Hội nghị HĐND toàn quốc: Đổi mới phương thức lãnh đạo để HĐND hoạt động hiệu quả, phù hợp với thực tiễn
Sáng 28/5, Ủy ban Thường vụ Quốc hội tổ chức Hội nghị Hội đồng nhân dân (HĐND) toàn quốc triển khai phương hướng, nhiệm vụ nhiệm kỳ 2026 - 2031.
Đổi mới mạnh mẽ tổ chức và hoạt động HĐND
Phát biểu chào mừng Hội nghị, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng cho biết, Hội nghị HĐND toàn quốc lần này diễn ra trong bối cảnh đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, đổi mới mô hình quản trị quốc gia và xây dựng nền hành chính hiện đại, hiệu lực, hiệu quả.
Đây không chỉ là dịp để đánh giá toàn diện hoạt động của HĐND các cấp trong nhiệm kỳ vừa qua; mà quan trọng hơn, là diễn đàn để các địa phương cùng trao đổi, thống nhất tư duy và giải pháp nhằm tiếp tục nâng cao chất lượng hoạt động của cơ quan dân cử trong giai đoạn mới; góp phần cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng vào thực tiễn phát triển của từng địa phương, từng ngành, từng lĩnh vực.
Trong bối cảnh cả nước đang đẩy mạnh phân cấp, phân quyền; xây dựng mô hình chính quyền địa phương hai cấp; thúc đẩy chuyển đổi số toàn diện và đổi mới phương thức quản trị quốc gia, yêu cầu đặt ra đối với HĐND các cấp là phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn nữa cả về tư duy, phương thức hoạt động và chất lượng quyết sách; nâng cao hiệu quả giám sát, đồng hành cùng chính quyền trong tổ chức thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội và phục vụ Nhân dân tốt hơn.
Theo ông Vũ Đại Thắng, trong nhiệm kỳ vừa qua, Thành ủy, HĐND, UBND thành phố Hà Nội đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo quyết liệt và đạt nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện trên các lĩnh vực. Trong xây dựng Đảng và hệ thống chính trị, Thành ủy Hà Nội đã tập trung tăng cường kỷ luật, kỷ cương hành chính; đổi mới hoạt động của HĐND thành phố theo hướng thực chất, hiệu quả, sát dân và gần dân hơn; kịp thời ban hành nhiều cơ chế, chính sách quan trọng phục vụ phát triển Thủ đô.
Thẳng thắn nêu rõ những khó khăn, thách thức hiện nay, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội nêu rõ, bước vào nhiệm kỳ 2026-2031, Hà Nội xác định rõ quan điểm: phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa tư duy phát triển; phát huy tối đa tiềm năng, lợi thế và các cơ chế đặc thù mà Trung ương đã trao cho Thủ đô. Tinh thần của Hà Nội là dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm; kiên trì phương châm: "Đã nói là làm; làm nhanh, làm đúng, làm hiệu quả, làm đến cùng". Mọi chương trình, kế hoạch phải được cụ thể hóa bằng tiến độ, sản phẩm và kết quả thực chất; lấy hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp làm thước đo năng lực điều hành của bộ máy chính quyền các cấp.
Theo đó, Hà Nội sẽ tiếp tục xây dựng Đảng bộ và hệ thống chính trị trong sạch, vững mạnh; nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản trị đô thị và chất lượng đội ngũ cán bộ. Kiên quyết khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy trách nhiệm; xây dựng đội ngũ cán bộ dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số, phát triển kinh tế số, xã hội số và công dân số; xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu của cả nước và khu vực. Tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với kiểm soát quyền lực; nâng cao chất lượng hoạt động của HĐND các cấp; tăng cường đối thoại, củng cố niềm tin và sự đồng thuận của nhân dân...
Với tinh thần "Hà Nội vì cả nước, cùng cả nước", Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng tin tưởng, Hội nghị hôm nay sẽ tạo thêm động lực mới để HĐND các tỉnh, thành phố tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tổ chức và hoạt động; tăng cường liên kết, chia sẻ kinh nghiệm; cùng nhau xây dựng nền quản trị địa phương hiện đại, hiệu lực, hiệu quả, phục vụ nhân dân ngày càng tốt hơn.
Khẳng định vai trò cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương
Theo báo cáo tóm tắt tình hình tổ chức và kết quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2021 - 2026, từ đầu nhiệm kỳ 2021 - 2026 đến nay, HĐND các cấp đã phát huy tinh thần nghiêm túc, trách nhiệm để hoàn thành tốt chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn theo quy định của pháp luật, thể hiện được vai trò là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng của cử tri và nhân dân địa phương. Hoạt động của HĐND các cấp ngày càng dân chủ, thực chất, chất lượng và hiệu quả, có nhiều đổi mới cả trong tư duy và thực tiễn hành động. Những kết quả này được ghi nhận toàn diện trên tất cả các lĩnh vực, có dấu ấn nổi bật, thể hiện qua nhiều khía cạnh.
