Quốc hội với Cử tri

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Thông qua 3 luật và 2 nghị quyết về tư pháp và phòng, chống tội phạm

Với 463/472 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 417 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027.

Chiều 20/11, Quốc hội đã biểu quyết, thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi); Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi); Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi); Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035.

Quốc hội biểu quyết thông qua việc bổ sung Chương trình Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI. 
Ảnh: Doãn Tấn - TTXVN

Với 463/472 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Bộ luật Hình sự (sửa đổi). Bộ luật gồm 3 phần, 25 chương, 417 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027. Quốc hội cũng biểu quyết thông qua Nghị quyết của Quốc hội về việc thi hành Bộ luật Hình sự (sửa đổi).

Trước đó, trình bày Báo cáo tóm tắt tiếp thu, giải trình ý kiến của các đại biểu Quốc hội, Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội đối với dự án Bộ luật, Đại tướng Lương Tam Quang, Bộ trưởng Bộ Công an cho biết, về bỏ hình phạt tử hình, cơ quan chủ trì soạn thảo đề nghị giữ phương án bỏ tử hình đối với 6 tội danh theo dự thảo, giữ mức hình phạt cao nhất là tù chung thân, trên cơ sở chính sách nhân đạo, phân hóa trách nhiệm hình sự, tương quan mức hình phạt giữa các tội danh và xu hướng hội nhập quốc tế; đồng thời tiếp tục bảo đảm đấu tranh nghiêm khắc với tội phạm.

Đại biểu Quốc hội biểu quyết thông qua các luật. 
Ảnh: Doãn Tấn – TTXVN

Về tự nguyện nhận tội, chấp nhận hình phạt được đề nghị, việc áp dụng mức hình phạt dưới mức thấp nhất của khung hình phạt ở một số chương, điều là cơ chế khoan hồng đặc biệt, giúp phân hóa hình phạt dựa trên thái độ, mức độ hợp tác và ý thức bồi thường, khắc phục hậu quả; đồng thời là căn cứ để áp dụng thủ tục tố tụng rút gọn, góp phần giải quyết vụ án nhanh chóng, kịp thời nhưng vẫn bảo đảm tính khách quan, toàn diện.

Về trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại, dự thảo thay đổi cách tiếp cận theo hướng xác định cá nhân là người trực tiếp thực hiện tội phạm; pháp nhân thương mại chịu trách nhiệm hình sự khi hành vi của cá nhân được thực hiện với danh nghĩa của pháp nhân thương mại và đáp ứng các điều kiện khác. Cách tiếp cận này khắc phục bất cập của Bộ luật Hình sự hiện hành là đang coi pháp nhân thương mại như một chủ thể độc lập của tội phạm. Phạm vi chịu trách nhiệm hình sự của pháp nhân thương mại được chỉnh lý trên cơ sở đánh giá về an sinh xã hội, tác động đối với môi trường đầu tư, kinh doanh và người lao động, khuyến nghị của các tổ chức quốc tế mà Việt Nam là thành viên, yêu cầu phát triển kinh tế tư nhân theo tinh thần Nghị quyết số 68-NQ/TW.

Về bổ sung tội danh mới và hành vi phạm tội mới, Bộ trưởng cho biết, thực tiễn đã nảy sinh nhiều hành vi mới nguy hiểm cho xã hội, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao, công nghệ thông tin, các tội phạm về kinh tế và một số lĩnh vực khác. Đối với các tội danh khác, dự thảo điều chỉnh mức định lượng làm căn cứ truy cứu trách nhiệm hình sự và mức hình phạt của một số tội danh, bảo đảm không xử lý hình sự quá rộng, tránh bỏ lọt tội phạm, đồng thời tránh chồng chéo, mâu thuẫn hoặc khoảng trống pháp lý.

*Với 458/467 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Tổ chức cơ quan điều tra hình sự (sửa đổi). Luật gồm 8 chương, 54 điều; có hiệu lực thi hành từ ngày 1/3/2027 và có quy định điều khoản chuyển tiếp.

