Sự kết hợp giữa tài nguyên sinh thái phong phú và bản sắc văn hóa đa dạng là nền tảng để khẳng định thương hiệu Vĩnh Long trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.
Trong bối cảnh hội nhập và phát triển bền vững, Vĩnh Long đang đứng trước cơ hội lớn để đưa du lịch trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Với tiềm năng kinh tế - văn hóa phong phú, không gian phát triển của địa phương trải dài từ nội địa trù phú ra đến biển Đông, vượt ra khỏi khuôn khổ quen thuộc của du lịch miệt vườn sông nước thuần túy.
*Từ sông nước đến không gian biển
Sau khi hợp nhất, tỉnh Vĩnh Long sở hữu diện mạo hoàn toàn mới với diện tích tự nhiên hơn 6.296 km2 và quy mô dân số hơn 4,2 triệu người. Vị thế địa chính trị được nâng tầm rõ rệt nhờ đặc thù “ba mặt giáp sông, một mặt giáp biển”. Đây không chỉ là sự mở rộng về địa giới hành chính mà còn là sự hội tụ của những hệ sinh thái đa dạng nhất miền Tây.
Vĩnh Long cũng là đầu mối giao thông thủy chiến lược, kết nối sông Tiền, sông Hậu với các nhánh lớn như: Cổ Chiên, Măng Thít. Đặc biệt, việc sở hữu bờ biển dài hơn 130 km cùng các cửa sông lớn Định An, Cung Hầu mở ra cánh cửa phát triển kinh tế biển và du lịch hàng hải. Sự hiện diện của Khu kinh tế Định An, cụm cảng Trà Vinh, các trung tâm năng lượng tái tạo tại Duyên Hải, Bình Đại không chỉ phục vụ công nghiệp mà còn là nguồn tài nguyên du lịch công nghiệp, du lịch điện gió đầy sức hút.
Tiến sĩ, kiến trúc sư Trần Ngọc Chính, Chủ tịch Hội Quy hoạch phát triển đô thị Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Xây dựng đánh giá, Vĩnh Long là địa phương có vị trí quan trọng trong chiến lược chung của vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Tỉnh nằm giữa 2 trung tâm kinh tế lớn là Cần Thơ và Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là lợi thế "vàng" để thu hút khách du lịch từ các đô thị lớn, với điều kiện hạ tầng giao thông phải được kết nối thông suốt.
Vĩnh Long còn là vùng đất “địa linh nhân kiệt”, quê hương của nhiều bậc cách mạng tiền bối và danh nhân lớn như Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng Phạm Hùng, Thủ tướng Võ Văn Kiệt, Giáo sư Trần Đại Nghĩa, anh hùng Nguyễn Thị Út.... Các khu tưởng niệm những người con ưu tú của quê hương không chỉ là địa chỉ đỏ giáo dục truyền thống mà còn là điểm nhấn quan trọng trong hệ thống sản phẩm du lịch về nguồn.
Sự cộng cư lâu đời của ba dân tộc Kinh, Khmer, Hoa trên vùng đất Vĩnh Long tạo nên một không gian văn hóa đặc sắc. Toàn tỉnh hiện sở hữu 3 bảo vật quốc gia, 16 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia, 214 di tích đã được xếp hạng. Những ngôi chùa Khmer với kiến trúc cổ xưa độc đáo tại Trà Vinh (cũ) hay các làng nghề truyền thống hàng trăm năm tuổi, như: gạch gốm Mang Thít, dệt chiếu Cà Hom, bánh tráng Cù lao Mây... chính là những địa chỉ hấp dẫn du khách.
Đặc biệt, tinh thần Đồng Khởi – di sản tinh thần thiêng liêng – được xác định là một trụ cột giá trị của Vĩnh Long mới. Sự kết hợp giữa tài nguyên sinh thái phong phú và bản sắc văn hóa đa dạng là nền tảng để khẳng định thương hiệu Vĩnh Long trên bản đồ du lịch trong nước và quốc tế.
* Quyết tâm đột phá phát triển
Những năm gần đây, nhất là sau khi sáp nhập tỉnh, du lịch Vĩnh Long phục hồi và tăng trưởng mạnh mẽ. Theo Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Vĩnh Long Nguyễn Thị Ngọc Dung, tính chung cả khu vực Vĩnh Long - Trà Vinh - Bến Tre trong giai đoạn 2020-2025, tổng lượng khách đạt hơn 26 triệu lượt, doanh thu trên 22.000 tỷ đồng. Trong đó, khu vực Trà Vinh dẫn đầu về lượng khách 10,02 triệu lượt, Bến Tre dẫn đầu về doanh thu 11.463 tỷ đồng. Năm 2025, tổng lượt khách đến Vĩnh Long đạt khoảng 9,35 triệu lượt, tăng 13,4% so với năm 2024.
Đáng chú ý, khách quốc tế tăng trưởng mạnh mẽ với hơn 1,27 triệu lượt (tăng 71,6%). Tổng doanh thu du lịch đạt gần 8.000 tỷ đồng. Riêng 4 tháng năm 2026, Vĩnh Long đón gần 2,2 triệu lượt khách, 14,55 % so cùng kỳ, tổng doanh thu đạt hơn 2.000 tỷ đồng, tăng 30,77 % so cùng kỳ.
