Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà: Việt Nam mong muốn VNCA tăng cường hợp tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ
Sự đồng hành, thiện chí của Trung tâm Sam Johnson và dự án Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) là hoạt động nhân văn sâu sắc, góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, khép lại quá khứ.
Việt Nam mong muốn sự chung tay chặt chẽ, hiệu quả hơn của Trung tâm Sam Johnson (Đại học Công nghệ Texas Hoa Kỳ) và đối tác VWAI trong tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ để các liệt sĩ được yên nghỉ trong lòng quê hương, gia đình và đồng đội. Đây là chia sẻ của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tại buổi tiếp Đoàn đại biểu Đại học Công nghệ Texas, do Tiến sỹ Stephen Maxner, Giám đốc Trung tâm Việt Nam và Văn khố Sam Johnson (VNCA) dẫn đầu đang thăm và làm việc tại Việt Nam, diễn ra vào sáng 13/6.
Theo Phó Thủ tướng, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ là nỗi khát khao, mong mỏi của các gia đình, của dân tộc Việt Nam. Sự đồng hành, thiện chí của Trung tâm Sam Johnson và dự án Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh (VWAI) là hoạt động nhân văn sâu sắc, góp phần hàn gắn vết thương chiến tranh, khép lại quá khứ, làm vơi đi nỗi đau mất mát của các gia đình liệt sĩ. Những việc làm cụ thể, thiết thực đó cũng hướng tới xây dựng và phát triển mối quan hệ hợp tác hữu nghị Việt Nam - Hoa Kỳ hòa bình và phát triển.
Đánh giá cao các hoạt động hỗ trợ của Đại học Công nghệ Texas Hoa Kỳ trong đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho Việt Nam, Phó Thủ tướng đặc biệt nhấn mạnh đến những đóng góp của Trung tâm Sam Johnson thời gian qua với vai trò là đối tác trong Sáng kiến tìm kiếm người Việt Nam mất tích trong chiến tranh. Với hơn 30 triệu trang tư liệu gốc và hơn 40 nghìn đầu sách, công trình nghiên cứu về chiến tranh ở Việt Nam, trong đó có nhiều hồ sơ đã giải mật, nhiều tư liệu, kỷ vật quý giá của các quân nhân Việt Nam, Trung tâm đã trở thành đối tác tin cậy Việt Nam. Trung tâm vừa cung cấp thông tin, tập hợp các tư liệu, vừa giúp Việt Nam thu thập, nghiên cứu sâu, giải mã, đối chiếu với các hồ sơ lưu trữ trong nước, góp phần tìm kiếm các liệt sĩ mất tích trong chiến tranh và trao trả lại kỷ vật cho các gia đình liệt sĩ. Trong số đó có cuốn nhật ký gốc của liệt sĩ Đặng Thùy Trâm.
Năm 2025, Trung tâm đã trao trả gần 30 tài liệu chiến tranh cho các gia đình, cựu chiến binh Việt Nam, đồng thời chuyển giao hơn 200 hồ sơ tài liệu chiến trường cho Trung tâm Lưu trữ quốc gia III (Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước, Bộ Nội vụ Việt Nam) phục vụ nghiên cứu và lưu trữ, mang lại niềm an ủi tinh thần to lớn cho thân nhân các gia đình liệt sĩ.
Cho biết Việt Nam đang tập trung cho “Chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ còn thiếu thông tin” với mục tiêu tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành việc lấy mẫu hài cốt liệt sĩ đối với các mộ chưa xác định được thông tin (khoảng 230 nghìn mẫu) và thân nhân liệt sĩ để phục vụ giám định ADN, xác định danh tính hài cốt liệt sĩ, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, đây là một việc làm vô cùng ý nghĩa, nhân văn và thể hiện sự tri ân đối với các anh hùng liệt sĩ và cũng là truyền thống tốt đẹp “đền ơn, đáp nghĩa”, “uống nước, nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam. Để hoàn thành được các mục tiêu này, công tác giải mã và hỗ trợ thông tin từ Trung tâm Sam Johnson (VNCA) đóng vai trò rất quan trọng.
Vừa qua, Việt Nam cũng đã tổ chức thành công Hội thảo xác minh thông tin về mộ liệt sĩ tập thể tại khu vực Nghĩa trang Đô Thành (Chí Hòa – Sài Gòn) trước đây, nay là Công viên Lê Thị Riêng. Nhờ sự kết hợp giữa tài liệu giải mật của Hoa Kỳ, hồi ức của các nhân chứng lịch sử và dữ liệu thực địa, hội thảo đã thống nhất đánh giá có đủ cơ sở lịch sử, khoa học và thực tiễn để khẳng định độ tin cậy rất cao về khu mộ liệt sĩ tập thể tại đây. Kết quả của hội thảo đã được dư luận và nhân dân đặc biệt quan tâm, đánh giá rất cao. Dự kiến đầu tháng 7/2026 sẽ tiến hành khai quật.
Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà mong muốn Trung tâm Sam Johnson, dự án VWAI phối hợp với nhóm công tác của Ban Chỉ đạo 151 để cung cấp tài liệu, củng cố hồ sơ một cách đầy đủ, chặt chẽ, ứng dụng công nghệ trong việc giải mã các hồ sơ, đạt được mục tiêu cao nhất trong Chiến dịch 500 ngày đêm.
Phó Thủ tướng cũng mong Trung tâm Sam Johnson tiếp tục mở rộng diện tra cứu, cung cấp sâu hơn các nguồn thông tin để kịp thời phân loại, trao trả một số kỷ vật cho thân nhân liệt sĩ tại Hội nghị tri ân người có công với cách mạng toàn quốc sẽ được tổ chức vào tháng 7/2026.
Cảm ơn sự đón tiếp thân tình và những chia sẻ của Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà, Tiến sỹ Stephen Maxner cho biết, Trung tâm Sam Johnson sẵn sàng hỗ trợ, cung cấp thông tin cho phía Việt Nam để tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ. Trung tâm đã thiết lập được một đội ngũ cộng sự gồm các chuyên gia giàu kinh nghiệm thực tế của Việt Nam, để chia sẻ, đóng góp thông tin hoàn thành các báo cáo, từ đó giúp làm rõ thêm thông tin về các liệt sĩ.
Hiện Trung tâm đang phối hợp với Cục Lưu trữ Quốc gia Hoa Kỳ tiếp tục số hóa thêm các nguồn tư liệu giải mật có giá trị đối với công tác tìm kiếm; phối hợp với phía Việt Nam triển khai các đề tài nghiên cứu chung, qua đó tập hợp thành các bộ dữ liệu với những thông tin chi tiết nhất có thể, góp phần nâng cao hiệu quả công tác tìm kiếm và quy tập hài cốt liệt sĩ./.