Luật quy định hệ thống Cơ quan điều tra gồm Cơ quan điều tra của Công an nhân dân và Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân. Cơ quan điều tra của Công an nhân dân gồm Cơ quan An ninh điều tra và Cơ quan Cảnh sát điều tra ở Bộ Công an và Công an cấp tỉnh. Cơ quan điều tra trong Quân đội nhân dân gồm Cơ quan An ninh điều tra Bộ Quốc phòng, Cơ quan An ninh điều tra quân khu và tương đương; Cơ quan Điều tra hình sự Bộ Quốc phòng, Cơ quan Điều tra hình sự quân khu và tương đương, Cơ quan Điều tra hình sự khu vực.

Để bảo đảm thống nhất với dự thảo Bộ luật Hình sự (sửa đổi), dự thảo Luật giao Cơ quan An ninh điều tra của Công an nhân dân điều tra 7 tội danh, gồm 4 tội danh thuộc lĩnh vực an ninh hàng không (từ Điều 264 đến Điều 267), 2 tội danh liên quan đến phòng, chống phổ biến vũ khí hủy diệt hàng loạt (Điều 290 và Điều 291) và tội xúc phạm Quốc kỳ, Quốc huy, Quốc ca, Đảng kỳ (Điều 343).

Về thẩm quyền của Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư và các cơ quan được giao tiến hành một số hoạt động điều tra, cơ quan chủ trì soạn thảo cho biết, tại Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội đã xem xét hồ sơ định hướng chính sách của dự án Luật, trong đó có chính sách không mở rộng thẩm quyền của các cơ quan này. Dự thảo Luật đã bỏ quy định về thẩm quyền thụ lý, điều tra trong thời hạn 1 tháng đối với Hải quan, Kiểm lâm, Kiểm ngư, chỉ giữ lại thẩm quyền 7 ngày để tiến hành một số hoạt động điều tra ban đầu và chuyển hồ sơ vụ án cho Cơ quan điều tra. Với thời hạn này không bảo đảm thực hiện thủ tục trưng cầu giám định và yêu cầu định giá tài sản, do đó việc không quy định thẩm quyền này là phù hợp.

*Với 460/464 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Luật Xử lý vi phạm hành chính (sửa đổi). Luật gồm 6 chương, 131 điều, có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2028 (trừ nội dung quy định tại khoản 1 Điều 131 của Luật này).

Trước đó, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang trình bày Báo cáo tóm tắt các nội dung lớn đã được tiếp thu, chỉnh lý, hoàn thiện dự thảo Luật. Theo đó, dự thảo Luật đã rà soát, quy định ngay tại Luật mức phạt tiền tối đa và thời hiệu xử phạt trên từng lĩnh vực; chỉ quy định thời hiệu xử phạt 3 năm, mức phạt tiền tối đa 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân, 3 tỷ đồng đối với tổ chức trong một số lĩnh vực có tính chất phức tạp, cần nhiều thời gian xác minh, phân tích, kiểm định, giám định. Đồng thời bỏ quy định về mức phạt tiền cao hơn nhưng tối đa không quá 2 lần mức phạt chung áp dụng đối với địa bàn thuộc các thành phố, do Luật Thủ đô, Luật Phát triển đô thị đã có quy định giao Hội đồng nhân dân thành phố quy định nội dung này. Thời hiệu xử phạt trong một số lĩnh vực như bảo vệ môi trường; trật tự, an toàn giao thông đường bộ; giao thông đường thủy nội địa; hàng hải được giảm xuống 1 năm.

Dự thảo Luật bổ sung biện pháp “thực hiện công việc phục vụ cộng đồng” thay thế hình thức phạt tiền, áp dụng đối với cá nhân vi phạm hành chính bị phạt tiền từ 5 triệu đồng trở xuống, đã nhận lỗi và tự nguyện đề nghị thực hiện biện pháp thay thế; bỏ quy định về bố trí từ các khoản tiền thu từ xử phạt vi phạm hành chính sau khi nộp ngân sách nhà nước để hỗ trợ hoạt động xử phạt và quản lý công tác thi hành pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.

