Hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 11/8.
Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường đều hướng tới đổi mới phương thức quản lý theo hướng giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm dựa trên dữ liệu và đánh giá rủi ro; đẩy mạnh chuyển đổi số, cắt giảm thủ tục hành chính, tạo thuận lợi cho doanh nghiệp nhưng vẫn bảo đảm quyền lợi người dân, người tiêu dùng.
Thông tin được chia sẻ tại Hội nghị truyền thông chính sách đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, do Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 11/8.
* Bưu chính chuyển mạnh sang quản lý dựa trên dữ liệu
Bà Nguyễn Như Quỳnh, Vụ trưởng Vụ Pháp chế, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, thể chế về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số thời gian qua có những thay đổi lớn. Nhiều luật sửa đổi, bổ sung, luật mới cùng hàng loạt nghị định, thông tư, quyết định và nghị quyết liên quan đã được ban hành. Chính phủ và Bộ Khoa học và Công nghệ xác định hoàn thiện thể chế là một trong những nhiệm vụ trọng tâm, tạo nền tảng để khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.
Theo bà Nguyễn Như Quỳnh, hai dự án luật có phạm vi tác động rộng, liên quan trực tiếp đến hoạt động của doanh nghiệp và đời sống người dân. Bưu chính ngày càng gắn chặt với thương mại điện tử, trong khi hoạt động đo lường hiện diện trong nhiều giao dịch hằng ngày. Hai dự án luật được xây dựng theo hướng hiện đại hóa quản lý, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước và hoạt động của doanh nghiệp, tổ chức; tăng cường phân cấp, phân quyền gắn với cơ chế giám sát, đồng thời cắt giảm thủ tục hành chính.
Theo lộ trình, hai dự án luật dự kiến được trình Quốc hội khóa XVI xem xét, thông qua tại Kỳ họp thứ hai vào tháng 10 tới. Việc tiếp tục lấy ý kiến, trao đổi và phản biện nhằm bảo đảm các quy định khi được ban hành có tính khả thi, đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Thông tin về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), ông Lê Văn Chung, Chuyên viên chính, Vụ Bưu chính, Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, việc sửa đổi luật xuất phát từ những thay đổi căn bản của thị trường sau hơn 15 năm thực thi. Nếu năm 2010, thư tín là dòng bưu gửi chủ yếu và hoạt động chuyển phát còn tương đối đơn lẻ thì hiện nay, hơn 90% sản lượng bưu gửi là gói, kiện hàng hóa, gắn chặt với sự phát triển của thương mại điện tử. Số doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực này tăng từ khoảng 40 doanh nghiệp năm 2010 lên hơn 750 doanh nghiệp năm 2025, trong khi sản lượng bưu gửi tăng 12 lần.
Cùng với sự gia tăng về quy mô, phương thức vận hành cũng chuyển từ chuỗi tương đối đơn giản sang hệ sinh thái dịch vụ với nhiều chủ thể tham gia, ngày càng dựa trên dữ liệu, tự động hóa và khả năng truy xuất, truy vết.
Dự thảo luật hoàn thiện khái niệm, mở rộng phạm vi dịch vụ bưu chính; trong đó bưu gửi được xác định bao gồm cả thư và gói, kiện hàng hóa, được định danh, theo dõi và truy vết trong quá trình cung cấp dịch vụ. Phương thức quản lý hoạt động kinh doanh bưu chính cũng được đổi mới theo hướng hậu kiểm, số hóa và minh bạch; chuyển từ cấp phép sang đăng ký, công khai, tự chịu trách nhiệm và hậu kiểm; đồng thời phân định rõ hơn trách nhiệm giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng.
Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo là phát triển hoạt động bưu chính công ích, trong đó hình thành mô hình điểm phục vụ đa năng, kết hợp dịch vụ bưu chính công ích với tiếp nhận hồ sơ, trả kết quả, hỗ trợ dịch vụ công trực tuyến và thương mại điện tử, qua đó góp phần nâng khả năng tiếp cận dịch vụ của người dân. Bưu chính số và quản trị dựa trên dữ liệu cũng là những nội dung mới, phù hợp với yêu cầu chuyển đổi số hiện nay.
* Đo lường hiện đại, giảm tiền kiểm, tăng hậu kiểm
Đối với dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, ông Trần Quý Giầu, Trưởng ban Đo lường, Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng Quốc gia cho biết, sau gần 15 năm thi hành, Luật Đo lường năm 2011 đã bộc lộ một số bất cập liên quan đến chuyển đổi số, phát triển hệ thống đo lường quốc gia, phân quyền và cải cách thủ tục hành chính. Hoạt động đo lường hiện còn thiếu nền tảng và cơ sở dữ liệu thống nhất, liên thông; quy định về giá trị pháp lý của kết quả đo điện tử và quản lý dựa trên dữ liệu chưa đầy đủ. Trong khi đó, thẩm quyền quản lý phép đo giữa các bộ, ngành chưa thực sự rõ ràng, một số quy định vẫn nặng về tiền kiểm.
Việc sửa đổi, bổ sung luật hướng tới hiện đại hóa quản lý đo lường, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm; tăng hậu kiểm trên cơ sở dữ liệu và đánh giá rủi ro; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, cắt giảm thủ tục hành chính, giảm chi phí tuân thủ. Hai chuyển dịch cốt lõi của dự thảo luật lần này là từng bước chuyển trọng tâm quản lý từ kiểm soát riêng lẻ từng phương tiện đo sang bảo đảm độ tin cậy của kết quả đo; mở rộng huy động nguồn lực xã hội, phát huy vai trò của doanh nghiệp, đồng thời Nhà nước tiếp tục giữ vai trò đầu tư, kiến tạo và bảo đảm hạ tầng đo lường thiết yếu.
Dự án luật tập trung ba nhóm chính sách lớn gồm: chuyển đổi số trong hoạt động đo lường; nâng cao năng lực hệ thống đo lường quốc gia và phát huy vai trò của doanh nghiệp; phân quyền quản lý Nhà nước gắn với trách nhiệm giải trình, cải cách thủ tục hành chính và cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, giảm tiền kiểm tăng hậu kiểm. Theo đó, nền tảng số và cơ sở dữ liệu đo lường tập trung quy mô quốc gia sẽ được hình thành, kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ quan quản lý, tổ chức dịch vụ đo lường và doanh nghiệp, góp phần tăng tính minh bạch thị trường và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Nhà nước ưu tiên phát triển năng lực đo lường cho các lĩnh vực chiến lược, lĩnh vực mới và những ngành có tác động lan tỏa lớn; đồng thời khuyến khích, hỗ trợ tổ chức, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học tham gia đầu tư, vận hành và nghiên cứu trong lĩnh vực đo lường./.
