Đưa lao động đi nước ngoài - đòn bẩy giải quyết việc làm và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực
Chương trình đưa người Việt Nam đi làm việc có thời hạn tại nước ngoài đã và đang trở thành hướng đi mang lại hiệu quả rõ nét và bền vững.
Những năm gần đây, tại nhiều xã miền núi thuộc tỉnh Thanh Hóa, chương trình đưa người Việt Nam đi làm việc có thời hạn tại nước ngoài đã và đang trở thành hướng đi mang lại hiệu quả rõ nét và bền vững.
Công tác này không chỉ giải quyết việc làm, đem lại thu nhập ổn định giúp hàng nghìn hộ dân xóa đói giảm nghèo mà còn là kênh quan trọng góp phần đào tạo nghề, tích lũy kinh nghiệm, từng bước nâng cao chất lượng nguồn nhân lực cho địa phương.
Năm 2025, tỉnh Thanh Hóa ghi dấu mốc ấn tượng khi đưa hơn 11.000 lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài, vượt xa chỉ tiêu đề ra. Kết quả này khẳng định sự vào cuộc đồng bộ của các cấp, các ngành và tính đúng đắn trong chính sách giữ vững thị trường truyền thống, mở rộng thị trường mới. Tại các bản làng heo hút trước đây, nhờ nguồn tài chính từ xuất khẩu lao động gửi về, diện mạo nông thôn miền núi đã đổi thay tươi sáng với những ngôi nhà kiên cố, đường làng ngõ xóm khang trang.
Ghi nhận tại xã Điền Lư, theo bà Lê Thị Hằng, Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội xã, toàn xã hiện có gần 200 hộ gia đình có con em đi làm việc ở nước ngoài. Phần lớn các hộ tham gia chương trình đều thoát nghèo, cận nghèo, nhiều hộ vươn lên khá giả. Nhiều gia đình còn tích cực hỗ trợ kinh phí, ngày công để xây dựng nông thôn mới.
Một trong những ví dụ điển hình tại thôn Triu (xã Điền Lư) là gia đình bà Lê Thị Hợi. Trước đây, do kinh tế hạn hẹp, việc nuôi hai con ăn học gặp nhiều khó khăn, gia đình đã cho con gái đầu đi làm việc tại Nhật Bản.
Sau 5 năm làm việc, chị không chỉ có thu nhập ổn định, lập gia đình tại đây mà còn gửi tiền về giúp cha mẹ sửa căn nhà dột nát trở nên vững chãi. Thấy được hiệu quả, người con trai thứ hai của bà Hợi sau khi lập gia đình nhưng công việc tại quê nhà không ổn định cũng được chị gái hỗ trợ kinh phí sang Hàn Quốc làm việc. Cả hai người con hiện có thu nhập khá, đều đặn gửi tiền về phụ giúp cha mẹ tích góp vốn khởi nghiệp.
Đáng chú ý, trong thời gian làm việc ở nước ngoài, người con trai còn tranh thủ học thêm nghề cơ khí với dự định sau khi hết hạn hợp đồng trở về nước sẽ mở xưởng sản xuất ngay tại quê nhà.
Cũng tại thôn Triu, gia đình anh Lê Văn Long là minh chứng cho hiệu quả từ chính sách hỗ trợ vốn vay. Chị Bùi Thị Thu (vợ anh Long) cho biết, tháng 5/2023, gia đình được Phòng Giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội huyện Bá Thước giải ngân 60 triệu đồng lãi suất ưu đãi để anh Long sang Cộng hòa Séc làm việc theo hợp đồng 3 năm (sau đó gia hạn thêm 1 năm).
Làm việc trong lĩnh vực nấu ăn, mỗi tháng anh gửi về khoảng 20 triệu đồng. Sau gần 2 năm, gia đình đã trả hết khoản nợ 50 triệu đồng vay làm nhà trước đó, trang trải sinh hoạt cho 4 nhân khẩu và chính thức thoát khỏi diện hộ cận nghèo.
Tại xã Quý Lương, ông Trương Văn Tuyến, Phó Chủ tịch UBND xã cho biết, địa phương xác định đưa lao động đi nước ngoài là hướng đi quan trọng nhằm nâng cao thu nhập.
Riêng năm 2025, xã đã có 21 lao động đi làm việc tại Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) với thu nhập bình quân khoảng 30 triệu đồng/người/tháng, cao gấp nhiều lần so với làm nông nghiệp tại địa phương.
Tại thôn Trung Thủy - địa bàn miền núi vốn nhiều khó khăn của xã Quý Lương, ông Trương Công Hạnh, Bí thư Chi bộ thôn chia sẻ, chương trình đã làm thay đổi rõ rệt nhận thức của người dân.
Đến nay thôn đã có 12 lao động đi làm việc ở nước ngoài. Tiêu biểu như gia đình chị Bùi Thị Lịch, từng thuộc diện hộ nghèo, thu nhập từ nông lâm nghiệp không đủ trang trải.
Được tuyên truyền, vận động, sau khi con trai đầu học xong lớp 12, chị đã vay vốn Ngân hàng Chính sách xã hội cho con sang Nhật Bản làm việc. Hiện con trai chị đã có công việc ổn định, giúp gia đình trả hết nợ, xây nhà mới khang trang và tích lũy vốn khởi nghiệp sau này.
Nhận thấy hướng đi đúng đắn, gia đình chị Lịch dự định tiếp tục định hướng cho người con thứ hai đi làm việc tại nước ngoài sau khi học xong.
Thực tế tại các địa phương cho thấy, việc đưa lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài không chỉ giúp giải quyết việc làm trước mắt, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống. Quan trọng hơn, thông qua quá trình lao động tại các quốc gia phát triển, lực lượng lao động trẻ tại khu vực miền núi được tiếp cận máy móc, công nghệ mới, rèn luyện tác phong công nghiệp và học hỏi các nghề chuyên môn (như cơ khí, ẩm thực...).
Từ những kết quả thiết thực này, thời gian tới, chính quyền các xã như Điền Lư, Quý Lương tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, vận động thanh niên sau khi hoàn thành chương trình học hoặc chưa có việc làm ổn định mạnh dạn tham gia thị trường lao động nước ngoài phù hợp. Đây là giải pháp căn cơ nhằm giúp người lao động tích lũy vốn và kinh nghiệm để khi trở về có thể chủ động khởi nghiệp, thúc đẩy phát triển kinh tế gia đình và đóng góp tích cực vào chương trình xây dựng nông thôn mới tại địa phương.
Có thể thấy, chương trình đưa người lao động đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài không đơn thuần là giải pháp giải quyết việc làm trước mắt hay bài toán xóa đói giảm nghèo ngắn hạn. Trở về từ những thị trường lao động phát triển, thứ người lao động mang theo không chỉ là nguồn tài chính tích lũy để đổi đời hay sự đồng hành hiệu quả của nguồn vốn vay chính sách, mà quan trọng hơn là tay nghề, tác phong công nghiệp cùng vốn sống quý báu. Đây chính là nguồn lực, là "hạt giống" quan trọng để người lao động chủ động khởi nghiệp, tự làm giàu trên chính quê hương mình.
Với những nền tảng thiết thực đó, việc tiếp tục mở rộng và nâng cao hiệu quả công tác xuất khẩu lao động sẽ tiếp tục là "chìa khóa" căn cơ, tạo động lực bứt phá mạnh mẽ để các xã miền núi Thanh Hóa vươn lên phát triển bền vững và hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới trong giai đoạn tiếp theo./.
