Phía sau mỗi cuộc tìm kiếm là niềm mong mỏi của thân nhân liệt sĩ, là trách nhiệm và nghĩa tình đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc.
Tại tỉnh Khánh Hòa, “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” được triển khai với sự tham gia của cả hệ thống chính trị và nhân dân. Trên những cánh rừng, sườn núi, dưới lòng đất từng là chiến trường khốc liệt là cuộc tìm kiếm đồng chí, đồng đội với những câu chuyện thấm đẫm nghĩa tình…
* Không bỏ sót thông tin
Từ nhiều nguồn khác nhau, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa đã tiếp nhận hơn 80 thông tin liên quan đến các khu vực có mộ liệt sĩ (trong đó có 7 thông tin về mộ tập thể, dự kiến hơn 200 hài cốt). Từ những nguồn tin đó, lực lượng chức năng đã tổ chức rà soát, phân loại và xác minh theo từng nhóm thông tin cụ thể. Kết quả bước đầu đã quy tập được 6 phần mộ liệt sĩ đưa vào các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn tỉnh.
Một câu chuyện xúc động là hành trình tìm kiếm hài cốt liệt sĩ Ka Tơr Tiên tại vùng đồi núi thôn Tà Nôi (xã Anh Dũng). Liệt sĩ Ka Tơr Tiên, người dân tộc Raglai, hy sinh ngày 17/3/1967 khi là Tiểu đội phó, Huyện đội Anh Dũng và được đồng đội an táng giữa núi rừng.
Gần 60 năm trôi qua, khu rừng đã đổi khác. Cây rừng phủ kín những dấu tích chiến tranh, bom mìn và vật liệu nổ vẫn còn sót lại dưới lòng đất. Lần theo ký ức của thân nhân và nhân chứng lịch sử, Đội Tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ kiên trì rà soát từng tấc đất, cẩn trọng xử lý vật liệu nổ. Cuối cùng, hài cốt liệt sĩ Ka Tơr Tiên cùng một số di vật đã được tìm thấy trong niềm vui và sự xúc động sau 5 ngày băng rừng, lội suối tìm kiếm.
Trong ngày làm lễ truy điệu và an táng liệt sĩ Ka Tơr Tiên, ông Ka Tơr Toàn (em trai của liệt sĩ) xúc động bởi sau gần 60 năm nằm lại nơi núi rừng, anh trai được đưa về an táng cùng với các đồng đội tại Nghĩa trang liệt sĩ Ninh Thuận tôn kính, trang nghiêm.
Gần đây, Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa tiếp nhận nhiều thông tin về khả năng còn mộ liệt sĩ tại các khu vực núi Cô Tiên, Đồng Bò... Đây đều là những nơi địa hình hiểm trở, đường đi khó khăn, có điểm phải mất nhiều giờ đi bộ xuyên rừng mới tiếp cận được hiện trường. Tại khu vực nhà lao Diên Khánh (xã Diên Khánh) có nguồn tin cho rằng vẫn còn nhiều hài cốt liệt sĩ…
Đại tá Võ Văn Viên, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa cho biết: những vị trí được người dân cung cấp thông tin nằm gần các hang đá trên núi, lực lượng tìm kiếm phải mang theo trang thiết bị, lương thực để thực hiện nhiệm vụ trong điều kiện rất vất vả. Dẫu vậy có khó khăn đến đâu lực lượng tham gia chiến dịch cũng quyết tâm xác minh và tìm kiếm liệt sĩ. Bởi phía sau mỗi cuộc tìm kiếm là niềm mong mỏi của thân nhân liệt sĩ, là trách nhiệm và nghĩa tình đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc. Chính điều đó đã trở thành động lực để cán bộ, chiến sĩ vượt qua mọi gian khó, kiên trì xác minh từng nguồn tin, không bỏ sót bất kỳ manh mối nào.
