Các nhà trường đang chủ động điều chỉnh, bố trí lại nhân lực, cơ sở vật chất, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục trong điều kiện mạng lưới trường lớp mới.
Thực hiện sắp xếp lại mạng lưới giáo dục công lập, bước vào năm học 2026-2027, tỉnh Thanh Hóa đã giảm từ 1.932 xuống còn 766 trường, tương đương giảm 1.166 đầu mối, hơn 60%. Quy mô trường lớp được tổ chức lại theo hướng tinh gọn, tập trung nguồn lực song những ngày đầu năm học mới, nhiều cơ sở giáo dục đứng trước không ít khó khăn do địa bàn quản lý rộng hơn, các điểm trường chưa đồng đều về điều kiện dạy học, thiếu giáo viên ở một số môn học. Các nhà trường đang chủ động điều chỉnh, bố trí lại nhân lực, cơ sở vật chất, từng bước nâng cao chất lượng giáo dục trong điều kiện mạng lưới trường lớp mới.
Gỡ bài toán thiếu giáo viên
Sau một tuần bước vào năm học mới, tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Lương Chí, phường Tĩnh Gia, công tác dạy và học cơ bản ổn định. Đây là một trong những trường có quy mô lớn sau sắp xếp, được hình thành trên cơ sở hợp nhất 4 trường gồm: Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Lương Chí cũ, Trường Trung học cơ sở Hải Nhân, Trường Trung học cơ sở Hải Hòa và Trường Trung học cơ sở Thị trấn.
Sau sáp nhập, trường có 124 cán bộ, giáo viên, nhân viên, gần 3.500 học sinh với 77 lớp. Quy mô tăng lên đồng nghĩa phạm vi quản lý rộng hơn, việc tổ chức dạy học tại các cơ sở phức tạp hơn. Theo chỉ tiêu biên chế, nhà trường hiện còn thiếu 36 giáo viên. Đây là khó khăn lớn trong năm học đầu tiên vận hành theo mô hình mới, khi nhà trường vừa phải ổn định tổ chức, vừa bảo đảm đủ giáo viên đứng lớp, xây dựng thời khóa biểu và thực hiện đầy đủ chương trình giáo dục phổ thông.
Cô Nguyễn Thị Thủy, Hiệu trưởng Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Lương Chí cho biết, nhà trường đang chờ tỉnh phân bổ thêm biên chế. Nếu sau khi được phân bổ vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu, trường sẽ đề xuất UBND phường Tĩnh Gia thực hiện ký hợp đồng giáo viên theo thẩm quyền được giao để bổ sung nhân lực.
Trong thời gian chờ bổ sung giáo viên, nhà trường chủ động sắp xếp lại đội ngũ hiện có. Các tổ chuyên môn được tổ chức thống nhất trên toàn trường, thay cho cách vận hành riêng của từng trường trước đây. Giáo viên được phân công dựa trên chuyên môn, năng lực và nhu cầu thực tế tại từng cơ sở, qua đó, khai thác tốt hơn nguồn nhân lực hiện có. Cách làm này không chỉ nhằm giải quyết trước mắt tình trạng thiếu giáo viên mà còn tạo điều kiện để đội ngũ giáo viên giữa các cơ sở chia sẻ chuyên môn, kinh nghiệm, từng bước thống nhất phương pháp giảng dạy, kiểm tra, đánh giá.
Cùng với ổn định tổ chức, năm học 2026-2027, nhà trường xây dựng lộ trình nâng cao chất lượng giáo dục đại trà, đồng thời giữ vững chất lượng mũi nhọn. Việc thiếu giáo viên vì thế được xác định là vấn đề cần từng bước tháo gỡ nhưng không để trở thành lý do làm gián đoạn hoạt động dạy và học.
Thực tế tại Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Lương Chí cho thấy, sau khi nhiều trường được hợp nhất thành một đầu mối, việc sử dụng hiệu quả đội ngũ hiện có trở thành yêu cầu trước mắt. Khi số lớp, số học sinh và địa bàn quản lý cùng tăng, chỉ tiêu biên chế chưa thể bổ sung ngay, việc điều hòa giáo viên, tổ chức lại chuyên môn và bố trí dạy học linh hoạt là cách để các nhà trường duy trì hoạt động ổn định.
Cách làm này đang được Trường Trung học cơ sở Trần Phú, xã Nông Cống triển khai sau khi sáp nhập 3 Trường Trung học cơ sở Vạn Hòa, Trường Trung học cơ sở Vạn Thắng và Trường Trung học cơ sở Trần Phú. Trường hiện có 1.513 học sinh, 39 lớp, với 71 giáo viên biên chế và 8 giáo viên hợp đồng, tổ chức tại 3 phân hiệu.
Việc hợp nhất tạo điều kiện để nhà trường điều hòa đội ngũ giữa các cơ sở. Những giáo viên có chuyên môn phù hợp được bố trí đến các phân hiệu đang thiếu, thay vì để tình trạng thừa, thiếu cục bộ. Hiện có 10 giáo viên được bố trí cơ động, hỗ trợ giảng dạy liên trường tại các cơ sở theo nhu cầu thực tế.
Tuy nhiên, Trường Trung học cơ sở Trần Phú vẫn còn thiếu 6 giáo viên, 4 giáo viên nghỉ sinh, khiến nhu cầu thực tế cần bổ sung lên tới 10 người. Cả 3 phân hiệu chưa có giáo viên Tin học; môn Thể dục, Mỹ thuật đang thiếu giáo viên; một số môn đặc thù như hoạt động giáo dục hướng nghiệp, giáo dục địa phương cũng chưa có đủ giáo viên chuyên trách, phải bố trí kiêm nhiệm.
