Sau gần một năm triển khai, chính quyền địa phương 2 cấp tại Đà Nẵng, bằng sự linh hoạt và chủ động, các địa phương đã biến áp lực thành động lực để đổi mới, đưa chính quyền thực sự "gần dân, sát dân".
Sau gần một năm triển khai, chính quyền địa phương 2 cấp tại Đà Nẵng cơ bản vận hành ổn định, thông suốt và bước đầu phát huy hiệu quả. Bộ máy chính quyền được sắp xếp tinh gọn, giảm đầu mối, hạn chế tầng nấc trung gian. Tuy nhiên, quá trình triển khai còn gặp khó khăn, nhất là ở cấp cơ sở. Nguyên nhân chủ yếu do khối lượng công việc lớn, nhiều nhiệm vụ mới, pháp luật chưa đồng bộ; một số nơi chưa chủ động, quyết liệt, năng lực và trách nhiệm của một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu. Từ thực tiễn tại Đà Nẵng, phóng viên TTXVN thực hiện chùm bài viết với chủ đề: “Gỡ điểm nghẽn để chính quyền cơ sở thực sự gần dân, sát dân”.
Bài 1 - Nhiều cách làm sáng tạo
Sau hợp nhất, thành phố Đà Nẵng mới có quy mô trên 11.800 km², hơn 3 triệu dân với 93 xã, phường và 1 đặc khu, mở ra không gian phát triển mới nhưng cũng đặt ra yêu cầu cao về tổ chức bộ máy và quản lý. Thành phố đã triển khai mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đồng bộ, đến nay cơ bản được kiện toàn theo hướng tinh gọn, hiệu quả; kinh tế - xã hội tiếp tục phát triển, quốc phòng - an ninh được giữ vững. Nhiều mô hình hiệu quả đã ra đời, đưa chính quyền thực sự đến gần dân, sát dân, vì dân.
*Lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cốt lõi
Thành công lớn sau hơn một năm vận hành mô hình mới tại Đà Nẵng là sự thay đổi căn bản trong phương thức phục vụ của chính quyền cấp cơ sở. Cấp trung gian được cắt giảm, công việc ở cấp xã - phường gia tăng hơn nhiều so với trước bởi đây là nơi cán bộ trực tiếp làm việc, tiếp xúc với nhân dân. Bằng sự linh hoạt và chủ động, các địa phương đã biến áp lực thành động lực để đổi mới, đưa chính quyền thực sự "gần dân, sát dân".
Ra đời trên cơ sở sáp nhập hai xã Hòa Phong và Hòa Phú (huyện Hòa Vang cũ), xã Hòa Vang có diện tích trên 108 km², 21 thôn, gần 27.000 nhân khẩu. Địa bàn rộng, đa dạng, có đồng bằng, đồi núi cao, có vùng đô thị, nông thôn xen kẽ, có đồng bào dân tộc ít người sinh sống và chịu tác động mạnh của quá trình đô thị hóa. Khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, xã đã chủ động đổi mới phương thức lãnh đạo và điều hành gắn liền với công cuộc chuyển đổi số, lấy sự hài lòng của người dân làm thước đo cốt lõi.
Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hòa Vang Bùi Hồng Trung cho biết, dù đối mặt với áp lực lớn do địa bàn rộng lớn, đa dạng địa hình và khối lượng công việc tăng nhanh sau sáp nhập, nhưng chuyển đổi số đã giúp xã rút ngắn khoảng cách với nhân dân, bộ máy vận hành hiệu quả. Xã đã khai thác tối đa hệ thống thông tin điều hành tác nghiệp và chính quyền điện tử, điều hành hoàn toàn trên môi trường số, ứng dụng họp trực tuyến và ký số văn bản. Nhờ đó, thời gian xử lý công việc rút ngắn từ 20%-30%, tăng tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của cán bộ trước dân. Tỷ lệ hồ sơ thủ tục hành chính xử lý trực tuyến hoàn toàn đạt tới 91,43%, số hóa kết quả giải quyết thủ tục đạt 98,04% và mức độ hài lòng của người dân, doanh nghiệp đạt con số ấn tượng 99,23%.
