Từ những tấm sơn mài Hạ Thái, sản phẩm gốm Bát Tràng đến kỹ thuật dệt thủ công của đồng bào Mông ở Chế Cu Nha (Mù Cang Chải, Lào Cai), các giá trị di sản đang được những nhà thiết kế trẻ chuyển hóa thành sản phẩm phục vụ đời sống hiện đại.
Đây là hướng tiếp cận được thể hiện tại triển lãm Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” khai mạc chiều 16/11 tại Hội quán Phúc Kiến (Hà Nội), do Hội đồng Anh và TUVA Communication tổ chức.
Phát biểu khai mạc, bà Phạm Minh Hồng, Quản lý Nghệ thuật tại Hội đồng Anh Việt Nam nhấn mạnh, điểm mới của cuộc thi năm nay là không dừng lại ở việc hỗ trợ các ý tưởng sáng tạo mà đồng hành cùng thí sinh trong quá trình hiện thực hóa ý tưởng thành sản phẩm thiết kế cụ thể. Với sự hỗ trợ của nghệ nhân và các chuyên gia thuộc nhiều lĩnh vực, các sản phẩm hướng tới mục tiêu vừa tôn vinh giá trị di sản, vừa có tính ứng dụng và tiềm năng phát triển thương mại; qua đó mang lại lợi ích thiết thực cho cộng đồng.
Giới thiệu 9 thiết kế được phát triển từ ba vùng di sản, triển lãm cho thấy nỗ lực kết nối tri thức thủ công truyền thống với tư duy sáng tạo đương đại. Điểm đáng chú ý là các tác giả không chỉ khai thác hoa văn, chất liệu hay hình ảnh văn hóa để tạo điểm nhấn thẩm mỹ mà còn nghiên cứu kỹ thuật, tư duy tạo tác và tri thức địa phương, từ đó phát triển những ứng dụng mới trong thiết kế sản phẩm đương đại.
Trong đó, thiết kế Sonmai Lamp của Đào Sơn Lâm kết hợp khung đèn gỗ với các tấm ốp sơn mài độc bản có thể tháo lắp, thay thế bằng nam châm. Cách thiết kế này cho phép người sử dụng thay đổi diện mạo sản phẩm; đồng thời tạo thêm không gian sáng tạo cho nghệ nhân sơn mài.
Với gốm Bát Tràng, thiết kế Nhất Tâm của Lương Minh Thư sử dụng cấu trúc mô-đun có thể kết nối hoặc tách rời để tạo thành nhiều sản phẩm với công năng khác nhau như đĩa cắm hoa, đôn cắm trầm, đĩa trang trí. Trong khi đó, Nếp Ruộng của Hoàng Hải Triều lấy cảm hứng từ những đường cong của ruộng bậc thang, kết hợp chiếc ghế với các dải vải dệt thủ công của người Mông để tạo nên sản phẩm ghế nội thất.
Bên cạnh đó, triển lãm còn giới thiệu các sản phẩm Ánh mài Hạ Thái, Giọt gốm, Sắc Mạch, Lớp áo di sản và MONGEAR. Mỗi thiết kế là một cách tiếp cận khác nhau trong việc đưa chất liệu và kỹ thuật truyền thống vào các vật dụng như đèn trang trí, dụng cụ pha cà phê, phụ kiện cá nhân và đồ nội thất.
Để hình thành các sản phẩm này, sau vòng sơ khảo, thí sinh được trực tiếp đến làng nghề, làm việc với nghệ nhân, tìm hiểu chất liệu, thực hành kỹ thuật và tiếp cận những vấn đề thực tế trong sản xuất. Các ý tưởng tiếp tục được hoàn thiện với sự hỗ trợ về chuyên môn, kinh phí, hướng tới tính ứng dụng và khả năng thương mại hóa.
Chương trình mong muốn tạo không gian để người trẻ tìm hiểu sâu hơn về di sản, không chỉ dừng ở việc khai thác hoa văn, chất liệu hay hình ảnh truyền thống mà còn tiếp cận kỹ thuật, tư duy và tri thức phía sau mỗi nghề thủ công. Cuộc thi năm nay nhấn mạnh vai trò của thiết kế trong chuyển hóa giá trị di sản thành sản phẩm có công năng, phù hợp với đời sống đương đại và có tiềm năng phát triển trên thị trường.
Bà Trần Tuyết Lan, Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Doanh nghiệp Xã hội CRAFT LINK, đại diện Ban giám khảo cho rằng, quá trình hợp tác tạo ra sự học hỏi hai chiều giữa người trẻ và nghệ nhân. Các bạn trẻ mang đến những ý tưởng mới, còn nghệ nhân giúp họ hiểu sâu hơn về chất liệu, kỹ thuật và giá trị văn hóa của sản phẩm. Sự kết hợp này không chỉ tạo ra thiết kế mới mà còn mở cơ hội để nghề truyền thống tiếp tục phát triển, tạo sinh kế cho cộng đồng.
Thực tế, một trong những thách thức của các làng nghề hiện nay là làm thế nào duy trì kỹ thuật truyền thống trong bối cảnh thị hiếu và nhu cầu tiêu dùng thay đổi. Việc phát triển sản phẩm mới có tính ứng dụng, phù hợp với thị trường có thể góp phần mở rộng đầu ra cho sản phẩm thủ công. Tuy nhiên, để hướng đi này bền vững cần bảo đảm nghệ nhân và cộng đồng địa phương thực sự tham gia vào quá trình sản xuất, được hưởng lợi từ việc khai thác giá trị di sản.
Thông qua cuộc thi, Ban Tổ chức kỳ vọng thúc đẩy mối liên kết giữa nhà thiết kế, nghệ nhân làng nghề truyền thống và thị trường, từng bước hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu, sáng tạo, thiết kế đến sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Đây cũng là hướng phát huy di sản không chỉ với mục tiêu bảo tồn mà còn gắn với phát triển công nghiệp văn hóa và cải thiện sinh kế cho cộng đồng nắm giữ di sản.
Cuộc thi “Theo bước di sản cộng đồng 2026” do TUVA Communication tổ chức, dưới sự bảo trợ của Lễ hội Thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026, với sự hỗ trợ của Hội đồng Anh tại Việt Nam, Trung tâm Nghiên cứu và Phát huy giá trị di sản văn hóa (CCH) và Craft Link. Triển lãm mở cửa miễn phí từ ngày 16 - 28/11 tại Hội quán Phúc Kiến, số 40 Lãn Ông, Hà Nội./.
- Từ khóa:
- Cuộc thi
- Theo bước di sản cộng đồng
- năm 2026
- Hà Nội



