Các kế hoạch, phương án phải thường xuyên được cập nhật theo phương châm “4 tại chỗ”, phù hợp với từng loại hình thiên tai, cấp độ rủi ro và điều kiện của địa bàn.
Trước diễn biến thời tiết, thiên tai ngày càng cực đoan, khó lường, thành phố Hà Nội yêu cầu các cấp, ngành rà soát phương án phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn theo phương châm “4 tại chỗ”, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ vị trí; chủ động xử lý ngay từ giờ đầu, ưu tiên bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân và Nhà nước.
* Tiềm ẩn nguy cơ
Hà Nội có địa hình đa dạng, nhiều sông, hồ cùng hệ thống đê điều, thủy lợi quy mô lớn. Toàn thành phố hiện có 626,513 km đê từ cấp đặc biệt đến cấp V và hơn 100 km đê chưa phân cấp; trong đó có tuyến đê cấp đặc biệt duy nhất của cả nước. Thành phố còn có 90 hồ chứa nước thủy lợi, gần 2.000 trạm bơm điện và hơn 3.600 km kênh mương.
Hệ thống công trình này giữ vai trò quan trọng đối với sản xuất, dân sinh nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao trong bảo đảm an toàn và tổ chức ứng phó khi xảy ra mưa lớn, lũ, ngập lụt, sạt lở hoặc sự cố công trình.
Những năm gần đây, Hà Nội thường xuyên chịu tác động của nhiều loại hình thiên tai. Bão Yagi năm 2024 làm 4 người chết, 28 người bị thương; hơn 78.000 người phải sơ tán; trên 130.000 cây xanh bị gãy, đổ và hơn 30.000 ha lúa bị thiệt hại.
Các đợt bão số 10, số 11 sau đó cũng khiến hơn 15.000 ngôi nhà bị ngập; trên 6.000 ha lúa, hơn 2.000 ha rau màu và trên 500 ha thủy sản bị ảnh hưởng; hơn 4.000 gia súc, trên 80.000 gia cầm bị chết, nhiều công trình bị hư hỏng.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, trên địa bàn thành phố đã xuất hiện một số đợt nắng nóng, mưa, dông, lốc, sét, gây thiệt hại về tài sản và ảnh hưởng đến đời sống người dân. Ngập lụt, nhất là ngập lụt đô thị, được xác định là một trong 5 điểm nghẽn của Thủ đô, đang được Thành ủy và UBND thành phố tập trung chỉ đạo giải quyết.
Theo nhận định của cơ quan khí tượng thủy văn, do tác động của biến đổi khí hậu, thời tiết, thiên tai trong thời gian tới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố cực đoan, khó lường cả về tần suất và cường độ. Hà Nội có nguy cơ chịu ảnh hưởng của bão, áp thấp nhiệt đới, mưa lớn, lũ, ngập lụt, nắng nóng, rét đậm, rét hại, dông, lốc, sét, sạt lở đất và cháy rừng do tự nhiên.
* Củng cố năng lực ứng phó tại cơ sở
Ngay từ đầu năm 2026, UBND thành phố và Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự thành phố đã ban hành nhiều văn bản chỉ đạo, triển khai công tác phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn đến các cấp, ngành, địa phương.
Đến nay, 126/126 xã, phường đã kiện toàn Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự năm 2026; củng cố lực lượng xung kích phòng, chống thiên tai và lực lượng làm nhiệm vụ tại cơ sở. Nhiều địa phương như Đa Phúc, Thanh Xuân, Ứng Thiên, Yên Hòa, Đoài Phương, Phương Liệt, Trung Giã, Ba Vì đã tổ chức tập huấn cho lực lượng tham gia phòng, chống thiên tai.
Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã phối hợp tham mưu ban hành kế hoạch kiểm tra công tác phòng thủ dân sự năm 2026; tham mưu UBND thành phố kiểm tra việc thực hiện phương châm “4 tại chỗ” tại các trọng điểm xung yếu về đê điều và địa bàn thường xuyên chịu ảnh hưởng của thiên tai, gồm 18 xã, phường.
