Cùng với phát triển sản xuất nông nghiệp, Tam Ngãi định hướng phát triển ngành nghề nông thôn; bảo tồn, phát triển làng nghề và làng nghề truyền thống theo hướng bền vững; nâng tầm thương hiệu làng nghề phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa của địa phương.
Từ vùng trồng dừa sáp đặc sản đến những “địa chỉ đỏ”, di tích, lễ hội và không gian văn hóa cộng đồng, xã Tam Ngãi (tỉnh Vĩnh Long) đang khai thác các giá trị đặc trưng để xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, tạo thêm động lực phát triển kinh tế - xã hội bền vững.
*Gắn xây dựng nông thôn mới với phát triển kinh tế nông thôn
Định hướng này phù hợp với nội dung thành phần số 05 của Chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế nông thôn, trong đó chú trọng phát triển ngành nghề nông thôn; bảo tồn, phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống theo hướng bền vững; nâng tầm thương hiệu làng nghề phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa của địa phương. Cùng với đó là yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng bản đồ số làng nghề, góp phần giới thiệu, quảng bá các sản phẩm, không gian sản xuất và những giá trị văn hóa đặc trưng của làng nghề.
Xã Tam Ngãi được thành lập trên cơ sở sáp nhập 3 xã Tam Ngãi, Thạnh Phú, Thông Hòa (huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh cũ). Theo định hướng phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2030, địa phương xác định nông nghiệp giữ vai trò nền tảng nhằm bảo đảm sinh kế bền vững cho người dân; du lịch - dịch vụ là động lực tăng trưởng mới, góp phần mở rộng không gian phát triển kinh tế nông thôn.
Trong quá trình tái cơ cấu nông nghiệp gắn với xây dựng nông thôn mới, địa phương chú trọng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi phù hợp với lợi thế, nhu cầu thị trường và thích ứng biến đổi khí hậu. Xã từng bước hình thành các vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa tập trung, quy mô lớn; tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị đối với sản phẩm chủ lực; phát triển nông nghiệp sạch, nông nghiệp hữu cơ, nông nghiệp tuần hoàn và các loại cây quả đặc sản.
Hiện nay, xã Tam Ngãi có hơn 180 ha trồng dừa sáp, loại quả đặc sản của tỉnh Vĩnh Long. Đây là cây trồng mang lại sinh kế ổn định cho hàng trăm hộ dân ở địa phương; trong đó, nhiều nông dân ứng dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất, giúp tăng năng suất, hiệu quả kinh tế.
Gia đình ông Võ Văn Phúc, ngụ ấp Bưng Lớn A, cải tạo 1,2 ha vườn tạp sang trồng dừa sáp nhiều năm nay, mang lại nguồn thu nhập khá ổn định. Ông Phúc cho biết, trên diện tích này, ông trồng 1 ha giống dừa sáp thường và 0,2 ha giống dừa sáp cấy phôi. Giống dừa sáp cấy phôi cho năng suất vượt trội, cao hơn 8-10 lần so với giống dừa sáp thường.
Theo ông Phúc, dừa sáp cấy phôi cho tỷ lệ quả sáp khoảng 80-90%/buồng, trong khi giống dừa sáp thường chỉ cho tỷ lệ quả sáp khoảng 10%. Hiện nay, vườn dừa sáp của gia đình ông cho thu nhập khoảng 30 triệu đồng/tháng.
Cùng với phát triển sản xuất nông nghiệp, Tam Ngãi định hướng phát triển ngành nghề nông thôn; bảo tồn, phát triển làng nghề và làng nghề truyền thống theo hướng bền vững; nâng tầm thương hiệu làng nghề phù hợp với điều kiện kinh tế - xã hội và văn hóa của địa phương. Địa phương cũng định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng bản đồ số làng nghề, qua đó góp phần giới thiệu, quảng bá các sản phẩm, không gian sản xuất và giá trị văn hóa của làng nghề.
Ông Trần Thanh Bình, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Tam Ngãi cho biết, từ những mô hình sản xuất hiệu quả của người dân, xã từng bước hình thành vùng nguyên liệu dừa sáp ổn định, tạo nền tảng để Bảo tàng Dừa sáp Trà Vinh phát huy vai trò “hạt nhân” trong giới thiệu, quảng bá đặc sản địa phương đến du khách trong và ngoài tỉnh.
Thông qua bảo tàng, du khách không chỉ tìm hiểu lịch sử, giá trị của cây dừa sáp mà còn được kết nối tham quan vùng trồng, trải nghiệm thu hoạch, thưởng thức sản phẩm và mua quà tặng đặc trưng, qua đó nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp và thu nhập cho người dân địa phương.