Cụ thể, về đổi mới trong công tác tổ chức kỳ họp và ban hành nghị quyết, HĐND các cấp đã chủ động cụ thể hóa nghị quyết Đại hội Đảng bộ tỉnh/thành phố, triển khai chương trình, kế hoạch hoạt động toàn khóa và hàng năm phù hợp, hiệu quả. Đổi mới, nâng cao chất lượng kỳ họp HĐND bảo đảm sôi nổi, thực chất, phát huy trí tuệ các đại biểu trong việc quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương; ban hành các cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội, bảo đảm an ninh quốc phòng, an sinh xã hội. Đặc biệt, sau khi thực hiện sáp nhập đơn vị hành chính, HĐND các cấp đã chủ động, khẩn trương rà soát toàn diện các cơ chế, chính sách áp dụng trước đây; kịp thời điều chỉnh, khắc phục nội dung chồng chéo, không còn phù hợp; đồng thời ban hành các nghị quyết thống nhất khung chính sách chung trên toàn địa bàn. Việc rà soát, đối chiếu được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, bảo đảm quá trình chuyển tiếp diễn ra thông suốt, không làm gián đoạn hoạt động sản xuất, kinh doanh, không phát sinh thủ tục hành chính mới, tạo môi trường pháp lý ổn định, minh bạch cho người dân và doanh nghiệp.
Về nâng cao chất lượng giám sát và thẩm tra, hoạt động giám sát chất vấn, giải trình của HĐND, Thường trực HĐND được đổi mới, có trọng tâm, trọng điểm, thực chất, tập trung vào các vấn đề cử tri quan tâm. Nội dung giám sát được lựa chọn "đúng và trúng", quan trọng, thiết thực, phù hợp thực tiễn của địa phương. Sau giám sát, chất vấn, giải trình, nhiều vấn đề tồn tại, hạn chế, dân sinh, bức xúc đã được các cấp, ngành tổ chức khắc phục và có chuyển biến tích cực, được cử tri, nhân dân đánh giá cao.
Cùng với đó, công tác tiếp xúc cử tri, tiếp dân, đôn đốc giải quyết đơn thư khiếu nại tố cáo của công dân tiếp tục được nâng cao chất lượng theo hướng bài bản, khoa học, sát dân, gần dân, tập trung đôn đốc, giải quyết các vấn đề, kiến nghị dân sinh, bức xúc của cử tri và nhân dân.
Cùng với việc đổi mới nội dung và phương thức hoạt động, HĐND các cấp đẩy mạnh công tác tuyên truyền, ứng dụng công nghệ thông tin và chuyển đổi số trong tổ chức kỳ họp không giấy, quản lý văn bản điện tử, tiếp nhận ý kiến cử tri trực tuyến và một số hoạt động chuyên môn khác, qua đó góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động, tăng cường tính công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình của HĐND trong giai đoạn mới, khẳng định vai trò của HĐND là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương.
Báo cáo nêu rõ, nhiệm kỳ 2026 - 2031 là nhiệm kỳ đầu tiên HĐND thực hiện Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV và mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời thực hiện nhiều chủ trương chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. Trong bối cảnh thế giới có nhiều diễn biến phức tạp, khó lường, việc quyết tâm "thực hiện thắng lợi mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao; hiện thực hóa tầm nhìn đến năm 2045 trở thành nước phát triển, thu nhập cao" đòi hỏi HĐND các cấp nhiệm kỳ này không chỉ cụ thể hóa 12 nhóm nhiệm vụ trọng tâm của Trung ương mà còn tập trung vào việc tháo gỡ những điểm nghẽn về thể chế tại địa phương, đẩy mạnh chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, nhằm khơi thông mọi nguồn lực, phát huy sức mạnh của hệ thống chính trị, các tầng lớp nhân dân và cộng đồng doanh nghiệp, bảo đảm kinh tế địa phương phát triển hài hòa, bền vững, nâng cao đời sống nhân dân.
Nhiệm kỳ 2026 - 2031 đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp sau sáp nhập; bảo đảm HĐND thực sự là cơ quan quyền lực nhà nước ở địa phương, đại diện cho ý chí, nguyện vọng và quyền làm chủ của nhân dân; nâng cao tính chủ động, chuyên nghiệp trong xây dựng nghị quyết, hoạt động giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của địa phương; qua đó góp phần thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm an sinh xã hội và xây dựng chính quyền địa phương hiện đại, minh bạch, hoạt động hiệu lực, hiệu quả.
Để khắc phục những bất cập trong quá trình hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ vừa qua và nâng cao hiệu quả hoạt động trong nhiệm kỳ tới, các cấp ủy Đảng cần tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo để HĐND hoạt động có chất lượng, hiệu quả; chú trọng xây dựng và ban hành Đề án đổi mới nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả hoạt động của HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031 phù hợp với tình hình thực tiễn ở địa phương, trong đó quan tâm công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng, bố trí cán bộ có phẩm chất, năng lực, tâm huyết tham gia hoạt động HĐND, nhất là đại biểu HĐND hoạt động chuyên trách. Tổ chức thực hiện đúng Hướng dẫn số 36-CT/TW của Ban Tổ chức Trung ương về công tác nhân sự, trong đó, Bí thư (hoặc Phó Bí thư) cấp ủy đồng thời là Chủ tịch HĐND các cấp, Phó Chủ tịch HĐND cấp tỉnh có 1 đồng chí tham gia Ban Thường vụ tỉnh/thành ủy; Phó Chủ tịch HĐND cấp xã tham gia Ban thường vụ Đảng ủy xã.
Việc thực hiện các Luật liên quan tới tổ chức và hoạt động của HĐND tạo điều kiện thuận lợi cho hoạt động của HĐND; tiếp tục rà soát, ban hành một số văn bản nhằm tháo gỡ vướng mắc trong quá trình hoạt động của HĐND. Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Công tác đại biểu, các cơ quan của Quốc hội và Chính phủ, Bộ Nội vụ tiếp tục tăng cường công tác hướng dẫn, giám sát hoạt động của HĐND; tăng cường công tác thông tin, tuyên truyền và ứng dụng công nghệ thông tin.../.
