Không chỉ thành đạt trên con đường khoa cử, các bậc tiền nhân của dòng họ còn để lại dấu ấn trên nhiều lĩnh vực như giáo dục, sử học, văn học, pháp luật, ngoại giao và quản trị quốc gia.
Ngày 7/8, tại Trung tâm văn hóa Kinh Bắc, tỉnh Bắc Ninh, Bảo tàng Bắc Ninh số 2 phối hợp với dòng họ Vũ, thôn Ngọc Quan, xã Lâm Thao tổ chức Hội thảo khoa học với chủ đề "Truyền thống khoa bảng dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan, xã Lâm Thao và danh sĩ Vũ Trinh". Sự kiện có sự tham dự của các nhà nghiên cứu khoa học Trung ương và địa phương cùng đại diện các thế hệ hậu duệ dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan, xã Lâm Thao.
Với 36 tham luận tại hội thảo, các đại biểu tập trung trao đổi, nghiên cứu, bổ sung cơ sở khoa học để khẳng định vị trí, vai trò và những đóng góp của dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan đối với truyền thống khoa bảng của vùng Kinh Bắc trong lịch sử dân tộc. Các nhà khoa học cũng đánh giá, làm sáng tỏ hơn về thân thế, sự nghiệp, tư tưởng và những cống hiến nhiều mặt của danh sĩ Vũ Trinh đối với lịch sử, văn hóa, giáo dục, pháp luật và văn học Việt Nam. Cùng với đó, các nhà khoa học đề xuất các giải pháp bảo tồn, phát huy hệ thống giá trị di sản, tư liệu Hán Nôm, văn bia, gia phả và các di tích liên quan đến dòng họ Vũ; đồng thời phát huy truyền thống hiếu học, trọng nhân tài trong giáo dục thế hệ trẻ hôm nay.
Đây là hoạt động có ý nghĩa thiết thực nhằm cụ thể hóa các chủ trương của Đảng về xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam; khẳng định quan điểm xuyên suốt của Đảng văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội, là sức mạnh nội sinh, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển bền vững đất nước; đồng thời góp phần thực hiện hiệu quả các nghị quyết của Trung ương và của tỉnh Bắc Ninh về xây dựng, phát triển văn hóa và con người trong thời kỳ mới.
Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh Nguyễn Văn Đáp khẳng định: Theo các nguồn tư liệu lịch sử và gia phả, dòng họ Vũ Ngọc Quan có hàng chục người đỗ đạt qua các kỳ thi Nho học, trong đó có nhiều vị đại khoa tiêu biểu như Tiến sĩ Vũ Miên, Phó bảng Vũ Giáp và đặc biệt là danh sĩ Vũ Trinh, một trí thức lớn của dân tộc ở giai đoạn cuối thời Lê đầu thời Nguyễn. Không chỉ thành đạt trên con đường khoa cử, các bậc tiền nhân của dòng họ còn để lại dấu ấn trên nhiều lĩnh vực như giáo dục, sử học, văn học, pháp luật, ngoại giao và quản trị quốc gia.
Danh sĩ Vũ Trinh (1759-1828) là một gương mặt tiêu biểu của nền học thuật Việt Nam cuối thế kỷ XVIII, đầu thế kỷ XIX. Ông là nhà khoa bảng, nhà chính trị, nhà văn hóa lớn, từng đảm nhiệm nhiều chức vụ quan trọng của triều Lê và triều Nguyễn; tham gia biên soạn Hoàng Việt luật lệ, góp phần xây dựng nền pháp luật quốc gia; có nhiều đóng góp trong công tác sử học, ngoại giao và để lại những tác phẩm văn học có giá trị, tiêu biểu là Lan Trì kiến văn lục. Với tài năng, nhân cách và cống hiến to lớn đó, Danh sĩ Vũ Trinh xứng đáng là một trong những nhân vật tiêu biểu của hệ thống khoa bảng Bắc Ninh và của nền văn hóa dân tộc.
Hiện nay, dòng họ Vũ thôn Ngọc Quan còn lưu giữ nhiều di sản quý báu như Nhà thờ Tiến sĩ Vũ Miên, khu lăng mộ các bậc tiền nhân, Văn chỉ Ngọc Quan, hệ thống gia phả, văn bia và tài liệu Hán Nôm giàu giá trị. Đây là những nguồn tư liệu sử liệu đặc biệt quý giá đối với công tác nghiên cứu lịch sử, văn hóa, giáo dục và truyền thống khoa bảng của quê hương.
Tham luận về truyền thống hiếu học dòng họ Vũ, xã Xuân Lan, Tiến sĩ Nguyễn Hữu Mùi, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Văn hóa Thăng Long cho rằng dòng họ Vũ, xã Xuân Lan có nguồn gốc từ họ Vũ ở làng Mộ Trạch, huyện Đường An (huyện Bình Giang, tỉnh Hải Dương trước đây). Đây là làng có truyền thống hiếu học và khoa bảng đứng đầu cả nước nên có tác động sâu sắc đến tinh thần học tập của dòng họ Vũ. Mặc dù đây chưa phải dòng họ có nhiều người đỗ đại khoa nhưng đã để lại nhiều tác phẩm có giá trị học thuật cao, thể hiện qua thơ, văn, bi ký, dã sử, chính sử và hình luật… Trong đó có ông Vũ Miên, từng tham gia biên soạn bộ Đại Việt sử ký tục biên và Đỉnh khiết Đại Việt lịch sử triều đăng khoa lục hay ông Vũ Trinh biên soạn luật lệ ở Triều Nguyễn. Đó là những giá trị căn bản, có tính bền vững, góp phần vào sự phát triển của nền văn hóa dân tộc mà họ Vũ ở thôn Ngọc Quan, xã Lâm Thao từng cống hiến trong thế kỷ XVIII và XIX ở nước ta./.
