Bằng nhiều hình thức sáng tạo, văn hóa đọc đang từng bước được nuôi dưỡng và lan tỏa mạnh mẽ trong nhà trường, góp phần bồi đắp tâm hồn và thắp sáng niềm tự hào về truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ hôm nay.
Trong nhịp sống hiện đại, khi các thiết bị công nghệ ngày càng phổ biến, việc nuôi dưỡng thói quen đọc sách cho học sinh vẫn luôn được các nhà trường quan tâm. Với nhiều hoạt động sáng tạo nhằm khuyến khích học sinh hình thành thói quen đọc và lan tỏa tri thức góp phần đưa việc đọc trở thành một phần của đời sống học đường.
* Khơi dậy tình yêu sách từ trải nghiệm sân khấu hóa
Tại Trường Tiểu học Quang Trung (phường Hà Nam), để khơi gợi niềm đam mê đọc sách trong học sinh, các giáo viên của trường đã phát triển văn hóa đọc bằng những câu chuyện qua hình thức sân khấu hóa. Trong giờ học ngoại khóa lớp 5C, tác phẩm “Những anh hùng trẻ tuổi” với hình tượng Phan Đình Giót đã được các em học sinh tái hiện đầy xúc động qua hình thức sân khấu hóa.
Không còn là những trang sách khô cứng, câu chuyện lịch sử trở nên sống động qua từng lời thoại, ánh mắt, cử chỉ của các em nhỏ. Từ nội dung tác phẩm, học sinh đã xây dựng các hoạt cảnh tiêu biểu, khắc họa tinh thần chiến đấu kiên cường, sự dũng cảm quên mình của người chiến sĩ nơi chiến trường. Sự nhập vai tự nhiên cùng cách dàn dựng sáng tạo đã tạo nên những tiết mục hấp dẫn, thu hút đông đảo học sinh theo dõi, giúp câu chuyện trở nên gần gũi và dễ ghi nhớ hơn.
Em Nguyễn Ngọc Bảo Nhi, lớp 5C, Trường Tiểu học Quang Trung cho biết, để được chọn đóng các phân cảnh của vở kịch, em đã đọc kỹ câu chuyện tại thư viện trường từ đó có thể nhập tâm hơn vào nhân vật. Không chỉ riêng em mà tất cả các bạn trong lớp đều đọc và nghiên cứu hình tượng người chiến sĩ anh hùng Phan Đình Giót qua việc đọc sách.
Cô Trần Ngọc Khánh Linh, giáo viên Trường Tiểu học Quang Trung cho biết thêm: Ngày nay, Internet phát triển, trẻ nhỏ dễ bị cuốn hút bởi các thiết bị công nghệ như tivi, điện thoại, iPad... dẫn đến thời gian dành cho sách bị hạn chế. Vì vậy, cô đã chủ động tạo ra những buổi đọc sách cùng học sinh tại trường và xây dựng những hoạt cảnh để các em tham gia trực tiếp. Qua đó, sẽ giúp học sinh phát triển các kỹ năng ngôn ngữ, rèn luyện tư duy và biết ứng xử, duy trì thói quen đọc sách.
Thực tế tại nhiều trường học, các hoạt động như “tiết đọc sách”, "giờ đọc thư viện", "giờ đọc mở rộng"... được đưa vào kế hoạch giáo dục một cách linh hoạt. Nhiều mô hình phát triển văn hóa đọc đang được triển khai rộng rãi trong các cơ sở giáo dục như “Thư viện xanh”, “Không gian đọc mở”, các cuộc thi giới thiệu sách, Đại sứ văn hóa đọc..., góp phần đưa việc đọc sách trở thành một phần của đời sống học đường.
Chị Lê Thị Phượng, cán bộ thư viện, Trường Trung học cơ sở Tân Hiệp, phường Hà Nam, tỉnh Ninh Bình cho biết, thư viện nhà trường triển khai những hoạt động hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21/4, từ việc phát động phong trào đến việc tổ chức trưng bày, triển lãm sách. Tất cả nhằm nâng cao nhận thức cho học sinh về vai trò của sách trong học tập, đời sống. Sân trường được thiết kế các không gian đọc sách “mở”, học sinh tự do chọn sách, tham gia các hoạt động giới thiệu sách, chia sẻ cảm nhận, giao lưu hỏi - đáp. Xe thư viện lưu động của Thư viện tỉnh mang đến nhiều đầu sách phong phú, thêm nhiều sự lựa chọn mới cho các em. Các hoạt động trải nghiệm: hướng dẫn kỹ năng tìm kiếm thông tin, lựa chọn sách phù hợp… giúp học sinh từng bước hình thành năng lực tự học, tự đọc.
