Du lịch Việt Nam ghi nhận đà tăng trưởng tích cực trong thời gian vừa qua. Đẩy mạnh chuyển đổi số, khai thác dữ liệu và ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) là hướng đi quan trọng để nâng cao chất lượng dịch vụ, tối ưu quản trị và xây dựng hệ sinh thái du lịch thông minh.
Tháo gỡ rào cản chuyển đổi số
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong 9 tháng năm 2026, Việt Nam đón trên 17,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 9/2026, lượng khách quốc tế đạt 1,77 triệu lượt, tăng 16,1% so với cùng kỳ năm trước. Với kết quả này, ngành Du lịch đã đạt gần 71% kế hoạch đón 25 triệu khách quốc tế trong năm 2026.
Kết quả tăng trưởng của du lịch Việt Nam trong 9 tháng năm 2026 diễn ra trong bối cảnh du lịch quốc tế vẫn chịu tác động từ nhiều yếu tố như, bất ổn địa chính trị, những khó khăn của kinh tế thế giới, chi phí vận tải và năng lượng tăng, sự cạnh tranh giữa các điểm đến, nhu cầu du khách thay đổi nhanh.
Theo các chuyên gia, mặc dù tăng trưởng tích cực song ngành du lịch cũng đứng trước yêu cầu mới: muốn phát triển nhanh hơn, bền vững hơn và cạnh tranh tốt hơn, du lịch Việt Nam phải chuyển mạnh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng sang mô hình phát triển dựa nhiều hơn vào công nghệ, dữ liệu, đổi mới sáng tạo và quản trị thông minh.
Theo ông Vũ Thế Bình, Chủ tịch Hiệp hội du lịch Việt Nam, trong bối cảnh đó, chuyển đổi số không còn là một lựa chọn mang tính khuyến khích mà đã trở thành yêu cầu thực tiễn đối với cả cơ quan quản lý nhà nước, hiệp hội nghề nghiệp, địa phương, điểm đến và từng doanh nghiệp du lịch. Trong bối cảnh cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư diễn ra nhanh chóng, đặc biệt với sự phát triển đột phá của trí tuệ nhân tạo, công nghệ đang làm thay đổi sâu sắc cách khách du lịch tìm kiếm thông tin, lựa chọn điểm đến, đặt dịch vụ, trải nghiệm hành trình và chia sẻ cảm nhận sau chuyến đi.
Đối với ngành du lịch, AI mở ra nhiều khả năng mới: phân tích xu hướng thị trường, cá nhân hóa sản phẩm, tối ưu hoạt động xúc tiến, quảng bá, nâng cao chất lượng phục vụ, hỗ trợ quản trị doanh thu, dự báo dòng khách, điều tiết tải lượng tại điểm đến, tăng cường chăm sóc khách hàng và từng bước hình thành hệ sinh thái du lịch thông minh. Quan trọng hơn, nếu được định hướng đúng, chuyển đổi số và AI không chỉ phục vụ mục tiêu tăng trưởng mà còn góp phần bảo vệ tài nguyên, tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí, giảm phát thải và nâng cao hiệu quả quản lý điểm đến theo hướng bền vững.
Tuy nhiên, thực tế quá trình chuyển đổi số của du lịch Việt Nam vẫn còn không ít khó khăn. Dữ liệu còn phân tán; khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu còn hạn chế; năng lực số giữa các doanh nghiệp chưa đồng đều; đa số doanh nghiệp du lịch là doanh nghiệp nhỏ và vừa nên nguồn lực đầu tư cho công nghệ còn mỏng. Trong khi đó, nhân lực vừa am hiểu du lịch, vừa có năng lực về công nghệ, dữ liệu và AI hiện vẫn còn thiếu.
Thực tế đó đòi hỏi ngành du lịch Việt Nam phải đẩy nhanh quá trình chuyển đổi số một cách đồng bộ, từ hoàn thiện hạ tầng dữ liệu, tăng cường kết nối giữa các chủ thể đến nâng cao chất lượng nguồn nhân lực và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận công nghệ. Đây là những điều kiện quan trọng để khai thác hiệu quả tiềm năng, nâng cao chất lượng điểm đến.
Chuyển đổi mô hình tăng trưởng của ngành du lịch
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực quan trọng để phát triển lực lượng sản xuất hiện đại, đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Đối với ngành du lịch, điều này đồng nghĩa với việc chuyển đổi số không chỉ nhằm số hóa hoạt động hay ứng dụng công nghệ vào một số khâu của chuỗi giá trị, mà hướng tới tạo lập một phương thức phát triển mới, trong đó dữ liệu, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng.
Theo Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam, trong một thời gian dài, tăng trưởng của ngành du lịch chủ yếu dựa trên việc khai thác tài nguyên, mở rộng thị trường và gia tăng số lượng khách. Đây vẫn là những yếu tố quan trọng, nhưng không còn đủ để tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững trong bối cảnh công nghệ đang làm thay đổi toàn diện cách thức vận hành của ngành du lịch toàn cầu.
Ngày nay, giá trị của một điểm đến không chỉ được quyết định bởi tài nguyên thiên nhiên hay di sản văn hóa mà còn bởi khả năng kết nối số, khả năng tiếp cận du khách trên môi trường trực tuyến, mức độ thuận tiện trong trải nghiệm và năng lực khai thác dữ liệu để tạo ra các dịch vụ có giá trị gia tăng cao hơn.
Điều đó cho thấy mô hình tăng trưởng của ngành du lịch đang có sự dịch chuyển từ dựa nhiều vào các yếu tố truyền thống sang dựa nhiều hơn vào tri thức, dữ liệu và đổi mới sáng tạo. Đây cũng là bước chuyển quan trọng để ngành du lịch nâng cao chất lượng tăng trưởng thay vì chỉ gia tăng quy mô.
Tiến sĩ Nguyễn Anh Tuấn, Viện trưởng Viện Kinh tế du lịch (Hiệp hội Du lịch Việt Nam) đề xuất xây dựng hệ sinh thái du lịch số quốc gia với dữ liệu mở, có khả năng kết nối đa bên giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và du khách; đẩy mạnh ứng dụng AI trong dự báo thị trường, cá nhân hóa dịch vụ, đặc biệt là quản trị điểm đến. Bên cạnh đó, phát triển du lịch thông minh phải gắn với tăng trưởng xanh, chuyển đổi số cần đồng hành với mục tiêu sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm áp lực môi trường, nâng cao tính bền vững của điểm đến; đồng thời thúc đẩy chuyển đổi toàn diện trong doanh nghiệp, từ bán sản phẩm đến vận hành. Các doanh nghiệp vừa và nhỏ cần được hỗ trợ về nguồn lực, đào tạo, kết nối dữ liệu để có thể tham gia vào hệ sinh thái số, ứng dụng AI, qua đó nâng cao hiệu quả kinh doanh và năng lực cạnh tranh.
Từ chỗ chỉ đóng vai trò hỗ trợ quản trị và kinh doanh, chuyển đổi số nay đã vươn lên thành động lực tăng trưởng, đánh dấu một giai đoạn phát triển hoàn toàn mới của ngành du lịch. Nắm bắt được xu thế này sẽ không chỉ giúp du lịch Việt Nam nâng cao năng lực cạnh tranh trong khu vực và trên thế giới mà còn góp phần hiện thực hóa mục tiêu phát triển nhanh, bền vững theo tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, đưa du lịch thực sự trở thành ngành kinh tế mũi nhọn trong kỷ nguyên số./.
