Thanh toán không dùng tiền mặt trong khám, chữa bệnh đang từng bước được triển khai tại các cơ sở y tế, góp phần đơn giản hóa thủ tục, rút ngắn thời gian chờ đợi và nâng cao hiệu quả quản lý tài chính.
Tuy nhiên, kết quả thực hiện giữa các địa phương, các tuyến và từng cơ sở chưa đồng đều. Hoàn thiện hạ tầng công nghệ thông tin, kết nối dữ liệu, bảo đảm an toàn thông tin và tạo thuận lợi cho người dân là những yêu cầu đặt ra nhằm nâng cao chất lượng triển khai phương thức thanh toán này.
Thanh toán điện tử tạo thuận lợi cho người bệnh
Chuyển đổi số trong ngành y tế không chỉ thể hiện ở việc triển khai bệnh án điện tử, hồ sơ sức khỏe số mà còn được cụ thể hóa qua những thay đổi trong từng khâu phục vụ người bệnh. Cùng với chủ trương chuyển đổi số quốc gia, các cơ sở khám, chữa bệnh đã triển khai nhiều hình thức thanh toán hiện đại như quét mã QR, chuyển khoản, sử dụng thẻ ghi nợ, thẻ tín dụng, ví điện tử, ứng dụng trực tuyến và dịch vụ công quốc gia.
Theo kết quả khảo sát của Bộ Y tế đối với 828 cơ sở khám, chữa bệnh, gồm bệnh viện đa khoa, bệnh viện chuyên khoa, trạm y tế, cơ sở y tế dự phòng, cơ sở chăm sóc sức khỏe ban đầu và các đơn vị liên quan, có 95% cơ sở đã triển khai kết hợp thanh toán tiền mặt và không dùng tiền mặt.
Trong các phương thức thanh toán điện tử được áp dụng, thanh toán qua mã QR chiếm gần 89%, chuyển khoản đạt hơn 84%. Tại một số bệnh viện tuyến Trung ương và tuyến tỉnh, tỷ lệ thanh toán không dùng tiền mặt đạt trên 70-90% giao dịch viện phí.
Nhiều bệnh viện tuyến Trung ương như Bạch Mai, Việt Đức, Nhi Trung ương, Phụ sản Trung ương, K, E, Tai Mũi Họng Trung ương, Răng Hàm Mặt Trung ương, Mắt Trung ương, Chợ Rẫy, Thống Nhất, Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh và một số bệnh viện tuyến tỉnh đã triển khai các phương thức thanh toán điện tử với tỷ lệ sử dụng cao.
Nhiều bệnh viện, trung tâm y tế và phòng khám đa khoa khu vực đã triển khai hệ thống thanh toán điện tử, kết nối với phần mềm quản lý bệnh viện, góp phần hạn chế sai sót trong thu, chi và rút ngắn thời gian làm thủ tục.
Đối với người bệnh, lợi ích dễ nhận thấy là sự thuận tiện, không phải chuẩn bị tiền mặt, lo thiếu tiền lẻ hoặc di chuyển nhiều lần giữa các khu vực trong bệnh viện. Việc thanh toán qua các ứng dụng điện tử cũng góp phần giảm áp lực tại quầy thu ngân, rút ngắn thời gian chờ đợi, nhất là trong những khung giờ đông bệnh nhân.
Ở góc độ quản lý, các giao dịch điện tử được ghi nhận, lưu trữ, giúp cơ sở y tế theo dõi và kiểm soát dòng tiền, đối chiếu số liệu, hạn chế sai sót và giảm khối lượng công việc thủ công. Dữ liệu tài chính được cập nhật kịp thời hỗ trợ công tác điều hành, đồng thời góp phần tăng tính minh bạch, tăng cường kỷ cương, kỷ luật tài chính tại các cơ sở y tế.
Thanh toán không dùng tiền mặt còn là một mắt xích kết nối các hệ thống quản lý khám bệnh, xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh, cấp phát thuốc và bảo hiểm y tế. Khi dữ liệu thanh toán được liên thông với hồ sơ khám, chữa bệnh, người dân có thể theo dõi lịch sử khám bệnh, chi phí điều trị và quyền lợi bảo hiểm trên cùng một nền tảng. Việc kết nối dữ liệu cũng tạo thêm cơ sở để cơ quan quản lý phân tích thông tin, dự báo nhu cầu khám, chữa bệnh và phục vụ hoạch định chính sách.
Khắc phục hạn chế trong triển khai
Bên cạnh kết quả đạt được, việc triển khai thanh toán không dùng tiền mặt vẫn còn những hạn chế. Theo đánh giá của Bộ Y tế, mức độ triển khai và sử dụng thực tế chênh lệch giữa các địa phương, các tuyến và từng cơ sở y tế; một bộ phận cơ sở chưa triển khai hoặc triển khai ở mức rất thấp.
Tại nhiều cơ sở tuyến dưới, hạ tầng công nghệ thông tin chưa đồng bộ, ảnh hưởng đến việc tổ chức và mở rộng các phương thức thanh toán điện tử. Việc kết nối dữ liệu giữa các hệ thống cần tiếp tục hoàn thiện nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thuận tiện trong quản lý và sử dụng thông tin.
Một bộ phận người dân, đặc biệt là người cao tuổi, còn e ngại hoặc chưa quen với phương thức thanh toán điện tử. Vì vậy, việc triển khai cần tính đến điều kiện thực tế của người sử dụng, bảo đảm các phương thức thanh toán thuận tiện và phù hợp với từng nhóm người bệnh.
Bên cạnh đó, các vấn đề về kết nối dữ liệu, xác thực người bệnh, an toàn và an ninh thông tin vẫn cần được tiếp tục hoàn thiện. Hiệu quả triển khai không chỉ phụ thuộc vào việc đưa các phương thức điện tử vào sử dụng mà còn liên quan đến hạ tầng công nghệ, khả năng kết nối hệ thống và mức độ thuận tiện đối với người dân.
Để thúc đẩy thanh toán không dùng tiền mặt, việc triển khai cần bám sát các chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước và Chính phủ trên tinh thần lấy người dân làm trung tâm, lấy dữ liệu làm nền tảng, lấy chuyển đổi số làm động lực; đồng thời gắn với Đề án 06, cải cách hành chính, bệnh án điện tử và mục tiêu xây dựng hệ thống y tế hiện đại, công khai, minh bạch, hiệu quả./.
