Phát triển văn hóa đọc là hành trình dài, cần sự kiên trì, bền bỉ và chung tay của tất cả các bên để biến tri thức thành sức mạnh nội sinh cho doanh nghiệp và thành phố.
Trong bối cảnh kinh tế tri thức ngày càng đóng vai trò then chốt, việc xây dựng văn hóa đọc trong doanh nghiệp không còn đơn thuần là hoạt động phong trào mà đang trở thành chiến lược nâng cấp năng lực nội tại và sức cạnh tranh cho đội ngũ nhân sự. Đây là chia sẻ của nhiều đại biểu tại hội thảo "Phát triển văn hóa đọc trong doanh nghiệp năm 2026" do Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh và Tạp chí Doanh nhân Sài Gòn phối hợp tổ chức sáng 21/4.
Hội thảo đã chỉ ra thực trạng văn hóa đọc trong doanh nghiệp hiện nay phản ánh một bức tranh vừa tiềm năng, vừa tồn tại nhiều hạn chế. Theo số liệu, trung bình mỗi người Việt Nam chỉ đọc khoảng 4 cuốn sách/năm, mức thấp đáng kể so với Singapore (14 cuốn) hay Nhật Bản (20 cuốn). Hệ lụy là nền tảng văn hóa đọc chung của xã hội bị hạn chế, ảnh hưởng trực tiếp đến môi trường doanh nghiệp.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, sự phân hóa diễn ra rõ rệt, trong khi một số ít đơn vị lớn đã bước đầu xây dựng được mô hình thư viện nội bộ, câu lạc bộ sách hay chương trình chia sẻ tri thức, phần lớn doanh nghiệp, đặc biệt là khối vừa và nhỏ vẫn chưa có kế hoạch cụ thể. Hoạt động đọc sách nếu có thường mang tính tự phát, thiếu duy trì và chưa được tích hợp vào chiến lược phát triển nguồn nhân lực.
Ông Lại Minh Duy, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc TST Tourist thừa nhận, trong thời gian dài, việc đọc sách ở doanh nghiệp thường được nhìn nhận như một hành vi mang tính cá nhân... Việc đọc chưa bao giờ được đặt vào trung tâm của cấu trúc năng lực tổ chức.
Từ thực tế của đơn vị, ông Lại Minh Duy cho rằng, một cuốn sách được xây dựng tốt cung cấp hệ thống lập luận hoàn chỉnh, cho phép người đọc theo dõi cách một vấn đề được phân tích, phản biện và giải quyết. Đây chính là một dạng hạ tầng mềm của năng lực quản trị.
Nhiều lãnh đạo doanh nghiệp chia sẻ, áp lực xử lý công việc hàng ngày, báo cáo gấp đến các cuộc họp kéo dài khiến việc học tập và đọc sách dễ bị xem là "thứ yếu". Ngay cả ở những nơi có đủ điều kiện vật chất như Công ty TNHH Siêu Nhật Thanh, đơn vị sở hữu tủ sách nội bộ hơn 200 đầu sách, tần suất mượn sách vẫn thấp và không ổn định do nhân viên thường ưu tiên các nhiệm vụ mang lại kết quả tức thời.
Dù còn nhiều khó khăn song văn hóa đọc đang có những chuyển động mới tích cực, nhiều mô hình sáng tạo đã xuất hiện. Điển hình, Tập đoàn FPT duy trì "FPT Book Club" và hệ thống tài nguyên tri thức nội bộ, Vinamilk kết hợp đào tạo với chia sẻ kiến thức sách để nâng cao năng lực quản lý. Các startup như Sbooks thậm chí đặt chỉ tiêu nhân viên đọc khoảng 3 quyển sách mỗi năm và chia sẻ tóm tắt kiến thức với đồng nghiệp.
Nhấn mạnh vai trò nêu gương của lãnh đạo được coi là yếu tố tiên quyết, ông Nguyễn Phú Đức, Giám đốc Quỹ Khởi sự Từ Tâm (Tập đoàn Kim Oanh) chia sẻ, tại đơn vị, lãnh đạo định kỳ tham gia đọc và chia sẻ cùng nhân viên để khẳng định thông điệp: "Lãnh đạo không đứng ngoài quá trình học tập và tri thức là giá trị được trân trọng ở cấp cao nhất".
Phát biểu tại hội thảo, ông Nguyễn Ngọc Hồi, Phó Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá cao những nỗ lực của cộng đồng doanh nghiệp trong việc duy trì và lan tỏa thói quen đọc sách. Văn hóa đọc không chỉ dừng lại ở việc đọc một cuốn sách mà là quá trình tiếp nhận, chuyển hóa thông tin thành hành động sáng tạo và giá trị thực tiễn cho tổ chức.
Theo ông Nguyễn Ngọc Hồi, chính quyền thành phố luôn tạo điều kiện và khuyến khích các không gian tri thức trong cộng đồng kinh doanh. Tuy nhiên, để tạo được sức mạnh cộng hưởng, cần có sự liên kết chặt chẽ hơn giữa các thiết chế văn hóa và doanh nghiệp. Phát triển văn hóa đọc là hành trình dài, cần sự kiên trì, bền bỉ và chung tay của tất cả các bên để biến tri thức thành sức mạnh nội sinh cho doanh nghiệp và thành phố.
Dịp này, Ban Tổ chức đã trao giải Cuộc thi viết "Doanh nghiệp gia đình - Nơi khơi nguồn thương hiệu Việt". Không có giải nhất, Ban Giám khảo đã trao 2 giải nhì, 3 giải ba và 4 giải khuyến khích cho các tác phẩm xuất sắc tôn vinh giá trị truyền thống và khát vọng vươn lên của doanh nghiệp Việt./.
