Từ Nghị quyết 26-NQ/TW đến tư duy quản trị hiện đại: Xây dựng đội ngũ cán bộ ngang tầm nhiệm vụ
Công tác đánh giá cán bộ bước đầu chuyển từ định tính sang dựa trên sản phẩm, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo quan trọng.
Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ là cái gốc của mọi công việc”, “Mọi việc thành hay bại đều do cán bộ tốt hay kém”. Thấm nhuần sâu sắc tư tưởng ấy, tại Hội nghị Trung ương 7 khóa XII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 19/5/2018 về “Tập trung xây dựng đội ngũ cán bộ các cấp, nhất là cấp chiến lược, đủ phẩm chất, năng lực và uy tín, ngang tầm nhiệm vụ”.
Đây là quyết sách chiến lược, xác lập hệ thống quan điểm, mục tiêu, 2 trọng tâm, 5 đột phá cùng các giải pháp toàn diện nhằm nâng tầm chất lượng bộ máy lãnh đạo, đáp ứng yêu cầu của thời kỳ phát triển mới.
Qua 8 năm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW, nhận thức và trách nhiệm của các cấp ủy, tổ chức đảng, người đứng đầu về công tác cán bộ đã được nâng lên rõ rệt. Hệ thống thể chế, quy định về phân cấp quản lý, quy hoạch, bổ nhiệm, luân chuyển cán bộ được ban hành chặt chẽ, công khai, góp phần kiểm soát quyền lực và chống chạy chức, chạy quyền.
Công tác đánh giá cán bộ bước đầu chuyển từ định tính sang dựa trên sản phẩm, lấy sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo quan trọng. Chủ trương bố trí cán bộ chủ chốt không phải người địa phương cùng nguyên tắc "có vào, có ra; có lên, có xuống" được thực hiện nghiêm túc, củng cố niềm tin của nhân dân.
Tuy nhiên, việc thực hiện Nghị quyết 26-NQ/TW vẫn còn những điểm nghẽn. Chất lượng cán bộ cơ sở ở một số nơi chưa đáp ứng yêu cầu; cơ cấu cán bộ chưa thực sự hợp lý, còn thiếu cán bộ có năng lực nổi trội và chuyên gia giỏi ở các lĩnh vực chiến lược. Đánh giá cán bộ vẫn là khâu yếu, chưa lượng hóa và kiểm chứng triệt để sản phẩm công tác. Cơ chế thu hút nhân tài chưa đủ mạnh; hệ thống dữ liệu cán bộ còn phân tán. Tình trạng cán bộ né tránh, sợ trách nhiệm vẫn diễn ra ở một số nơi.
*Quản trị cán bộ dựa trên dữ liệu và sản phẩm
Tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương ngày 26/8/2026 về Đề án tổng kết 8 năm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW và xây dựng Nghị quyết mới trình Hội nghị Trung ương khóa XIV, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh yêu cầu chuyển mạnh từ "quản lý từng khâu" sang "quản trị, xây dựng và phát triển đội ngũ cán bộ" thống nhất, liên thông, khoa học và dài hạn. Yêu cầu đặt ra là phải chọn đúng người, đúng việc; giao nhiệm vụ rõ mục tiêu, rõ trách nhiệm, đủ thẩm quyền, bảo đảm nguồn lực; đánh giá dựa trên phẩm chất, năng lực và sản phẩm thực chất.
Mục tiêu đến năm 2030 là hoàn thiện nền tảng thể chế, vị trí việc làm, khung năng lực và dữ liệu quản trị cán bộ; đến năm 2035 xây dựng đội ngũ phát triển đồng bộ, chất lượng cao; tầm nhìn đến năm 2045 là sở hữu nền quản trị cán bộ ngang tầm yêu cầu của một nước phát triển, thu nhập cao.
Để đạt mốc phát triển này, Đảng giữ vững nguyên tắc lãnh đạo trực tiếp, toàn diện, tập trung dân chủ, phân cấp gắn với kiểm soát quyền lực, coi trọng thực tài và sản phẩm thực tế. Để giải quyết các điểm nghẽn, công tác cán bộ thời gian tới tập trung vào 3 đột phá chiến lược đồng bộ.
