Thành phố Hồ Chí Minh bước vào giai đoạn phát triển mới theo định hướng siêu đô thị hiện đại, gắn với các xu thế lớn của thế giới như kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, công nghiệp thông minh, năng lượng sạch và đô thị thông minh.
Quá trình này không chỉ mở rộng không gian phát triển mà còn tạo ra yêu cầu cấp bách về tái cấu trúc mô hình tăng trưởng dựa trên tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đây là động lực cốt lõi của toàn bộ quá trình phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố.
Nội dung trên được các chuyên gia, nhà khoa học nhấn mạnh tại Hội thảo nâng cao tiềm lực khoa học và công nghệ trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn 2050 phù hợp với các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của Thành phố theo hướng hiện đại, công nghiệp hóa: Chiến lược và giải pháp. Sự kiện do Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh phối hợp với Hội đồng Khoa học Thành phố tổ chức ngày 18/5.
Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Phước, Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, chiến lược cốt lõi của Thành phố là hình thành mô hình “siêu đô thị đổi mới sáng tạo - công nghiệp thông minh - cảng biển số - kinh tế xanh”, dựa trên công nghệ số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn và quản trị thông minh nhằm tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là xây dựng hạ tầng số liên vùng, phát triển cơ sở dữ liệu dùng chung kết nối dữ liệu dân cư, đất đai, giao thông, logistics, cấp nước, năng lượng, môi trường và đầu tư trên cùng nền tảng quản trị số thống nhất. Các công nghệ như AI, Internet vạn vật (IoT), GIS, Digital Twin và điện toán đám mây được xem là nền tảng cho quản trị đô thị và phát triển kinh tế số.
Theo các chuyên gia, Thành phố cần đẩy mạnh chuyển đổi mô hình tăng trưởng nhằm giảm phụ thuộc vào bất động sản, khai thác tài nguyên và lao động giá rẻ; hướng đến mô hình phát triển dựa trên đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và năng suất tổng hợp. Trong dài hạn, Thành phố hướng tới mô hình siêu đô thị thông minh, xanh, có khả năng chống chịu khí hậu và có năng lực cạnh tranh quốc tế cao.
Trước yêu cầu phát triển mới, các chuyên gia đề xuất chương trình khung nâng cao năng lực khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Thành phố giai đoạn tới với 8 chương trình trọng điểm liên kết theo mô hình “hạ tầng số - đổi mới sáng tạo - công nghệ ứng dụng - quản trị thông minh - phát triển bền vững”. Các chương trình tập trung vào phát triển hạ tầng số và dữ liệu vùng, AI cho đô thị thông minh, công nghiệp thông minh, logistics thông minh và cảng biển số, công nghệ môi trường, nguồn nhân lực chất lượng cao, hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và quản trị số.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lê Hoài Quốc, Chủ tịch Hội Tự động hóa Thành phố Hồ Chí Minh nhận định, sự phát triển của robot và drone không chỉ là xu hướng công nghệ mà còn là quá trình tái cấu trúc sâu sắc nền kinh tế, khi ranh giới giữa thế giới số và thế giới vật lý ngày càng bị xóa nhòa. Việc phát triển hệ sinh thái robotics cần được xem là chiến lược nền tảng gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh và mức độ tự chủ của nền kinh tế.
Ông Lê Hoài Quốc đề xuất, Thành phố thành lập “Robotics Task Force” - cơ chế điều phối chuyên trách cấp thành phố có thực quyền trong lựa chọn, điều phối các dự án trọng điểm và triển khai cơ chế sandbox cho phép thử nghiệm các giải pháp robot, drone trong môi trường kiểm soát nhưng đủ linh hoạt để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Đồng thời, cơ chế tài chính và hành chính cần được thiết kế theo hướng “giải ngân nhanh - tháo gỡ nhanh” nhằm rút ngắn thời gian triển khai công nghệ mới.
Về nguồn nhân lực, Thạc sĩ Lê Như Hùng, Chủ tịch Hội Khoa học phát triển nguồn nhân lực, nhân tài Việt Nam - Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, dù Thành phố đã có nhiều chính sách thu hút và trọng dụng nhân tài, kết quả vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và nhu cầu phát triển. Theo ông, người tài không chỉ cần chế độ đãi ngộ mà còn cần được tin tưởng giao việc đúng trọng trách, có môi trường làm việc phù hợp để phát huy năng lực và được bảo đảm các điều kiện an sinh xã hội tương xứng. Do đó, các tổ chức và doanh nghiệp cần tái cấu trúc mô hình vận hành để thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn nhân lực chất lượng cao. Thành phố nên nghiên cứu cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) việc chuyển đổi mô hình vận hành của tổ chức và doanh nghiệp; đồng thời xác định rõ thứ tự ưu tiên trong phát triển công nghệ, tránh dàn trải nguồn lực./.
