Việc chuyển đổi từ tầm nhìn "kinh tế biển" đơn thuần vốn tập trung chủ yếu vào khai thác tài nguyên và các ngành kinh tế ven biển riêng lẻ sang tư duy "không gian phát triển biển quốc gia" đã mở ra định hướng tích hợp đa ngành, kết nối liên vùng.
Để chuyển đổi tư duy từ “kinh tế biển” sang “không gian phát triển biển quốc gia”, tỉnh Quảng Ninh đang đẩy mạnh cơ cấu lại kinh tế biển theo hướng bền vững, lấy bảo vệ môi trường và sinh thái biển làm nền tảng, quyết tâm trở thành một trung tâm kinh tế biển kiểu mẫu của vùng Duyên hải Bắc Bộ.
* Mô hình quản trị biển hiện đại
Tỉnh Quảng Ninh sở hữu bờ biển dài hơn 250km và hàng nghìn hòn đảo lớn nhỏ, giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng về kinh tế cũng như quốc phòng - an ninh. Việc chuyển đổi từ tầm nhìn "kinh tế biển" đơn thuần vốn tập trung chủ yếu vào khai thác tài nguyên và các ngành kinh tế ven biển riêng lẻ - sang tư duy "không gian phát triển biển quốc gia" đã mở ra định hướng tích hợp đa ngành, kết nối liên vùng và liên kết chặt chẽ giữa đất liền với biển, đảo.
Nhìn lại chặng đường phát triển, Quảng Ninh từng phụ thuộc lớn vào công nghiệp khai khoáng và khai thác hải sản truyền thống. Tuy nhiên, nhận thức rõ những giới hạn của mô hình kinh tế tuyến tính, tỉnh đã sớm tiên phong thực hiện cuộc cách mạng chuyển đổi phương thức phát triển từ "nâu" sang "xanh". Sự chuyển dịch này hoàn toàn phù hợp và đi trước một bước so với yêu cầu chỉ đạo mang tầm chiến lược của Trung ương. Biển không còn đơn thuần là nơi đánh bắt, khai thác khoáng sản hay mở cảng hàng hải, mà đã trở thành hệ sinh thái không gian đa chiều, kết nối chặt chẽ giữa phát triển kinh tế với bảo đảm quốc phòng - an ninh, bảo vệ môi trường và hội nhập quốc tế.
Theo định hướng mới, Quảng Ninh đã chủ động quy hoạch và phân vùng sử dụng không gian biển bài bản với sự phân chia chức năng rõ ràng: vùng bảo tồn nghiêm ngặt (vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long), vùng phát triển du lịch - dịch vụ chất lượng cao, vùng nuôi trồng thủy sản tập trung công nghệ cao và hệ thống cảng biển - logistics xanh, hiện đại. Việc phân vùng chức năng này giúp giảm thiểu tối đa xung đột lợi ích giữa các ngành kinh tế, thực hiện kiên định cam kết không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng kinh tế đơn thuần.
Thời gian qua, Quảng Ninh triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm xanh hóa các ngành kinh tế biển. Trong phát triển du lịch biển - đảo chất lượng cao, tỉnh tập trung bảo tồn nghiêm ngặt di sản thế giới vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long và khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần; mở rộng không gian du lịch kết nối Hạ Long - Vân Đồn - Cô Tô, kiên quyết loại bỏ rác thải nhựa dùng một lần trên các vịnh.
Đặc biệt, trong lĩnh vực thủy sản, Nghị quyết của Tỉnh ủy Quảng Ninh đã đặt ra chỉ tiêu rõ ràng về chuyển dịch từ "ngư nghiệp khai thác" sang "ngư nghiệp nuôi trồng và bảo tồn". Tỉnh đã thực hiện chuyển đổi 100% phao xốp truyền thống sang vật liệu chuẩn HDPE thân thiện với môi trường.
Bên cạnh nuôi trồng thủy sản, phát triển hạ tầng cảng biển và logistics xanh cũng được đẩy mạnh. Trung tuần tháng 4/2026 vừa qua, Sở Xây dựng Quảng Ninh và Viện Hàng hải Đông Bắc (Hoa Kỳ) đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác chiến lược khu vực cảng Con Ong – Hòn Nét và Sáng kiến hàng hải Quảng Ninh. Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh Bùi Văn Khắng nhấn mạnh, khu vực cảng Con Ong – Hòn Nét là cửa ngõ giao thương quốc tế quan trọng của vùng Bắc Bộ; việc hợp tác với đối tác Hoa Kỳ sẽ góp phần nâng cao chất lượng khai thác hệ thống cảng biển xanh và làm sâu sắc hơn quan hệ đối tác chiến lược toàn diện Việt Nam - Hoa Kỳ.
* Mở rộng không gian biển
Nhằm giữ gìn "sức khỏe" đại dương, từ cuối năm 2025, tỉnh đã thành lập Khu bảo tồn biển Cô Tô - Đảo Trần, thể hiện quyết tâm chiến lược trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, phát triển kinh tế biển xanh gắn với giữ vững an ninh chủ quyền vùng biển Đông Bắc của Tổ quốc.
Sự khác biệt trong tư duy không gian biển của Quảng Ninh chính là tính kết nối liên hoàn: Đất liền - Ven biển - Biển đảo - Vùng trời. Sự hình thành và gắn kết của Khu kinh tế ven biển Quảng Yên, Khu kinh tế Vân Đồn và Khu kinh tế cửa khẩu Móng Cái đã tạo thành dải động lực kinh tế ven biển vững chắc, giúp mở rộng dư địa cho các ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, công nghệ cao kết nối trực tiếp với chuỗi cung ứng toàn cầu.
Không gian biển Quảng Ninh mở ra tiềm năng to lớn về năng lượng tái tạo. Với tổng tiềm năng điện gió lên tới gần 16.000 MW (trong đó tiềm năng điện gió ngoài khơi chiếm khoảng 13.000 MW), Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Ninh đã thống nhất chủ trương đầu tư dự án Nhà máy điện gió Quảng Ninh 4 tại đặc khu Cô Tô với công suất 50 MW. Bí thư Tỉnh ủy Quảng Ninh Quản Minh Cường yêu cầu đẩy nhanh tiến độ dự án tiên phong này, đồng thời khảo sát tổng thể các khu vực tiềm năng để đề nghị bổ sung vào kế hoạch phát triển nguồn điện trong Quy hoạch điện VIII, hướng tới đưa Quảng Ninh trở thành trung tâm điện gió của cả nước.
Để hiện thực hóa khát vọng trở thành trung tâm kinh tế biển bền vững của cả nước, Quảng Ninh đang tập trung rà soát, tích hợp quy hoạch không gian biển vào Quy hoạch tỉnh, thúc đẩy chuyển đổi số với công nghệ GIS (hệ thống thông tin địa lý) và Big Data (dữ liệu lớn) trong quản lý tài nguyên biển, thu hút nguồn vốn FDI xanh và mở rộng diện tích các khu bảo tồn nhằm gia tăng khả năng hấp thụ carbon xanh.
Với tư duy đột phá, hành động quyết liệt cùng việc quán triệt sâu sắc chỉ đạo của Trung ương về "không gian phát triển biển quốc gia", Quảng Ninh đang khẳng định vị thế đầu tàu kinh tế biển xanh, đóng góp thiết thực vào sự nghiệp vươn ra biển lớn của Tổ quốc./.
