Văn hóa truyền thống không chỉ hiện diện trong những lễ hội hay phong tục lâu đời mà còn sống động trong từng câu hát, điệu múa và niềm tự hào của những học sinh vùng cao hôm nay.
Giữa núi rừng biên giới Pà Vầy Sủ (Tuyên Quang), những điệu múa truyền thống, tiếng khèn, câu hát dân gian vẫn được các em học sinh nâng niu gìn giữ mỗi ngày. Từ mái trường vùng cao, tình yêu văn hóa dân tộc đang được thầy cô và cộng đồng bền bỉ trao truyền, góp phần gìn giữ mạch nguồn bản sắc nơi biên cương Tổ quốc.
Trường Phổ thông dân tộc Bán trú Trung học cơ sở Nàn Ma hiện phần lớn học sinh là con em đồng bào dân tộc Mông, Nùng sinh sống tại các thôn, bản vùng cao biên giới. Với các em, văn hóa truyền thống không phải điều xa vời mà hiện diện trong tiếng nói hằng ngày, trong bộ trang phục dân tộc hay những làn điệu dân ca được nghe từ thuở nhỏ.
Mỗi buổi sáng sớm hay giờ sinh hoạt ngoại khóa, sân trường lại rộn ràng tiếng khèn, tiếng hát và những bước chân nhịp nhàng trong các điệu múa truyền thống. Không khí ấy đã trở thành hình ảnh quen thuộc của ngôi trường vùng cao nơi biên giới.
Câu lạc bộ văn hóa dân gian của nhà trường là nơi để học sinh tìm hiểu, trải nghiệm và thêm yêu những giá trị văn hóa của dân tộc mình. Ở đó, các em cùng nhau tập múa ngựa giấy, múa khèn, học các làn điệu dân ca, tìm hiểu về trang phục, nhạc cụ và phong tục truyền thống.
Dưới sự hướng dẫn tận tình của thầy, cô và các nghệ nhân địa phương, mỗi buổi sinh hoạt không chỉ mang lại niềm vui mà còn giúp các em thêm hiểu về cội nguồn và tự hào về bản sắc dân tộc.
Em Giàng Duy Du, học sinh lớp 9A1, trường Phổ thông dân tộc Bán trú Trung học cơ sở Nàn Ma chia sẻ: “Em học từ năm lớp 3, bao gồm những văn hóa dân tộc như múa Nùng, múa ngựa giấy, múa khèn… Em mong muốn sau này học thật giỏi từ các thầy, cô và nghệ nhân để truyền dạy lại cho các em nhỏ và bà con trong thôn”.
Không chỉ học sinh hào hứng tham gia, các thầy, cô giáo cũng luôn dành nhiều tâm huyết trong việc gìn giữ văn hóa truyền thống trong môi trường học đường.
Thầy Nguyễn Văn Hà, giáo viên trường Phổ thông dân tộc Bán trú Trung học cơ sở Nàn Ma cho biết, các em rất phấn khởi vì ở môi trường bán trú có nhiều thời gian để rèn luyện, duy trì được văn hóa của địa phương mình. Có những em ban đầu còn rụt rè, chưa hiểu hết ý nghĩa của những câu hát, điệu múa truyền thống. Nhưng qua từng buổi sinh hoạt, từng hoạt động trải nghiệm và sự kiên trì chỉ dạy của thầy, cô giáo, tình yêu văn hóa dân gian dần được vun đắp trong tâm hồn các em một cách tự nhiên, gần gũi.
Với các thầy, cô giáo nơi đây, gìn giữ văn hóa truyền thống không chỉ là trách nhiệm mà còn là cách để giúp học sinh biết yêu tiếng nói, trang phục và những giá trị văn hóa của dân tộc mình. Bởi phía sau mỗi làn điệu dân ca, mỗi điệu múa là cả một mạch nguồn lịch sử, bản sắc được lưu truyền qua nhiều thế hệ.
Để duy trì hiệu quả hoạt động này, nhà trường còn chủ động mời các nghệ nhân tại địa phương đến trực tiếp truyền dạy cho học sinh. Đồng thời, việc mặc trang phục truyền thống cũng được duy trì thường xuyên trong trường học nhằm nâng cao ý thức gìn giữ bản sắc dân tộc cho các em.
Bà Nguyễn Thị Thu Hường, Hiệu trưởng trường Phổ thông dân tộc Bán trú Trung học cơ sở Nàn Ma cho hay, nhà trường và các thầy cô đã tự tìm hiểu kiến thức, mời nghệ nhân địa phương đến truyền dạy cho học sinh. Nhà trường cũng duy trì cho học sinh mặc trang phục dân tộc hai buổi/tuần để góp phần giữ gìn bản sắc.
Không chỉ có sự nỗ lực từ nhà trường, công tác bảo tồn văn hóa truyền thống tại Pà Vầy Sủ còn nhận được sự quan tâm của chính quyền và cộng đồng địa phương. Nhiều hoạt động bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc đang được triển khai như: duy trì các câu lạc bộ văn hóa dân gian, phục dựng làn điệu truyền thống, tổ chức hoạt động trải nghiệm cho thế hệ trẻ...
Ông Dương Việt Hùng, Chủ tịch UBND xã Pà Vầy Sủ cho biết, địa phương tiếp tục duy trì tốt mô hình đưa văn hóa truyền thống vào trường học; đồng thời tập trung thành lập các Câu lạc bộ văn hóa dân tộc Mông, dân tộc Nùng để vừa gìn giữ bản sắc, vừa hướng tới phát triển du lịch tại địa phương.
Văn hóa truyền thống không chỉ hiện diện trong những lễ hội hay phong tục lâu đời mà còn sống động trong từng câu hát, điệu múa và niềm tự hào của những học sinh vùng cao hôm nay. Khi tình yêu bản sắc dân tộc vẫn được thầy cô vun đắp, được các em học sinh nâng niu gìn giữ thì mạch nguồn văn hóa nơi biên giới Pà Vầy Sủ sẽ còn tiếp tục được trao truyền, lan tỏa bền bỉ qua từng thế hệ./.