Bà Nguyễn Thị Ngọc Dung cho biết, du lịch tăng trưởng mạnh mẽ là thành quả của sự đổi mới hình thức chuyên nghiệp, sản phẩm phục vụ du lịch và sự liên kết cùng các tỉnh, thành, các công ty lữ hành. Nhiều cơ sở, điểm du lịch đã chủ động, mạnh dạn xây dựng sản phẩm du lịch cộng đồng mang đậm bản sắc địa phương như chợ quê An Bình, chợ quê Đại An; tái hiện lễ hội ẩm thực; tổ chức trải nghiệm làng nghề truyền thống, miệt vườn, du lịch cù lao và sinh thái sông nước… qua đó, tạo sức hút lớn đối với du khách.
Cùng đó, vài năm gần đây, các cơ sở lưu trú, khách sạn, homestay và khu nghỉ dưỡng chủ động nâng cao chất lượng phục vụ. Nhiều đơn vị như Diamond Stars, Việt Úc, Forever Green Resort, Bến Tre Riverside Resort, Sài Gòn Vĩnh Long, Út Trinh, Cocohome, nhà Gốm Tư Buôi, MoCay Farm, làng du lịch Nhị Hòa... triển khai chương trình khuyến mãi, tour du ngoạn, liên kết khai thác các tuyến du lịch sinh thái, cù lao, làng nghề, di tích lịch sử và vùng ven biển, đáp ứng nhu cầu đa dạng của du khách.
Dù đạt được nhiều kết quả khả quan, nhưng theo đánh giá của các chuyên gia và lãnh đạo tỉnh, du lịch Vĩnh Long vẫn chưa phát triển tương xứng với tiềm năng, còn nhiều "nút thắt" cần tháo gỡ.
Trong bối cảnh cuộc cách mạng tinh gọn tổ chức bộ máy, thúc đẩy chuyển đổi số và phát triển kinh tế xanh, du lịch Vĩnh Long cần được quản lý bằng một tư duy mới, trước hết là đổi mới phương thức quản lý, kiến tạo chuỗi giá trị liên hoàn, không phát triển manh mún. Không chỉ khai thác lợi thế tài nguyên, Vĩnh Long còn phải chuyên nghiệp hóa sản phẩm, nâng cao chất lượng dịch vụ, đầu tư hoàn chỉnh cho hạ tầng du lịch, đột phá mạnh mẽ về môi trường kinh doanh để thu hút đầu tư, xây dựng thương hiệu, tạo dựng danh tiếng địa phương trên nền tảng quản trị hiện đại.
Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long Dương Hoàng Sum cho biết, mục tiêu của tỉnh phấn đấu đến năm 2030 du lịch trở thành ngành kinh tế quan trọng, nâng tỷ trọng đóng góp trực tiếp, gián tiếp trong GRDP 6-7%. Tỉnh đã có các giải pháp đột phá, xây dựng du lịch với phương châm “một cung đường 3 điểm đến”, dựa trên tiềm năng, lợi thế đặc trưng Vĩnh Long – Trà Vinh – Bến Tre để tăng trưởng bền vững.
Theo đó, khu vực Trà Vinh tập trung xây dựng trở thành đô thị du lịch xanh; phát triển du lịch văn hóa, làng nghề trên cơ sở khai thác giá trị truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer tại Làng Văn hóa, Du lịch Khmer Trà Vinh; phát triển du lịch biển gắn với các công trình điện gió, thu hút đầu tư phát triển du lịch sinh thái rừng ngập mặn ven biển duyên hải.
Khu vực Vĩnh Long hoàn thiện dự án đầu tư khu lò gạch, gốm Mang Thít; dự án khu du lịch sinh thái, nghĩ dưỡng Cồn Giông; dự án Bảo tàng nông nghiệp vùng Đồng bằng sông Cửu Long kết hợp du lịch giải trí thực nghiệm nông nghiệp; dự án khu du lịch sinh thái cù Lao Dài; các khu đô thị sinh thái, dịch vụ thương mại,...
Khu vực Bến Tre tập trung phát triển du lịch gắn với “Văn hóa dừa”, hoàn thiện giao thông, bến cảng; tập trung khai thác, phát triển du lịch đường sông, tuyến kết nối liên tỉnh và quốc tế; tập trung mời gọi đầu tư, hình thành các khu, điểm du lịch trọng điểm như: Mỏ Cày, Châu Thành, Thạnh Phú, phường Bến Tre, Giồng Trôm, phát triển các sản phẩm đặc thù về du lịch sinh thái sông nước, du lịch cộng đồng, du lịch văn hóa - lịch sử, nghỉ dưỡng ven biển.
Cùng đó, ngành du lịch tiếp tục tham mưu tỉnh ban hành Đề án phát triển du lịch tỉnh Vĩnh Long đến năm 2030, tham mưu UBND tỉnh trình HĐND ban hành chính sách hỗ trợ đầu tư du lịch giai đoạn 2025-2030 toàn diện; trong đó chú trọng hỗ trợ phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch xanh theo hướng bền vững; mời gọi các nhà đầu tư chiến lược xây dựng khu, điểm đến tham quan, nghỉ dưỡng chất lượng cao, hướng đến hình thành các vùng du lịch trọng điểm.
Với quyết tâm tạo đột phá cùng sự đồng hành của doanh nghiệp và người dân, du lịch Vĩnh Long đang từng bước hiện thực hóa mục tiêu phát triển theo hướng bài bản, có chiều sâu, đưa Vĩnh Long trở thành điểm đến có thương hiệu trên bản đồ du lịch Việt Nam, từng bước vươn ra thị trường quốc tế, đóng góp tích cực cho tăng trưởng kinh tế và quá trình phát triển bền vững của địa phương./.
