Hình thành mạng lưới thanh niên ngành khoa học gắn kết, hành động và cùng kiến tạo giá trị mới
Tuổi trẻ tiếp tục phát huy vai trò xung kích, tiên phong, đóng góp ngày càng thiết thực và hiệu quả vào sự nghiệp phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, tuổi trẻ không chỉ là lực lượng kế cận mà còn trở thành lực lượng tiên phong, trực tiếp tham gia giải quyết những bài toán lớn của quốc gia. Với tinh thần ấy, Chương trình đối thoại giữa lãnh đạo và Đoàn Thanh niên khối 4V1M (Bộ Khoa học và Công nghệ, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) năm 2026 được tổ chức ngày 19/5 tại Hà Nội nhằm cụ thể hóa mô hình liên kết giữa các đơn vị này.
Chương trình có sự tham dự của Ủy viên Trung ương Đảng, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân; Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Chủ tịch Trung ương Hội Sinh viên Việt Nam Nguyễn Minh Triết; đại diện Lãnh đạo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh và đông đảo đoàn viên thanh niên khối 4V1M.
* Thanh niên là nòng cốt của hệ sinh thái tri thức và sáng tạo quốc gia
Phát biểu tại Chương trình, Ủy viên Trung ương Đoàn, Bí thư Đoàn Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Xuân Bách nhấn mạnh sự phối hợp giữa các đơn vị khối 4V1M không chỉ là sự liên kết giữa các cơ quan, đơn vị đầu ngành về khoa học công nghệ của đất nước, mà sâu xa hơn là sự kết nối giữa các cấu phần quan trọng nhất của hệ sinh thái tri thức quốc gia: quản lý nhà nước; nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Đoàn viên thanh niên khối 4V1M có nhiều lợi thế đặc biệt: Được học tập, nghiên cứu trong các cơ sở đào tạo và nghiên cứu hàng đầu cả nước; có điều kiện tiếp cận và tham gia những nhiệm vụ khoa học công nghệ quan trọng; có cơ hội tham gia hoạch định và thực thi chính sách…
Bí thư Đoàn Bộ Khoa học và Công nghệ Trần Xuân Bách khẳng định, tuổi trẻ khối 4V1M tiếp tục phát huy vai trò xung kích, tiên phong, đóng góp ngày càng thiết thực và hiệu quả vào sự nghiệp phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Điểm đặc biệt của chương trình đối thoại là sự tham gia trực tiếp của các nhà khoa học trẻ, giảng viên trẻ, cán bộ trẻ và sinh viên tiêu biểu đến từ khối 4V1M. Đây là những gương mặt đoàn viên ưu tú có nhiều thành tích nổi bật trong học tập, nghiên cứu khoa học, giảng dạy và công tác chuyên môn, đại diện cho tinh thần trí tuệ, đổi mới sáng tạo, khát vọng cống hiến và trách nhiệm của tuổi trẻ đối với sự phát triển của khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo quốc gia. Mỗi người một góc nhìn khác nhau, nhưng đều mang một tinh thần chung là khát vọng làm chủ khoa học công nghệ để đóng góp cho sự phát triển của đất nước.
Đề xuất xây dựng các nhiệm vụ, đề tài hợp tác liên viện, trường, tương tự như cơ chế của các nhiệm vụ hợp tác quốc tế hiện tại, tăng cường sử dụng hạ tầng nghiên cứu, thử nghiệm và dữ liệu dùng chung trong khối 4V1M, Tiến sĩ Tô Anh Đức (Trung tâm Vũ trụ Việt Nam, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam) nhận định, đối với nhà khoa học trẻ, cơ hội được tiếp cận phòng thí nghiệm, dữ liệu thực tế và chuyên gia hướng dẫn có ý nghĩa rất lớn để rút ngắn thời gian trưởng thành. Ngoài ra, các nhóm nghiên cứu liên viện, liên trường cũng giúp giải quyết các bài toán có tính đa ngành, thường xuất hiện trong lĩnh vực công nghệ vệ tinh.
Đại diện sinh viên Học viện Công nghệ Bưu chính Viễn thông, em Nguyễn Quỳnh Chi đề xuất Bộ Khoa học và Công nghệ phối hợp cùng các đơn vị khối 4V1M nghiên cứu thí điểm cơ chế giao các hợp phần kỹ thuật, module phụ trợ trong nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp Bộ và cấp quốc gia cho nhóm nghiên cứu trẻ, kỹ sư xuất sắc đảm nhiệm ngay sau tốt nghiệp. Cơ chế này sẽ giúp rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và thực tiễn nghiên cứu.