Xã Hòa Vang đã triển khai mô hình "Chi bộ số" và hội nghị trực tuyến để đưa các chủ trương của Đảng và chính quyền đến với người dân, đảng viên nhanh nhất. Xã đã số hóa toàn bộ tài liệu, kế hoạch công tác và ứng dụng AI để tạo bản đồ họa trực quan. Hệ thống hội nghị trực tuyến được kết nối thông suốt đến toàn bộ 21 chi bộ trực thuộc và các trường học, giúp giảm tải hội họp, tiết kiệm thời gian di chuyển và đảm bảo thông tin được truyền đạt trực tiếp, đầy đủ.
Ông Đặng Công Chiến, thôn Túy Loan Đông 1, xã Hòa Vang phấn khởi chia sẻ, chính quyền cơ sở giờ đã thực sự gần dân, sát dân, các thủ tục hành chính được giải quyết nhanh chóng, thuận tiện, không còn cảnh chờ đợi. Các chủ trương, chính sách mới được chuyển tải đến người dân ngay, tâm tư, phản ánh của bà con cũng được tiếp nhận và xử lý nhanh qua hệ thống trực tuyến. Sự thay đổi này khiến nhân dân rất đồng tình và thêm tin tưởng.
Trong cuộc bầu cử đại biểu Quốc hội và HĐND các cấp, xã đã xây dựng bản đồ số hóa các địa điểm bỏ phiếu, giúp cử tri dễ dàng tra cứu vị trí, quy trình và danh sách ứng cử chỉ bằng điện thoại quét mã QR. Tiếp nối thành công đó, xã Hòa Vang đã xây dựng bản đồ số hóa di tích lịch sử - văn hóa và bản đồ số hóa bảo trợ xã hội. Đây là những bước đi đầu tiên giúp chính quyền chuyển đổi phương thức quản trị địa bàn bằng dữ liệu, đồng hành cùng cộng đồng. Việc làm chủ công nghệ thực chất chính là chìa khóa để xây dựng một chính quyền cơ sở tự chủ, rõ trách nhiệm, luôn đồng hành và phục vụ nhân dân tốt nhất, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hòa Vang Bùi Hồng Trung nêu rõ.
Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh thông tin, sau gần 1 năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp tại Đà Nẵng cơ bản vận hành ổn định, thông suốt; bộ máy được sắp xếp tinh gọn, hoạt động hiệu lực, hiệu quả; nhân sự bố trí kịp thời, không gián đoạn. Cải cách hành chính, chuyển đổi số được đẩy mạnh; chất lượng dịch vụ công nâng lên, hướng tới nền hành chính hiện đại, lấy người dân làm trung tâm. Cơ chế phân cấp, ủy quyền được hoàn thiện, phát huy tính chủ động của cơ sở. Đội ngũ cán bộ từng bước nâng cao chất lượng. Công tác thể chế hóa được triển khai quyết liệt, tạo cơ sở pháp lý cho mô hình mới, góp phần cải thiện môi trường đầu tư, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.
*Chủ động “đi trước một bước”
Đà Nẵng đã rút ra nhiều bài học kinh nghiệm quý, cách làm hay, sáng tạo trong suốt quá trình vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Yếu tố quyết định là sự lãnh đạo quyết liệt, xuyên suốt của cấp ủy, chính quyền các cấp gắn với việc cụ thể hóa kịp thời chủ trương của Trung ương, làm tốt công tác tư tưởng, tạo đồng thuận trong hệ thống chính trị và nhân dân. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, bố trí nhân sự phải bảo đảm khoa học, công khai, đúng người, đúng việc, đi kèm cơ chế hỗ trợ phù hợp; đẩy mạnh chuyển đổi số là giải pháp then chốt để nâng cao hiệu quả hoạt động. Công tác kiểm tra, giám sát cần được duy trì thường xuyên nhằm kịp thời tháo gỡ khó khăn.
