Từ những nghề truyền thống vốn tồn tại hàng chục năm, OCOP đang trở thành động lực mới giúp nhiều gia đình giữ nghề, sống được bằng nghề và tiếp tục truyền lại cho thế hệ sau.
Chương trình mỗi xã một sản phẩm (OCOP) đã tạo ra những sản phẩm mang đậm bản sắc địa phương, đồng thời mở ra hướng phát triển mới cho nhiều vùng nông thôn ở Tây Ninh. Những nghề truyền thống được gìn giữ qua nhiều thế hệ với các sản phẩm đặc trưng phục vụ du lịch, đã và đang góp phần tạo sinh kế bền vững cho người dân, nâng cao giá trị kinh tế và trở thành cầu nối quảng bá hình ảnh Tây Ninh đến với du khách trong và ngoài nước.
* Giữ nghề truyền thống, tạo sinh kế từ sản phẩm OCOP
Tại phường Long Hoa, những bó nhang đỏ tại làng hương trăm năm tuổi - di sản văn hóa của Tây Ninh vẫn đều đặn ra lò mỗi ngày như cách làng nghề truyền thống nơi đây duy trì qua nhiều thế hệ. Giữa nhịp phát triển của kinh tế thị trường, nghề làm nhang không chỉ là hoạt động sản xuất đơn thuần mà còn là phần ký ức, một nét văn hóa đặc trưng của vùng đất Long Hoa.
Những năm gần đây, cùng với việc tham gia Chương trình OCOP, nhiều cơ sở sản xuất mạnh dạn đầu tư máy móc, nâng cao chất lượng sản phẩm, cải tiến mẫu mã và mở rộng thị trường tiêu thụ. Tiêu biểu là cơ sở sản xuất nhang Vạn Linh Hương - nơi nghề truyền thống được kết hợp với tư duy sản xuất hiện đại để tạo ra những sản phẩm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của người tiêu dùng. Hiện cơ sở có 3 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao, đồng thời đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số như fanpage, TikTok và mạng xã hội.
Gắn bó với cơ sở này gần 10 năm, chị Thạch Thị Nhi là một trong những lao động được hưởng lợi trực tiếp từ sự phát triển của nghề truyền thống và chương trình OCOP. Chị cho biết, nhờ cơ sở sản xuất duy trì hoạt động ổn định nên bản thân luôn có việc làm thường xuyên, thu nhập ổn định để chăm lo cho gia đình. Điều chị mong muốn là những nghề truyền thống như làm nhang tiếp tục được giữ gìn và phát triển để người lao động có thể yên tâm gắn bó lâu dài.
Phường Long Hoa hiện có 23 sản phẩm OCOP của 10 chủ thể kinh tế, trong đó có 14 sản phẩm đạt 3 sao, 8 sản phẩm đạt 4 sao và 1 sản phẩm đạt hạng 5 sao cấp quốc gia. Nhiều sản phẩm đã trở thành những đặc sản quen thuộc đối với người tiêu dùng như bánh tráng, muối tôm, các sản phẩm từ nhang truyền thống và nhiều mặt hàng chế biến đặc trưng khác.
Theo đánh giá của địa phương, số lượng sản phẩm OCOP khá phong phú cho thấy sự tham gia tích cực của các chủ thể sản xuất trong việc phát triển sản phẩm đặc trưng. Việc đa dạng hóa sản phẩm giúp nâng cao giá trị, tăng khả năng cạnh tranh trên thị trường. Đặc biệt, phường có 1 sản phẩm OCOP 5 sao là bánh tráng siêu mỏng của Công ty Trách nhiệm hữu hạn Tân Nhiên, cũng là sản phẩm OCOP 5 sao duy nhất của Tây Ninh đã khẳng định tiềm năng phát triển những sản phẩm chất lượng cao mang thương hiệu Long Hoa.
Phó Chủ tịch UBND phường Long Hoa Trần Trung Hiếu cho biết, thời gian tới địa phương sẽ tiếp tục hỗ trợ các chủ thể nâng hạng sản phẩm OCOP, chú trọng cải tiến chất lượng, bao bì, truy xuất nguồn gốc và xây dựng thương hiệu. Đồng thời, phường khuyến khích phát triển các sản phẩm mới từ nguồn nguyên liệu sẵn có và các nghề truyền thống, nhất là những sản phẩm có thể phục vụ du lịch và trở thành quà tặng đặc trưng của địa phương. Công tác đào tạo, tập huấn về quản trị sản xuất, thương mại điện tử và xúc tiến thương mại cũng sẽ được đẩy mạnh nhằm nâng cao năng lực cho các chủ thể OCOP.