Các cấp, ngành cũng tiến hành rà soát lực lượng, vật tư, phương tiện, hậu cần; đánh giá hiện trạng hệ thống đê điều, thủy lợi và các công trình phòng, chống thiên tai trước mùa mưa lũ. Những công trình, dự án, vị trí trọng điểm, xung yếu phải có phương án bảo đảm an toàn trong mùa mưa, bão, lũ.
Theo số liệu tổng hợp, 116/126 xã, phường đã xây dựng kế hoạch phòng, chống thiên tai giai đoạn 2026–2030; 119/126 xã, phường xây dựng phương án ứng phó thiên tai theo cấp độ rủi ro. Tất cả xã, phường đã xây dựng các kế hoạch, phương án khác phục vụ công tác phòng, chống thiên tai năm 2026.
Tuy nhiên, công tác ứng trực, tuần tra, canh gác, tổng hợp thông tin và báo cáo tại một số địa phương, đơn vị còn chậm, thiếu chính xác, chưa đồng bộ. Một số phương án chưa bao quát đầy đủ tình huống, sự cố và loại hình thiên tai theo cấp độ rủi ro.
Việc thực hiện phương châm “4 tại chỗ” tại một số nơi chưa phát huy đầy đủ hiệu quả, còn lúng túng khi huy động lực lượng, phương tiện và xử lý tình huống thực tế. Lực lượng làm công tác phòng, chống thiên tai tại cấp xã còn mỏng, chưa được tập huấn đầy đủ về chuyên môn, nghiệp vụ.
* Ưu tiên xử lý công trình xung yếu
Thành phố yêu cầu các cấp, ngành tiếp tục kiện toàn và phân công nhiệm vụ cụ thể cho lực lượng tham gia phòng, chống thiên tai, tìm kiếm cứu nạn. Các kế hoạch, phương án phải thường xuyên được cập nhật theo phương châm “4 tại chỗ”, phù hợp với từng loại hình thiên tai, cấp độ rủi ro và điều kiện của địa bàn.
Nguồn lực từ ngân sách nhà nước, các quỹ, nguồn viện trợ, tài trợ và đóng góp hợp pháp của tổ chức, cá nhân cần được huy động, sử dụng hiệu quả; ưu tiên khắc phục sự cố tại hệ thống đê điều, hồ chứa nước xung yếu, hạ tầng giao thông, lưới điện, thông tin liên lạc, y tế, giáo dục và hệ thống cấp, thoát nước.
Trong lĩnh vực đê điều, thủy lợi, Hà Nội đang triển khai các dự án tại khu vực cửa vào sông Đuống và nhiều tuyến đê; tập trung đầu tư cụm đầu mối Liên Mạc, các trạm bơm Bộ Đầu, Phương Trạch, Cầu Ngà, Văn Khê cùng hệ thống kênh tiêu ra sông Hồng. Thành phố cũng có chủ trương cải tạo, nâng cấp, nạo vét sông Nhuệ và sông Đáy theo phương thức đối tác công tư.
Đối với khu vực nội đô, UBND thành phố đã ban hành Quyết định số 2280/QĐ-UBND ngày 29/4/2026 phê duyệt Kế hoạch bảo đảm thoát nước, chống úng ngập mùa mưa năm 2026. Thành phố đồng thời triển khai các dự án thu gom, xử lý nước thải và kế hoạch đào 10 hồ điều hòa tại khu vực nội đô.
Hà Nội xác định phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn là nhiệm vụ quan trọng, cấp bách, thường xuyên của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội. Các đơn vị phải duy trì nghiêm chế độ trực ban, theo dõi chặt chẽ diễn biến thời tiết, bảo đảm thông tin thông suốt; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong dự báo, cảnh báo, giám sát thiên tai.
Khi xảy ra tình huống, lực lượng chức năng phải triển khai kịp thời, quyết liệt các biện pháp ứng phó; chủ động sơ tán người dân khỏi khu vực nguy hiểm, tổ chức cứu hộ, cứu nạn và khắc phục hậu quả ngay từ giờ đầu. Yêu cầu cao nhất là bảo đảm an toàn tính mạng, tài sản của nhân dân và Nhà nước trước mọi tình huống thiên tai, sự cố có thể xảy ra./.