Nghị quyết Đại hội đại biểu Đảng bộ xã Tam Ngãi lần thứ I, nhiệm kỳ 2025-2030 đặt mục tiêu hoàn thành xây dựng xã nông thôn mới kiểu mẫu trước năm 2030; trong đó, thu nhập bình quân đầu người đạt 95 triệu đồng/người/năm, tăng gần 15 triệu đồng/người/năm so với hiện nay.
*Mở hướng du lịch từ giá trị văn hóa - lịch sử
Trên nền tảng xây dựng nông thôn mới kiểu mẫu, xã Tam Ngãi xác định phát triển du lịch gắn với các giá trị văn hóa - lịch sử là một trong những hướng đi quan trọng nhằm đa dạng hóa sinh kế, nâng cao thu nhập và tạo động lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững.
Trong không gian phát triển mới, Tam Ngãi cùng các xã Cầu Kè, An Phú Tân liên kết phát triển du lịch, khai thác hệ thống chùa Phật giáo Nam tông Khmer, các cơ sở tín ngưỡng dân gian, Khu tưởng niệm Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Út, Bảo tàng Dừa sáp và các lễ hội truyền thống, tiêu biểu là lễ Vu Lan Thắng hội của đồng bào người Hoa - di sản văn hóa phi vật thể quốc gia.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long Dương Hoàng Sum cho biết, các xã ven sông Hậu, trong đó có Tam Ngãi, có nhiều lợi thế để khai thác, hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng với hệ thống cồn nổi, vườn cây ăn quả đặc sản cùng nhiều di tích, cơ sở tín ngưỡng và không gian văn hóa mang đậm dấu ấn lịch sử cách mạng.
Xã Tam Ngãi hiện có hai điểm được Hiệp hội Du lịch Đồng bằng sông Cửu Long công nhận là điểm du lịch tiêu biểu. Đó là Khu tưởng niệm nữ Anh hùng liệt sĩ Nguyễn Thị Út, được công nhận năm 2024, là “địa chỉ đỏ” có ý nghĩa quan trọng trong giáo dục truyền thống yêu nước, thu hút đông đảo đoàn viên, học sinh và du khách đến tham quan, tìm hiểu.
Bảo tàng Dừa sáp Trà Vinh được công nhận là điểm du lịch tiêu biểu vào tháng 11/2025. Đây là bảo tàng ngoài công lập đầu tiên trên địa bàn tỉnh và cũng là bảo tàng đầu tiên của cả nước trưng bày chuyên đề về lịch sử hình thành, phát triển của cây dừa sáp - sản phẩm có giá trị kinh tế cao của địa phương.
Trên nền tảng “địa chỉ đỏ” và các sản phẩm du lịch tiêu biểu, Tam Ngãi định hướng phát triển du lịch gắn chặt với nông nghiệp và đời sống văn hóa cộng đồng. Các tour, tuyến trải nghiệm không chỉ dừng lại ở tham quan di tích, bảo tàng mà còn kết hợp khám phá vườn dừa sáp, làng nghề truyền thống, ẩm thực địa phương và sinh hoạt văn hóa của đồng bào Kinh - Khmer - Hoa, tạo nên chuỗi giá trị du lịch mang đậm bản sắc.
Ông Trần Thanh Bình cho biết, để du lịch phát triển bền vững, địa phương tập trung xây dựng môi trường du lịch thân thiện, văn minh; nâng cao nhận thức của người dân và xác định người dân là trung tâm, là chủ thể, “đại sứ du lịch”. Xã khuyến khích doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ dân tham gia đầu tư, kinh doanh dịch vụ du lịch; ưu tiên phát triển du lịch trải nghiệm, du lịch cộng đồng gắn với vườn dừa sáp, làng nghề và ẩm thực đặc trưng.
Cùng với phát huy nội lực, Tam Ngãi tăng cường liên kết với các xã lân cận để hình thành các tuyến du lịch liên hoàn. Thông qua kết nối đường sông, đường bộ và hợp tác với doanh nghiệp lữ hành, các điểm đến văn hóa - lịch sử, sinh thái miệt vườn và lễ hội truyền thống từng bước được kết nối thành chuỗi, góp phần kéo dài thời gian lưu trú của du khách.
Từ vùng đất giàu truyền thống cách mạng, quê hương “Người mẹ cầm súng” hôm nay đang từng bước chuyển mình mạnh mẽ. Hành trình xây dựng nông thôn mới gắn với phát huy giá trị văn hóa - lịch sử không chỉ là sự tiếp nối tinh thần anh hùng năm xưa mà còn thể hiện khát vọng vươn lên, xây dựng cuộc sống ấm no, bền vững cho người dân địa phương trong giai đoạn phát triển mới./.
