Từ hỗ trợ sinh kế, đào tạo nghề đến đầu tư hạ tầng thiết yếu, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững đang tạo chuyển biến rõ nét tại nhiều địa bàn khó khăn của Nghệ An.
Tại xã Con Cuông, gia đình anh Vi Văn Hòa trước đây thuộc diện hộ nghèo, cuộc sống chủ yếu dựa vào nương rẫy nên thu nhập bấp bênh. Nhờ được hỗ trợ giống cây, hướng dẫn trồng rừng, làm chuồng trại chăn nuôi và hưởng lợi từ hạ tầng giao thông được cải thiện, kinh tế gia đình từng bước ổn định.
“Được Nhà nước hỗ trợ giống cây, hướng dẫn trồng rừng và làm chuồng trại chăn nuôi, lại có đường đi thuận lợi hơn nên sản phẩm bán được giá hơn. Nhờ đó, mấy năm nay gia đình tôi đã thoát nghèo, cuộc sống ổn định hơn, con cái được đi học đầy đủ”, anh Vi Văn Hòa chia sẻ.
Tại xã Quỳ Châu, bà Lô Thị Hường cũng từng nhiều năm loay hoay với cái nghèo. Nhờ được hỗ trợ mô hình chăn nuôi và tập huấn kỹ thuật sản xuất, gia đình bà từng bước có thêm thu nhập ổn định.
“Quan trọng nhất là được hướng dẫn cách làm ăn lâu dài. Giờ gia đình tôi không chỉ thoát nghèo mà còn có điều kiện sửa nhà, đầu tư cho con cái học hành”, bà Hường nói.
Những câu chuyện đời thường ấy cho thấy, khi chính sách giảm nghèo được triển khai đúng đối tượng, đúng nhu cầu, người dân không chỉ nhận được hỗ trợ trước mắt mà còn có điều kiện chủ động vươn lên, tạo sinh kế bền vững.
Giai đoạn 2021–2025, các chương trình mục tiêu quốc gia tại Nghệ An đã hỗ trợ xây dựng và nhân rộng khoảng 15–20 mô hình, dự án giảm nghèo gắn với phát triển sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, du lịch, khởi nghiệp và khởi sự kinh doanh, qua đó giúp nhiều hộ nghèo từng bước ổn định cuộc sống.
Cùng với hỗ trợ sinh kế, Nghệ An tập trung đầu tư hạ tầng thiết yếu tại các địa bàn khó khăn. Đến tháng 11/2025, các mục tiêu, chỉ tiêu chủ yếu của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững trên địa bàn tỉnh cơ bản hoàn thành.
Nguồn lực được ưu tiên cho các công trình giao thông nông thôn, trường học, cơ sở y tế, điện, thủy lợi - những “nút thắt” mang tính nền tảng đối với giảm nghèo đa chiều. Khi hạ tầng được cải thiện, cơ hội phát triển sản xuất, tiếp cận thị trường và các dịch vụ xã hội cơ bản của người dân cũng được mở rộng.
Những năm gần đây, diện mạo nông thôn tại nhiều xã miền núi Nghệ An thay đổi rõ rệt. Nhiều tuyến đường đất lầy lội trước đây đã được bê tông hóa; điện, nước sinh hoạt, trường lớp, trạm y tế từng bước được đầu tư đồng bộ; đời sống người dân được cải thiện.
Kết quả giảm nghèo cũng cho thấy chuyển biến tích cực. Trong giai đoạn 2021–2024, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh giảm từ 7,8% xuống còn 4,16%, bình quân giảm 1,21% mỗi năm.
Đáng chú ý, tỷ lệ hộ nghèo trong đồng bào dân tộc thiểu số giảm từ 38,58% năm 2021 xuống 24,92% năm 2024, bình quân giảm 4,55% mỗi năm, vượt chỉ tiêu đề ra.