Theo Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Đà Nẵng Hồ Kỳ Minh, Đà Nẵng đã chủ động “đi trước một bước”, bám sát cơ sở, thành lập các đoàn công tác trực tiếp làm việc tại xã, phường và tăng cường cán bộ cho địa bàn khó khăn. Thành phố sắp xếp bộ máy đồng bộ, nhanh nhưng bảo đảm vận hành ngay, không gián đoạn việc phục vụ người dân. Thành phố áp dụng linh hoạt phương châm “vừa làm, vừa hoàn thiện”, điều động, luân chuyển, biệt phái và huy động cả nguồn lực ngoài nhà nước (như sinh viên công nghệ thông tin). Việc ban hành bộ tài liệu hướng dẫn nghiệp vụ thống nhất giúp cấp xã nhanh chóng tiếp cận công việc. Một điểm mới tiêu biểu là mô hình kết nghĩa giữa 60 xã, phường đồng bằng với 33 xã miền núi, tạo cơ chế hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm. Thành phố đẩy mạnh cải cách hành chính gắn với chuyển đổi số, chuẩn hóa quy trình, giúp giảm áp lực cho cơ sở. Cách làm nổi bật là triển khai đồng bộ, linh hoạt, lấy hiệu quả thực tiễn làm thước đo.
Tuy nhiên, quá trình triển khai còn gặp khó khăn do phạm vi rộng, liên quan nhiều cấp, ngành. Việc chuyển giao thêm nhiệm vụ về cấp xã làm tăng khối lượng công việc, trong khi cơ sở vật chất và hạ tầng công nghệ thông tin một số nơi chưa đáp ứng. Hạ tầng kinh tế - xã hội, nhất là miền núi, chưa đồng bộ; nguồn lực đầu tư hạn chế; giải phóng mặt bằng, giải ngân vốn và xử lý trụ sở dôi dư còn chậm. Cơ chế, chính sách về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo còn thiếu đồng bộ. Chính sách đối với cán bộ cấp xã chưa đầy đủ, còn tình trạng thừa, thiếu cục bộ, thiếu nhân lực chuyên môn sâu. Trung ương chưa giao biên chế chính thức giai đoạn 2026-2031; chưa có Nghị định hướng dẫn triển khai Luật Viên chức sửa đổi, gây khó khăn cho địa phương trong tổ chức thực hiện...
Bí thư Thành ủy Đà Nẵng Lê Ngọc Quang cho biết, việc xây dựng chính quyền địa phương 2 cấp từ ngày 1/7/2025 đã góp phần mở rộng không gian phát triển cho thành phố, đặt ra yêu cầu đổi mới mạnh mẽ về tư duy quản lý, phương thức điều hành và tổ chức thực thi công vụ. Để tiếp tục vận hành ổn định, thông suốt, hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp, thành phố sẽ tiếp tục bám sát chủ trương, triển khai nhiệm vụ theo tinh thần “06 rõ”, lấy kết quả làm thước đo, tăng cường kiểm tra và thực hiện luân chuyển đối với cán bộ không đáp ứng yêu cầu. Đà Nẵng tăng cường vai trò lãnh đạo toàn diện của cấp ủy, chính quyền cơ sở; đổi mới tư duy, phương pháp lãnh đạo theo hướng sâu sát, thực chất. Đội ngũ lãnh đạo cấp xã phải nắm chắc tình hình, chủ động xử lý công việc và phát huy vai trò nêu gương.../.
Tiếp theo: Giải bài toán 'vừa thừa, vừa thiếu' cán bộ ở chính quyền cấp cơ sở