Theo đó, đột phá thứ nhất là đổi mới căn bản công tác đánh giá, lấy đánh giá làm nền tảng cho mọi quyết định nhân sự. Việc giao nhiệm vụ phải rõ mục tiêu, thẩm quyền, trách nhiệm, tiến độ và sản phẩm kiểm chứng. Đánh giá cán bộ phải thường xuyên, liên tục, đa chiều, kết hợp định tính với định lượng, đặt trong tương quan với nguồn lực và độ khó của nhiệm vụ.
Thực tiễn áp dụng bộ chỉ số đánh giá hiệu suất (KPI) tại các địa phương cho thấy hiệu quả thiết thực. Ở cấp tỉnh, KPI của người đứng đầu sở, ngành được gắn với các chỉ tiêu kinh tế - xã hội như tốc độ tăng trưởng, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công, chỉ số cải cách hành chính (PAR Index) và chỉ số hài lòng (SIPAS). Ở cấp cơ sở tại các xã, phường, đặc khu, KPI của công chức được chấm điểm tự động qua phần mềm dựa trên tỷ lệ xử lý hồ sơ trực tuyến đúng hạn và điểm đánh giá hài lòng trực tiếp qua mã QR.
Ngay cả ở khâu tham mưu chính sách, KPI được đo lường bằng việc văn bản trình đúng hạn, tỷ lệ dự thảo bị trả lại do lỗi chất lượng rất thấp và có ít nhất một sáng kiến chuyển đổi số áp dụng thực tế trong năm... Việc lượng hóa công việc bằng sản phẩm cụ thể giúp xóa bỏ tư duy nể nang, làm cơ sở khách quan để chi trả thu nhập theo hiệu suất và điều động cán bộ.
Đột phá thứ hai là chuyển sang nguồn mở, phát triển đội ngũ và trọng dụng nhân tài. Cần xóa bỏ tư duy đóng khép, chuẩn bị cán bộ từ sớm, từ xa cho các vị trí trọng yếu và địa bàn khó khăn. Luân chuyển cán bộ phải có mục tiêu, sản phẩm và thời hạn rõ ràng. Mở rộng nguồn thu hút nhân tài trong và ngoài hệ thống chính trị, đồng thời hình thành hai hướng phát triển liên thông giữa cán bộ lãnh đạo, quản lý và đội ngũ chuyên gia chuyên môn sâu.
Đột phá thứ ba là hoàn thiện thể chế, quản trị dựa trên dữ liệu và siết chặt kiểm soát quyền lực. Cần phân định rõ thẩm quyền từng cấp để giảm trùng lặp, gắn quyền hạn với trách nhiệm cá nhân. Kiểm soát quyền lực phải phòng ngừa từ sớm, từ xa, không chỉ chống lạm quyền mà còn khắc phục tình trạng né tránh, đùn đẩy công việc.
Minh chứng rõ nét cho tinh thần siết chặt kỷ cương chính là các đợt kiểm tra, giám sát chuyên đề của Bộ Chính trị, Ban Bí thư từ đầu năm 2026 đến nay. Gần đây, trong đợt kiểm tra, giám sát đợt 3, các Đoàn kiểm tra, giám sát của Bộ Chính trị, Ban Bí thư đã thông qua kết quả kiểm tra, giám sát đối với các Ban Thường vụ Tỉnh/Thành ủy và Ban Thường vụ các Đảng ủy trực thuộc Trung ương như: Thanh Hóa, Tuyên Quang, Lào Cai, Bắc Ninh; Ban Thường vụ Đảng ủy Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, Ban Thường vụ Quân ủy Trung ương... Kết quả kiểm tra, giám sát không chỉ đánh giá toàn diện quy trình quy hoạch, đào tạo, bố trí cán bộ từng bước được đổi mới, lấy hiệu quả tham mưu, đề xuất, kết quả, sản phẩm cụ thể... làm thước đo chủ yếu; chính sách thu hút, trọng dụng nhân tài được quan tâm thực hiện bước đầu đạt hiệu quả; từng bước khắc phục biểu hiện cảm tính, tình trạng hình thức; các Đoàn cũng đã chỉ ra một số hạn chế và đề nghị các cấp ủy tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nghiêm các kết luận, kiến nghị; phân công rõ trách nhiệm, thời hạn khắc phục.