Đến cuối năm 2025, tỷ lệ hộ nghèo toàn tỉnh còn khoảng 3,13%; khu vực miền núi còn 8,66%. Đối với đồng bào dân tộc thiểu số, tỷ lệ hộ nghèo ước còn 23,01%, tiếp tục đáp ứng mục tiêu đề ra.
Kết quả này cho thấy các chính sách giảm nghèo, nhất là hỗ trợ sinh kế, phát triển sản xuất và đầu tư hạ tầng tại vùng khó khăn đã từng bước bám sát nhu cầu thực tế và phát huy hiệu quả.
Trong giai đoạn 2021–2025, Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững được Nghệ An triển khai thông qua 7 dự án và 11 tiểu dự án thành phần, tác động trên nhiều lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Các dự án tập trung vào hỗ trợ phát triển sản xuất, nâng cao và đa dạng hóa sinh kế; phát triển hạ tầng kinh tế - xã hội tại các vùng khó khăn; hỗ trợ y tế, giáo dục, văn hóa, xã hội, truyền thông và nâng cao năng lực.
Qua đó, Chương trình đã trở thành “bệ đỡ” giúp nhiều xã miền núi từng bước hoàn thành các tiêu chí xây dựng nông thôn mới, nhất là các tiêu chí khó như thu nhập, tỷ lệ hộ nghèo, lao động có việc làm và môi trường.
Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh nhấn mạnh: “Những kết quả của Chương trình mục tiêu quốc gia giảm nghèo bền vững không chỉ mang ý nghĩa kinh tế - xã hội trước mắt, mà còn đóng vai trò then chốt trong xây dựng nông thôn mới bền vững, bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau, đặc biệt tại các địa bàn miền núi, vùng khó khăn của tỉnh”.
Tuy nhiên, thực tế tại khu vực vùng cao, miền núi Nghệ An cho thấy điều kiện tự nhiên còn phức tạp, thường xuyên chịu tác động của thiên tai; xuất phát điểm kinh tế thấp, sinh kế của người dân chưa thật sự ổn định. Đây vẫn là những yếu tố làm gia tăng nguy cơ tái nghèo.
Trước thực tế đó, tỉnh Nghệ An chuyển mạnh từ hỗ trợ ngắn hạn sang phát triển sinh kế bền vững, phù hợp với điều kiện tự nhiên và đặc thù từng vùng.
Tỉnh ưu tiên phát triển nông - lâm nghiệp đặc thù, kinh tế rừng, trồng và chế biến dược liệu, chăn nuôi phù hợp với địa hình miền núi; đồng thời xây dựng các mô hình giảm nghèo gắn với chuỗi giá trị, liên kết sản xuất - chế biến - tiêu thụ.
Đầu tư hạ tầng thiết yếu tiếp tục được xác định là điều kiện quan trọng để thoát nghèo bền vững. Trọng tâm là giao thông nông thôn, thủy lợi nhỏ, điện, nước sinh hoạt, thông tin liên lạc và hạ tầng số tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số, qua đó mở rộng không gian phát triển và tạo điều kiện thu hút doanh nghiệp, hợp tác xã tham gia phát triển kinh tế vùng cao.
Bên cạnh đó, Nghệ An chú trọng đào tạo nghề, chuyển giao khoa học - kỹ thuật, nâng cao năng lực và kỹ năng cho người dân. Đây được xem là giải pháp quan trọng nhằm hạn chế nguy cơ tái nghèo, giúp người dân nâng cao khả năng thích ứng trước biến đổi khí hậu và biến động thị trường.
Với cách tiếp cận tổng thể, lấy người dân làm trung tâm, công tác giảm nghèo tại Nghệ An đang từng bước đi vào chiều sâu. Từ hỗ trợ sinh kế, đầu tư hạ tầng đến đào tạo nghề và nâng cao năng lực sản xuất, các chính sách đang tạo nền tảng để người dân chủ động vươn lên, đồng thời góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới và phát triển kinh tế - xã hội bền vững tại các địa bàn còn nhiều khó khăn./.