Những định hướng này hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị sản phẩm, tạo thêm việc làm, tăng thu nhập cho người dân. Từ những nghề truyền thống vốn tồn tại hàng chục năm, OCOP đang trở thành động lực mới giúp nhiều gia đình giữ nghề, sống được bằng nghề và tiếp tục truyền lại cho thế hệ sau.
* Quảng bá hình ảnh quê hương, phát triển du lịch
Trước đây sản phẩm OCOP chủ yếu được nhìn nhận dưới góc độ hàng hóa, thì nay nhiều sản phẩm trở thành một phần của trải nghiệm du lịch. Đó cũng là hướng đi mà nhiều địa phương trong tỉnh đang theo đuổi nhằm khai thác đồng thời giá trị kinh tế, văn hóa và du lịch của sản phẩm đặc trưng.
Thực tế cho thấy, mỗi sản phẩm OCOP đều mang trong mình câu chuyện riêng về vùng đất, con người và văn hóa bản địa. Khi được kết nối với các điểm đến, làng nghề hay vùng nguyên liệu, sản phẩm được tiêu thụ thuận lợi hơn, từ đó trở thành “đại sứ” giới thiệu hình ảnh địa phương tới du khách.
Tại Tây Ninh có mô hình Chavi Garden, nơi du khách có thể tham quan vườn chanh, trải nghiệm các hoạt động gắn với sản phẩm có nguyên liệu là chanh, từ chế biến thực phẩm đến các sản phẩm chăm sóc sức khỏe. Chính những trải nghiệm thực tế đã tạo nên sức hút riêng cho điểm đến.
Ông Hoàng Nhật Tiến, du khách đến từ Quảng Ngãi cho biết, ông đặc biệt ấn tượng với cách địa phương xây dựng các trải nghiệm từ cây chanh. Từ việc tham quan vùng nguyên liệu, tìm hiểu quy trình sản xuất đến trải nghiệm các dịch vụ liên quan, tất cả tạo nên hành trình thú vị. Theo ông, đây là cách giúp nâng cao giá trị nông sản địa phương và để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng du khách.
Tới nay, nhiều sản phẩm OCOP của Tây Ninh được định hướng phát triển theo mô hình quà tặng, quà lưu niệm phục vụ khách du lịch. Theo thống kê, trong tổng số 420 sản phẩm OCOP của tỉnh hiện có 187 sản phẩm của 99 chủ thể tham gia xây dựng sản phẩm quà tặng, quà lưu niệm phục vụ du lịch. Đây là nguồn tài nguyên quan trọng để hình thành những chuỗi giá trị gắn kết giữa nông nghiệp, văn hóa và du lịch. Đến nay, Chavi Garden đã có sản phẩm OCOP 3 sao Bột chanh hòa tan Chavi, sản phẩm được xuất đi Na Uy, Campuchia, Trung Quốc, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Hàn Quốc.
Tuy nhiên, việc phát triển du lịch gắn với OCOP vẫn còn không ít thách thức. Nhiều điểm đến chưa có đủ cơ sở vật chất để đón các đoàn khách lớn. Hạ tầng giao thông tại một số khu vực còn hạn chế. Nhiều sản phẩm vẫn chủ yếu tiêu thụ qua hội chợ hoặc cửa hàng giới thiệu sản phẩm. Trong khi đó, nhu cầu của du khách ngày càng hướng đến những trải nghiệm thực tế tại nơi sản xuất, nơi họ có thể trực tiếp tham gia và cảm nhận giá trị của sản phẩm.
Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Trương Tấn Đạt, Tây Ninh có nhiều tiềm năng phát triển du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm và du lịch cộng đồng dựa trên lợi thế về sản xuất nông nghiệp, làng nghề truyền thống, cảnh quan sinh thái và các giá trị văn hóa đặc trưng. Đây là nền tảng quan trọng để hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần đa dạng hóa sản phẩm du lịch và nâng cao giá trị kinh tế khu vực nông thôn. Tuy nhiên, việc bảo tồn nghề truyền thống, phát triển sản phẩm OCOP phục vụ du lịch, tăng cường liên kết với doanh nghiệp lữ hành và huy động nguồn lực đầu tư vẫn là những vấn đề cần tiếp tục được quan tâm trong thời gian tới.
Giai đoạn 2026-2030, tỉnh đặt mục tiêu phát triển thêm 213 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, ưu tiên các sản phẩm gắn với thương hiệu địa phương và dịch vụ du lịch nông thôn. Đồng thời, Tây Ninh hướng tới xây dựng thêm các điểm trưng bày, giới thiệu và bán sản phẩm OCOP gắn với các điểm du lịch để phục vụ du khách và quảng bá đặc sản địa phương.
Khi mỗi sản phẩm mang theo câu chuyện về vùng đất và con người nơi sản phậm được tạo ra, OCOP sẽ góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và trở thành cầu nối để những giá trị văn hóa bản địa lan tỏa rộng hơn./.