Có thể thấy, “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ” đã khơi dậy mạnh mẽ trách nhiệm và tình cảm của toàn xã hội đối với công tác đền ơn đáp nghĩa, tri ân các anh hùng liệt sĩ. Qua đó, các địa phương thực hiện tốt chủ trương của Đảng, Nhà nước về chăm lo người có công với cách mạng.
* Quyết tâm đưa chiến dịch “về đích” sớm
Bên cạnh công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ, việc xác định danh tính bằng phương pháp giám định ADN cũng được tỉnh Khánh Hòa đẩy nhanh tiến độ. Tính đến nay, tỉnh đã lấy được 1.676 mẫu ADN trên tổng số 2.183 mẫu cần thực hiện, đạt trên 74% kế hoạch và đang phấn đấu hoàn thành trước ngày 20/8/2026 (vượt chỉ tiêu đề ra).
Kết quả rà soát, xác minh và cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã xác định toàn tỉnh Khánh Hòa có 12.074 thông tin liệt sĩ và 10.682 thân nhân hưởng trợ cấp. Trong số đó có 7.179 liệt sĩ đã xác định được thông tin phần mộ và 4.895 liệt sĩ chưa xác định được thông tin. Công an các xã, phường cập nhật theo họ mẹ có 3.783 thông tin thân nhân liệt sĩ.
Triển khai việc thu mẫu sinh phẩm ADN, Công an tỉnh Khánh Hòa lần lượt thực hiện ở 12 trạm đặt tại các xã, phường Vạn Ninh, Ninh Hòa, Đông Ninh Hòa, Nha Trang, Diên Khánh, Khánh Vĩnh, Khánh Sơn, Cam Ranh, Ninh Chữ, Đông Hải, Ninh Phước và Bác Ái Đông. Qua đó, đã thu 2.671 mẫu sinh phẩm ADN trong tổng số 3.018 thân nhân liệt sĩ đã đăng ký, đạt 88,5% kế hoạch; vượt 557 mẫu sinh phẩm so với chỉ tiêu 2.112 mẫu. Trong số đó có 78 trường hợp người cao tuổi, lâm bệnh nặng, sức khỏe suy kiệt đã được hỗ trợ thu mẫu sinh phẩm ADN tại nhà. Kết quả thu mẫu sinh phẩm ADN là cơ sở để xây dựng, làm giàu ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ, phục vụ đối sánh, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin.
Tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ không chỉ là nhiệm vụ của lực lượng quân đội hay của Ban Chỉ đạo các cấp mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Đây là công việc mang ý nghĩa chính trị, nhân văn sâu sắc, thể hiện đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam.
Theo Đại tá Võ Văn Viên, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Khánh Hòa, cấp ủy đảng, chính quyền, các tổ chức đoàn thể và toàn thể nhân dân tiếp tục quan tâm, phối hợp chặt chẽ với lực lượng làm nhiệm vụ. Đặc biệt, những cựu chiến binh, nhân chứng lịch sử, người dân từng sinh sống hoặc tham gia hoạt động tại các địa bàn chiến sự trước đây nếu có bất kỳ thông tin nào liên quan đến nơi an táng liệt sĩ, dù là rất nhỏ, cũng mạnh dạn cung cấp cho Ban Chỉ đạo. Nhiều khi chỉ một chi tiết tưởng chừng rất nhỏ cũng có thể giúp lực lượng chức năng mở ra hướng xác minh mới và tìm được phần mộ liệt sĩ.
Đối với thân nhân các gia đình liệt sĩ, tiếp tục tin tưởng, phối hợp cung cấp thông tin, hồ sơ theo hướng dẫn. Với trách nhiệm và tình cảm, các đơn vị tham gia chiến dịch 500 ngày đêm đang nỗ lực cao nhất để tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ; trả lại tên tuổi cho các anh, để các anh được trở về với gia đình, quê hương, đồng đội. Đó không chỉ là nhiệm vụ mà còn là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi cán bộ, chiến sĩ hôm nay đối với những người đã hy sinh vì Tổ quốc./.
