan trọng đối với kết nối khu vực trung tâm với phía Bắc sông Hồng và sân bay Nội Bài. Dự án được khởi công ngày 19/5/2025. Đến đầu tháng 6/2026, các nhà thầu đã hoàn thành 84 cọc khoan nhồi tại hai trụ tháp chính P37 và P38; triển khai bệ trụ, hầm chui Quốc lộ 5 và các hạng mục tại nút giao Nghi Tàm.
Đến ngày 21/7, công tác bàn giao mặt bằng dự án đã có bước tiến quan trọng. Các đơn vị tiếp tục tập trung di chuyển công trình hạ tầng kỹ thuật còn lại để bảo đảm mặt bằng thi công liên tục. Với khối lượng lớn tại nút giao Nghi Tàm, đường Âu Cơ và phía Đông Anh, hiệu quả phối hợp giữa chủ đầu tư, nhà thầu và chính quyền cơ sở sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ chung.
Cầu Ngọc Hồi dài khoảng 7,5 km, kết nối Hà Nội với tỉnh Hưng Yên và đường Vành đai 3,5. Đầu tháng 6/2026, các nhà thầu đã hoàn thành 80 cọc khoan nhồi tại hai trụ tháp chính; triển khai cừ vây, bê tông bịt đáy, bệ trụ và phần cầu dẫn. Trên địa bàn Hà Nội, công tác giải phóng mặt bằng cơ bản hoàn thành, nhưng vẫn còn một số vị trí liên quan đến công trình điện, nước, thông tin và phần mặt bằng phía Hưng Yên.
Thành phố yêu cầu các xã Thanh Trì và Đại Thanh hoàn tất bàn giao phần diện tích còn lại ngay trong tháng 7/2026, tạo điều kiện để tổ chức thi công đồng bộ giữa hai đầu cầu.
Cầu Trần Hưng Đạo có tổng mức đầu tư hơn 7.868 tỷ đồng, được khởi công ngày 19/12/2025. Đến đầu tháng 6/2026, nhà đầu tư đã tổ chức 12 mũi thi công, cơ bản hoàn thành cọc khoan nhồi cầu chính, đồng thời triển khai phần cầu dẫn, cầu nhánh và các bệ trụ.
Dù khối lượng phần dưới đạt kết quả tích cực, dự án vẫn vướng hệ thống điện, cấp nước, cây xanh và một số công trình hạ tầng kỹ thuật. UBND thành phố yêu cầu hoàn thành di chuyển, hạ ngầm đường điện trước ngày 25/8/2026; phần đất quốc phòng được yêu cầu bàn giao mặt bằng sạch trước ngày 30/7.
* Không để mặt bằng kéo lùi tiến độ
Kết quả tại các công trường cho thấy các dự án cầu vượt sông đã chuyển sang giai đoạn thi công đồng loạt. Tuy nhiên, tiến độ giữa các công trình chưa đồng đều. Ngoài mặt bằng dân cư, nhiều vị trí vẫn vướng đường điện, cấp nước, viễn thông, công trình đê điều và hạ tầng kỹ thuật ngầm, nổi.
Cầu Thượng Cát hiện được xác định là dự án có tiến độ chậm nhất trong nhóm 8 công trình được thành phố kiểm điểm ngày 21/7. Đầu tháng 6/2026, phần cầu chính đã thi công phần lớn cọc khoan nhồi, trong khi phần cầu dẫn đang tiếp tục triển khai cọc, dầm và bệ trụ. Tuy nhiên, khối lượng tổng thể chưa đáp ứng yêu cầu.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường yêu cầu Sở Xây dựng và Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình giao thông thành phố đôn đốc nhà thầu, làm rõ nguyên nhân chậm và xác định biện pháp khắc phục. Thành phố cũng đặt vấn đề kiểm điểm trách nhiệm đối với những phần việc chậm do nguyên nhân chủ quan hoặc thiếu phối hợp.
Tại cầu Vân Phúc, các nhà thầu tổ chức nhiều mũi thi công, triển khai đường công vụ, bóc lớp đất hữu cơ, đắp nền, thi công cọc khoan nhồi và dầm cầu. Cầu Hồng Hà và Mễ Sở thuộc Dự án đường Vành đai 4 - Vùng Thủ đô cũng đang được đẩy nhanh với hàng chục mũi thi công.
Đối với toàn bộ Dự án Vành đai 4, công tác giải phóng mặt bằng tại Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh đã đạt tỷ lệ cao. Riêng Hà Nội đã bàn giao gần 99% chiều dài tuyến. Phần mặt bằng còn lại chủ yếu liên quan đến nhà dân, hạ tầng kỹ thuật và các công trình cần di chuyển.
Tuy nhiên, tỷ lệ bàn giao cao chưa đồng nghĩa với việc mặt bằng đã liên tục. Chỉ một vị trí đường điện hoặc nhà dân chưa được xử lý cũng có thể khiến thiết bị không tiếp cận được công trường, đường công vụ bị ngắt quãng hoặc nhà thầu phải thay đổi trình tự thi công. Vì vậy, thành phố yêu cầu các địa phương không chỉ báo cáo diện tích đã thu hồi mà phải xác định rõ những điểm đang ảnh hưởng trực tiếp đến đường găng tiến độ.
Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao hướng dẫn các địa phương xử lý vướng mắc về đất đai, bồi thường và thủ tục liên quan. Ban Quản lý dự án phải rà soát hồ sơ, bảo đảm nguồn vốn thanh toán cho nhà thầu; những nội dung vượt thẩm quyền phải báo cáo ngay UBND thành phố, không để ách tắc kéo dài.