* Thành công đến từ những chiến thắng nhỏ
Chương trình đối thoại giữa lãnh đạo và Đoàn Thanh niên 4V1M không chỉ là diễn đàn kết nối thanh niên các viện, trường và cơ quan quản lý nhà nước, mà còn mở ra không gian để cùng trao đổi ý tưởng, đề xuất giải pháp, tháo gỡ những khó khăn trong nghiên cứu khoa học và phát triển công nghệ. Từ đó hình thành mạng lưới thanh niên 4V1M gắn kết, hành động và cùng kiến tạo giá trị mớ.
Các đoàn viên thanh niên, sinh viên đã thẳng thắn đặt 15 câu hỏi trực tiếp tại chương trình, thể hiện những vấn đề các bạn trẻ đang quan tâm như phát triển công nghệ chiến lược; xây dựng cơ chế thử nghiệm; chuyển đổi số và ứng dụng trí tuệ nhân tạo; thương mại hóa kết quả nghiên cứu; phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao… Những vấn đề được đặt ra không chỉ phản ánh những khó khăn, vướng mắc từ thực tiễn nghiên cứu, học tập và công tác, mà còn thể hiện sự quan tâm sâu sắc của thanh niên đối với những định hướng phát triển chiến lược của đất nước trong giai đoạn mới.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đánh giá cao sáng kiến tổ chức chương trình đối thoại của Đoàn Thanh niên 5 đơn vị. Qua đây cho thấy tinh thần chủ động, sáng tạo, mong muốn đóng góp vào quá trình phát triển đất nước, đặc biệt là lĩnh vực khoa học và công nghệ của tuổi trẻ. Là một nhà khoa học và trong suốt quá trình công tác, giảng dạy, Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ, ông rất quan tâm, kỳ vọng ngày càng nhiều bạn trẻ đi theo con đường nghiên cứu khoa học. Khoa học, công nghệ thay đổi hàng ngày, hàng giờ nên nếu không có các bạn trẻ sẵn sàng dấn thân nghiên cứu khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo thì các ngành, lĩnh vực không thể phát triển.
Truyền cảm hứng tới các bạn trẻ, Bộ trưởng Vũ Hải Quân chia sẻ về hành trình bắt đầu con đường nghiên cứu khoa học của bản thân. Từ một học sinh trường vừa học vừa làm, chưa được học ngoại ngữ, ông đã tự học tiếng Anh bằng cách dịch hai cuốn sách tiếng Anh về đồ họa máy tính. Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân kiên trì, kiên định, kiên quyết là yếu tố rất quan trọng trong nghiên cứu khoa học. Không phải mọi sinh viên xuất sắc đều tạo ra kết quả xuất sắc, nhiều người học lực bình thường vẫn có thể làm khoa học nếu có đủ đam mê và bền bỉ.
Bộ trưởng Vũ Hải Quân khuyến khích các bạn trẻ bắt đầu nghiên cứu từ một thách thức nhỏ, giải quyết một cách trọn vẹn để tạo ra một chiến thắng nhỏ, từ đó tạo động lực, niềm tin để tiếp tục hành trình. Điều quan trọng nhất với người làm khoa học là tư duy giải quyết vấn đề được hình thành trong quá trình rèn luyện của mỗi người. Một người làm khoa học khi gặp khó khăn sẽ luôn tìm cách vượt qua rào cản. Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng để nghiên cứu khoa học thành công, các bạn trẻ cần có tầm nhìn, luôn đặt ra mục tiêu rõ ràng, khao khát chinh phục và xây dựng kế hoạch hành động cụ thể.
Với vấn đề được nhiều bạn trẻ quan tâm là các chính sách hỗ trợ các nhà khoa học trẻ, sinh viên nghiên cứu khoa học, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, trong các chương trình nâng cao tiềm lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo đều có các chính sách dành cho bạn trẻ, từ sinh viên tài năng, thạc sĩ, nhà khoa học trẻ nhưng chưa được triển khai và đây là trách nhiệm của Bộ Khoa học và Công nghệ. Mới đây, Bộ đã triển khai chương trình dành cho nghiên cứu sinh. Bộ Khoa học và Công nghệ cam kết vào tháng 9/2026, sẽ có cơ chế riêng để các bạn trẻ phát triển thay vì cạnh tranh trực tiếp với các nhà khoa học đầu ngành.
Tại chương trình, Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Đoàn Thanh niên 5 đơn vị thuộc khối 4V1M nhằm tăng cường phối hợp nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển nguồn nhân lực trẻ chất lượng cao và tổ chức các diễn đàn học thuật trong thời gian tới đã được ký kết. Đây không chỉ là dấu mốc thể hiện tinh thần đoàn kết, đồng hành của tuổi trẻ các đơn vị mà còn khẳng định quyết tâm chung tay xây dựng hệ sinh thái tri thức, đổi mới sáng tạo và kết nối nguồn lực thanh niên khoa học công nghệ trên phạm vi cả nước./.