* Văn hóa đọc lan tỏa trong thời đại số
Trong bối cảnh chuyển đổi số, yêu cầu đối với việc đọc sách nói riêng, văn hóa đọc nói chung, đang có những thay đổi. Việc đọc và tiếp nhận tri thức không chỉ từ sách in mà còn cả các phương thức khác qua các ứng dụng công nghệ số như sách điện tử, sách audio... Thông qua việc giới thiệu thư viện điện tử, hướng dẫn kỹ năng tra cứu, sử dụng các nền tảng học liệu mở để kết hợp giáo dục kỹ năng thông tin trong các hoạt động dạy học.
Bà Trần Thị Thúy Hòa, Phó giám đốc Thư viện tỉnh, Sở Văn hóa và Thể thao tỉnh Ninh Bình cho biết, hưởng ứng Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam, Thư viện tỉnh quan tâm tổ chức với nhiều hoạt động nổi bật như: Giao lưu với diễn giả nổi tiếng; các cuộc thi, giao lưu tìm hiểu về sách; chương trình tọa đàm; tổ chức trưng bày, giới thiệu công nghệ số hóa, công nghệ thực tế ảo; kho học liệu 3D; trải nghiệm thiết bị máy đọc sách thông minh; thi trắc nghiệm online về Sách và Văn hóa đọc trên mạng Internet, Triển lãm số “Hoàng Sa, Trường Sa là của Việt Nam - Những bằng chứng lịch sử và pháp lý”; trưng bày và giới thiệu các mô hình sách “Hoa sen dâng Bác” và “Nhà giàn DK01”, phát động cuộc thi "Đại sứ Văn hóa đọc" tỉnh; chương trình ngoại khóa tại các trường học kết hợp phục vụ tại xe thư viện lưu động... Cùng với đó, là các hoạt động trao tặng học bổng cho học sinh có thành tích cao trong học tập, học sinh nghèo vượt khó, tặng sách cho các tủ sách trường học, nhà văn hóa thôn, xóm các xã vùng sâu, vùng xa... giúp học sinh, các bạn trẻ luân chuyển sách, tăng sự đa dạng và tương tác để phát triển văn hóa đọc.
Để hình thành thành thói quen đọc sách trong gia đình, trường học… góp phần xây dựng xã hội học tập, Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Ninh Bình Nguyễn Đức Cường cho hay, ngay từ tháng 3/2026 (năm đầu tiên sau sáp nhập tỉnh), Sở đã tham mưu với UBND tỉnh ban hành Kế hoạch tổ chức Ngày Sách và Văn hóa đọc tỉnh Ninh Bình từ ngày 1/4 - 1/5. Ngoài ra, Sở chủ trương tổ chức các hoạt động truyền thông, quảng bá sách thường xuyên, liên tục trong cả năm gắn với thực hiện nhiệm vụ chính trị, nhân dịp các ngày lễ lớn và sự kiện trọng tâm của đất nước, các ngành, địa phương nhằm lan tỏa sâu rộng giá trị của sách, xây dựng, hình thành thói quen đọc sách trong gia đình, trường học, cơ quan, tổ chức, góp phần xây dựng xã hội học tập.
Hoạt động đọc sách được đưa vào từng môn học, từng giờ học, thư viện được “làm mới” bằng không gian mở và công nghệ số, qua đó giúp việc đọc dần trở thành một phần tự nhiên trong quá trình học tập của học sinh, khơi dậy hứng thú và hình thành thói quen đọc lâu dài. Bằng nhiều hình thức sáng tạo, văn hóa đọc đang từng bước được nuôi dưỡng và lan tỏa mạnh mẽ trong nhà trường. Không chỉ khơi dậy niềm say mê với sách, những hoạt động này còn góp phần bồi đắp tâm hồn và thắp sáng niềm tự hào về truyền thống dân tộc cho thế hệ trẻ hôm nay./.