Bên cạnh mặt bằng, nguồn vật liệu cũng là áp lực lớn khi nhiều dự án giao thông triển khai cùng thời điểm. Thành phố đang phối hợp với các địa phương hoàn thiện thủ tục cấp phép mỏ, bảo đảm nguồn đất đắp, cát, đá cho công trường.
Các nhà thầu được yêu cầu huy động đầy đủ máy móc, vật tư, nhân lực; bổ sung mũi thi công và tổ chức “3 ca, 4 kíp” đối với những hạng mục đủ điều kiện. Yêu cầu này nhằm tận dụng thời gian thuận lợi, bù lại khối lượng bị ảnh hưởng bởi mùa mưa, lũ và thời gian chờ xử lý mặt bằng.
Tuy nhiên, tăng tốc phải đi đôi với bảo đảm an toàn công trình và hệ thống đê điều. Phần lớn các dự án có hạng mục nằm trong phạm vi bãi sông hoặc hành lang bảo vệ đê. Trong mùa mưa lũ, trình tự thi công móng, trụ, đường công vụ và tập kết vật liệu phải tuân thủ chặt phương án được phê duyệt, không làm cản trở dòng chảy hoặc ảnh hưởng khả năng phòng, chống thiên tai.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Bùi Duy Cường yêu cầu chủ đầu tư bảo đảm tuyệt đối an toàn đê điều nhưng phải linh hoạt tổ chức thi công, tận dụng tối đa thời gian đủ điều kiện. Các tổ công tác chuyên ngành được giao bám sát từng công trường, theo dõi tiến độ và kịp thời xử lý vấn đề phát sinh.
* Mở rộng không gian phát triển hai bờ
Mục tiêu đầu tư các cầu vượt sông không dừng ở việc rút ngắn thời gian di chuyển. Hiệu quả lớn hơn nằm ở khả năng kết nối các khu vực đang phát triển nhanh nhưng chưa được khai thác tương xứng do hạn chế về hạ tầng.
Cầu Tứ Liên sẽ tạo thêm hướng kết nối từ khu vực Hồ Tây, Ba Đình với Đông Anh, sân bay Nội Bài và các tuyến giao thông phía Bắc. Cầu Trần Hưng Đạo kết nối trực tiếp khu vực trung tâm với Long Biên, góp phần giảm áp lực cho cầu Chương Dương và Vĩnh Tuy. Cầu Ngọc Hồi mở thêm hành lang kết nối phía Nam Hà Nội với Hưng Yên; cầu Thượng Cát hoàn thiện tuyến Vành đai 3,5; các cầu Hồng Hà, Mễ Sở tạo nên chuỗi kết nối quan trọng của Vành đai 4.
Khi các công trình hoàn thành đồng bộ với đường dẫn, nút giao và tuyến vành đai, mạng lưới cầu mới sẽ góp phần phân bố lại dân cư, hoạt động sản xuất và dịch vụ. Quỹ đất hai bên sông có điều kiện được khai thác theo quy hoạch, hình thành các khu đô thị, công viên, trung tâm logistics và không gian kinh tế mới.
Tuy nhiên, bài học từ một số công trình trước đây cho thấy cây cầu chỉ phát huy đầy đủ hiệu quả khi hệ thống kết nối hai đầu được đầu tư cùng tiến độ. Nếu cầu hoàn thành nhưng đường dẫn, nút giao hoặc tuyến vành đai liên quan chưa khép kín, lưu lượng phương tiện có thể tiếp tục dồn vào mạng lưới đường hiện hữu và tạo ra điểm nghẽn mới.
Do đó, Hà Nội cần kiểm soát tiến độ theo toàn bộ hành lang giao thông, thay vì tách riêng phần cầu chính. Công tác giải phóng mặt bằng, di chuyển hạ tầng, xây dựng đường dẫn và tổ chức các nút giao phải được triển khai đồng bộ; các khu vực dự kiến phát triển đô thị hai bên cầu cần được quản lý chặt theo quy hoạch, hạn chế đầu cơ đất đai và xây dựng tự phát.
Việc đẩy nhanh các cầu vượt sông cũng phải gắn với chất lượng kiến trúc, cảnh quan và môi trường. Những cây cầu lớn qua sông Hồng nằm trong không gian cảnh quan đặc biệt của Thủ đô, vì vậy cần đáp ứng đồng thời yêu cầu kỹ thuật, an toàn, thẩm mỹ và nhận diện đô thị.
Từ nay đến tháng 7/2027, khối lượng công việc tại các dự án còn rất lớn. Mục tiêu chỉ có thể đạt được khi những phần mặt bằng cuối cùng được xử lý dứt điểm, vật liệu được cung ứng ổn định, nhà thầu duy trì đủ nhân lực, thiết bị và các thủ tục được giải quyết kịp thời.
Với việc kiểm điểm tiến độ theo từng dự án, giao thời hạn cụ thể và gắn trách nhiệm với từng cơ quan, Hà Nội đang chuyển từ thúc đẩy chung sang quản lý trực tiếp từng điểm nghẽn trên công trường. Đây là điều kiện để các dự án cầu vượt sông hoàn thành đúng kế hoạch, góp phần giảm áp lực giao thông và mở rộng không gian phát triển Thủ đô cân bằng hơn giữa hai bờ sông Hồng./.