Với 39 lớp tại 3 phân hiệu, việc thiếu giáo viên khiến xây dựng thời khóa biểu và phân công chuyên môn phải tính toán kỹ hơn. Giáo viên được bố trí dạy liên phân hiệu phải di chuyển giữa các cơ sở, vì vậy nhà trường sắp xếp các tiết học phù hợp, hạn chế số lần đi lại trong ngày nhưng vẫn bảo đảm đủ chương trình.
Cô Đặng Thị Bảy, Phó Hiệu trưởng Trường Trung học cơ sở Trần Phú cho biết, nhà trường đang xây dựng tờ trình đề nghị bổ sung giáo viên, trước mắt ưu tiên những môn còn thiếu như Tin học, Tiếng Anh, Âm nhạc, Mỹ thuật, Thể dục... Trong khi chờ bổ sung nhân lực, việc điều chuyển giáo viên giữa các phân hiệu được duy trì để bảo đảm hoạt động dạy học không bị gián đoạn.
Thu hẹp khoảng cách về cơ sở vật chất giữa các điểm trường
Năm học 2026-2027, Trường Trung học cơ sở Tân Dân, phường Tân Dân được thành lập trên cơ sở sáp nhập Trường Trung học cơ sở Tân Dân, Trường Trung học cơ sở Hải An và Trường Trung học cơ sở Ngọc Lĩnh cũ. Sau sắp xếp, trường có 38 lớp với hơn 1.670 học sinh, quy mô tăng khoảng 3 lần so với trước.
Một trường có nhiều cơ sở đồng nghĩa với việc điều kiện dạy học khó có thể đồng đều ngay trong thời gian ngắn. Tại Trường Trung học cơ sở Tân Dân, cơ sở chính có điều kiện cơ sở vật chất tương đối tốt, phân hiệu 1 cơ bản đáp ứng yêu cầu dạy học. Trong khi đó, phân hiệu 2 vẫn còn khó khăn về cơ sở vật chất, cần tiếp tục được đầu tư, nâng cấp, sửa chữa... Thực tế này đặt ra yêu cầu không chỉ duy trì hoạt động dạy học bình thường mà phải từng bước đầu tư để học sinh ở các phân hiệu được hưởng điều kiện giáo dục tương đối đồng đều.
Theo ông Vũ Văn Duy, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phường Tân Dân, trước sắp xếp, địa bàn phường có 9 trường công lập thuộc UBND phường quản lý, sau sắp xếp còn 3 trường, giảm 66,6%. Ngay sau sắp xếp, Phòng Văn hóa - Xã hội tham mưu UBND phường xây dựng kế hoạch triển khai năm học mới, trong đó ưu tiên kiện toàn đội ngũ quản lý, nhân viên hành chính và ổn định các điều kiện phục vụ dạy học. Đối với những cơ sở còn khó khăn về cơ sở vật chất, phường báo cáo cấp ủy, cơ quan chuyên môn và UBND tỉnh để có phương án đầu tư. Địa phương tham mưu đề xuất bổ sung đội ngũ giáo viên nhằm đáp ứng yêu cầu Chương trình giáo dục phổ thông 2018. Việc giảm đầu mối quản lý tạo điều kiện tập trung nguồn lực nhưng để hiệu quả ấy đi vào thực tế, những cơ sở còn khó khăn vẫn cần được tiếp tục đầu tư và hỗ trợ.
Tại phường Tĩnh Gia, câu chuyện tương tự diễn ra ở Trường Mầm non Thị trấn. Năm học này, trường được sáp nhập trên cơ sở các trường Trường Mầm non Thị trấn, Trường Mầm non Hải Hòa và Trường Mầm non Hải Nhân. Sau sáp nhập, điểm chính của trường có cơ sở vật chất khá đầy đủ, khang trang, cơ sở Hải Hòa cơ bản đáp ứng yêu cầu. Tuy nhiên, phân hiệu Hải Nhân vẫn còn nhiều khó khăn. Diện tích sử dụng chưa đáp ứng yêu cầu theo quy định, nhiều hạng mục cơ sở vật chất đã xuống cấp, cần được sửa chữa, bổ sung và mua sắm thêm trang thiết bị.
Theo cô Nguyễn Thị Tuyết, Hiệu trưởng Trường Mầm non Thị trấn, việc rà soát lại cơ sở vật chất được nhà trường xác định là công việc cần làm ngay sau sáp nhập. Trên cơ sở kiểm tra thực tế tại từng phân hiệu, nhà trường xây dựng kế hoạch đầu tư theo thứ tự ưu tiên, tập trung trước vào những nơi còn thiếu thốn từng bước thu hẹp khoảng cách về điều kiện chăm sóc, nuôi dưỡng và giáo dục trẻ.
Năm học 2026-2027 với chủ đề “Đổi mới tư duy, chuyển biến mạnh mẽ và kết quả thực chất” đặt ra yêu cầu không chỉ nhanh chóng đưa bộ máy sau sáp nhập vào hoạt động ổn định mà phải phát huy hiệu quả nguồn lực, từng bước thu hẹp chênh lệch giữa các điểm trường và nâng cao chất lượng giáo dục. Cùng với nỗ lực của các nhà trường, việc tiếp tục bổ sung giáo viên, đầu tư cơ sở vật chất cho những nơi còn khó khăn sẽ là điều kiện quan trọng để mục tiêu này trở thành kết quả thực chất./.
