Hiệu quả của dự án sau khi hoàn thành sẽ phụ thuộc vào khả năng vận hành đồng bộ các công trình, đặc biệt là việc kiểm soát nước thải trước khi đổ vào sông.
Trong dự án cải tạo, xử lý ô nhiễm sông Cầu Bây có tổng mức đầu tư sơ bộ 11.681 tỷ đồng, Hà Nội dự kiến xây dựng 5 nhà máy xử lý nước thải cùng hệ thống thu gom dài hàng chục kilômét. Đây là những hạng mục quan trọng nhằm kiểm soát nguồn nước thải đổ vào sông, cải thiện môi trường và khả năng tiêu thoát nước tại khu vực phía Đông Thủ đô.
Dự án cải tạo, xử lý ô nhiễm môi trường sông Cầu Bây được Hà Nội đưa vào danh mục các công trình, dự án trọng điểm triển khai nhân kỷ niệm 72 năm Ngày Giải phóng Thủ đô, ngày 9/10/2026. Công trình được kỳ vọng giải quyết tình trạng ô nhiễm kéo dài trên tuyến sông chảy qua khu vực đô thị và các vùng dân cư phía Đông thành phố.
Trước đó, ngày 15/6, HĐND thành phố Hà Nội đã thông qua chủ trương đầu tư dự án theo phương thức đối tác công tư (PPP), loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT), với tổng mức đầu tư sơ bộ khoảng 11.681 tỷ đồng. Dự án được triển khai trên địa bàn 7 xã, phường gồm Việt Hưng, Phúc Lợi, Bồ Đề, Long Biên, Gia Lâm, Bát Tràng và Thuận An, dự kiến thực hiện trong giai đoạn 2026–2028.
Theo phương án đầu tư được phê duyệt về chủ trương, dự án gồm hai thành phần. Trong đó, dự án thành phần thứ nhất tập trung xây dựng hệ thống thu gom và các nhà máy xử lý nước thải trong lưu vực sông Cầu Bây, với tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 7.250 tỷ đồng.
Thành phố dự kiến xây dựng hệ thống thu gom nước thải dài khoảng 78,2 km và 5 nhà máy xử lý nước thải tại Phúc Đồng, An Lạc, Ngọc Thụy, Đông Dư và Phú Thị. Bên cạnh đó, khoảng 7,1 km tuyến thu gom nước thải sẽ được bổ sung cho khu vực Ocean Park và vùng phụ cận.
Việc đầu tư đồng bộ mạng lưới thu gom và nhà máy xử lý được xác định là giải pháp quan trọng để hạn chế tình trạng nước thải sinh hoạt, sản xuất chưa qua xử lý chảy trực tiếp xuống sông. Khi hệ thống được hoàn thành và vận hành theo thiết kế, lượng nước thải được thu gom, xử lý sẽ tăng lên, góp phần giảm áp lực ô nhiễm đối với sông Cầu Bây và hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải.
Dự án thành phần thứ hai có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 4.431 tỷ đồng, tập trung cải tạo dòng sông và hệ thống hạ tầng hai bên bờ. Các hạng mục gồm nạo vét, kè sông khoảng 6,05 km; xây dựng tuyến cống ngầm bổ cập nước khoảng 0,5 km; trạm bơm có lưu lượng khoảng 5 m³/giây và hồ lắng bùn diện tích khoảng 10 ha.
Cùng với đó, thành phố dự kiến xây dựng tuyến đường ven sông kết hợp phục vụ quản lý, vận hành dài khoảng 14,08 km, quy mô từ 2 đến 4 làn xe; đồng thời mở rộng hai cầu hiện hữu. Các hạng mục này hướng tới cải thiện khả năng tiếp cận, quản lý công trình và tổ chức không gian hai bên sông.
Sông Cầu Bây lâu nay chịu áp lực từ nước thải sinh hoạt và hoạt động sản xuất trong lưu vực. Vì vậy, việc cải tạo lòng sông cần được thực hiện đồng thời với kiểm soát nguồn xả thải. Nếu chỉ nạo vét, chỉnh trang bờ sông mà chưa thu gom, xử lý hiệu quả nước thải, tình trạng ô nhiễm có nguy cơ tái diễn.
Theo mục tiêu được HĐND thành phố thông qua, dự án còn góp phần hoàn thiện hệ thống thoát nước, giảm ngập úng, nâng cao năng lực tiêu thoát cho lưu vực và thích ứng với tốc độ đô thị hóa tại khu vực phía Đông Hà Nội.
Với phạm vi thực hiện trên nhiều địa bàn, quá trình triển khai đòi hỏi sự phối hợp trong giải phóng mặt bằng, đầu tư các tuyến cống thu gom và kết nối hệ thống xử lý nước thải. Hiệu quả của dự án sau khi hoàn thành sẽ phụ thuộc vào khả năng vận hành đồng bộ các công trình, đặc biệt là việc kiểm soát nước thải trước khi đổ vào sông./.