Về các biện pháp cưỡng chế, dự thảo Luật không coi tạm hoãn xuất cảnh là biện pháp cưỡng chế mà là biện pháp bảo đảm thi hành quyết định cưỡng chế, để thống nhất với Luật Xuất cảnh, nhập cảnh của công dân Việt Nam và Luật Nhập cảnh, xuất cảnh, quá cảnh, cư trú của người nước ngoài tại Việt Nam. Các biện pháp ngừng cung cấp dịch vụ điện, nước; tạm dừng đăng kiểm, đăng ký, cấp giấy phép điều khiển phương tiện; ngừng cung cấp dịch vụ Internet, dịch vụ viễn thông, hạ tầng số được chuyển thành biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính, đồng thời bổ sung quy định chặt chẽ về điều kiện, thẩm quyền, nguyên tắc, trình tự, thủ tục, phạm vi áp dụng để bảo đảm quyền con người, quyền công dân.

Về chuyển thẩm quyền áp dụng biện pháp đưa đi cai nghiện bắt buộc, đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc từ Tòa án nhân dân khu vực sang Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã, Chính phủ đã xin ý kiến về định hướng chuyển thẩm quyền này. Đối với người chưa thành niên, dự thảo Luật bổ sung một số trường hợp bị áp dụng biện pháp giáo dục tại xã, phường, đặc khu được xem xét áp dụng biện pháp quản lý tại gia đình; đối tượng bị áp dụng biện pháp đưa vào trường giáo dưỡng được xem xét áp dụng biện pháp giáo dục dựa vào cộng đồng, thống nhất với nguyên tắc ưu tiên áp dụng biện pháp xử lý chuyển hướng quy định tại Luật Tư pháp người chưa thành niên.

*Với 470/470 đại biểu Quốc hội tham gia biểu quyết tán thành, Quốc hội đã thông qua Nghị quyết phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy và tội phạm giai đoạn 2026 - 2035. Nghị quyết có hiệu lực thi hành từ ngày Quốc hội thông qua và thay thế Nghị quyết số 163/2024/QH15 ngày 27/11/2024 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030.

Trước đó, thừa ủy quyền của Thủ tướng Chính phủ trình bày Báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Nghị quyết, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, dự thảo Nghị quyết đã bổ sung, làm rõ mục tiêu tăng cường chống tội phạm ngay từ cơ sở, nâng cao khả năng tự phòng ngừa, tự bảo vệ của nhân dân, nhất là phụ nữ, trẻ em và các nhóm dễ bị tổn thương; bổ sung mục tiêu phấn đấu đến năm 2030 có ít nhất 50% địa bàn cấp xã và 20% địa bàn cấp tỉnh không ma túy. Cơ cấu 10 dự án, 10 tiểu dự án thành phần được hoàn thiện theo hướng xác định rõ mục tiêu, nhiệm vụ, sản phẩm đầu ra và trách nhiệm của cơ quan chủ trì.

Về nguồn lực thực hiện Chương trình giai đoạn 2026 - 2030, việc phân bổ, sử dụng phải có trọng tâm, trọng điểm, phù hợp với khả năng cân đối ngân sách, ưu tiên các nhiệm vụ cấp bách và các địa bàn trọng điểm, phức tạp, vùng có điều kiện kinh tế - xã hội khó khăn, biên giới, vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Dự thảo Nghị quyết cũng làm rõ cơ chế, chính sách đặc thù và thẩm quyền phân bổ, điều chỉnh vốn, kinh phí; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền nhưng không làm thay đổi mục tiêu, tổng mức vốn, cơ cấu nguồn vốn; bổ sung, hoàn thiện các quy định chuyển tiếp, nhất là việc lập, phân bổ, giao và điều chỉnh kế hoạch, dự toán ngân sách nhà nước năm 2027, bảo đảm liên tục, không gián đoạn, không ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các đối tượng thụ hưởng./.

Nguyễn Việt Đức

Tin liên quan

Xem thêm