Đồng thời với những chuyển động trên là việc tiếp tục hoàn thiện hệ thống tiêu chí đánh giá cán bộ theo hướng định lượng, gắn với kết quả, sản phẩm công việc; hoàn thiện cơ sở dữ liệu cán bộ, tăng cường ứng dụng công nghệ số và kết nối, chia sẻ dữ liệu "Đúng - Đủ - Sạch - Sống" phục vụ công tác quản lý, đào tạo, bố trí và sử dụng cán bộ nghiêm minh, khách quan.
*Nâng cao chất lượng cán bộ chiến lược và cơ sở
Thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Ban Tổ chức Trung ương ngay từ đầu tháng 6/2026 đã chỉ rõ yêu cầu chú trọng xây dựng đội ngũ cán bộ cấp chiến lược và cán bộ cơ sở. Trong đó, cán bộ cấp chiến lược phải có tầm nhìn, trí tuệ, bản lĩnh, tư duy hệ thống, năng lực hoạch định và xử lý những vấn đề lớn, mới, khó, phức tạp; cán bộ cơ sở phải gần dân, sát dân, hiểu dân, trọng dân, có kỹ năng thuyết phục, đối thoại, giải quyết công việc và phục vụ nhân dân. Nghiên cứu cơ chế, chính sách thúc đẩy việc liên thông trong công tác cán bộ giữa trong và ngoài khu vực Nhà nước; có cơ chế, chính sách thu hút, sử dụng, trọng dụng nhân tài, nhất là trong các lĩnh vực chiến lược. Cần có tư duy mới, tầm nhìn mới về công tác bảo vệ chính trị nội bộ, bảo đảm chặt chẽ, chủ động, khách quan, toàn diện.
Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh và hệ thống trường chính trị cần tiếp tục đổi mới mạnh mẽ công tác đào tạo, bồi dưỡng cán bộ theo hướng thiết thực, hiện đại, phù hợp với điều kiện Việt Nam và bối cảnh quốc tế; chú trọng nâng cao tư duy chiến lược, năng lực lãnh đạo, quản trị và xử lý các vấn đề mới, khó, phức tạp. Đồng thời, chú trọng xây dựng đội ngũ làm công tác tổ chức, cán bộ đạt tiêu chuẩn “Trung thành, trung thực, gương mẫu, trong sáng, tinh thông”...
Trong Thông báo kết luận của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm về xây dựng Nghị quyết mới về cán bộ, công tác cán bộ vào đầu tháng 9 vừa qua đã nhấn mạnh yêu cầu: Dự thảo Nghị quyết phải cô đọng, đúng tầm; rõ quan điểm, mục tiêu cụ thể, đột phá trúng, nhiệm vụ khả thi, trách nhiệm minh bạch. Nội dung thuộc thẩm quyền của Nghị quyết phải quy định rõ; nội dung cần Bộ Chính trị, Ban Bí thư cụ thể hoá hoặc Nhà nước thể chế hoá phải phân định rõ, tránh chồng chéo, phát sinh thủ tục, tầng nấc trung gian.
Nghị quyết về cán bộ, công tác cán bộ phải được đặt trong chỉnh thể thống nhất với các nghị quyết dự kiến trình Hội nghị Trung ương khoá XIV, trong đó xây dựng, chỉnh đốn Đảng là nền tảng; phương thức lãnh đạo, cầm quyền là cơ chế; tổ chức bộ máy là cấu trúc; cán bộ là nhân tố quyết định. Phải rà soát đồng thời các dự thảo, bảo đảm thống nhất về mục tiêu, chủ thể, trách nhiệm, thuật ngữ và nguyên tắc; phân định rõ nội dung, không trùng lặp, chồng chéo nhưng cũng không để khoảng trống.
Thước đo cuối cùng của công tác cán bộ thể hiện ở việc chọn đúng người, bố trí đúng việc, phát huy đúng năng lực và kiểm soát hiệu quả quyền lực. Tổng kết 8 năm thực hiện Nghị quyết số 26-NQ/TW và chuẩn bị ban hành Nghị quyết mới là bước chuẩn bị chiến lược. Với tư duy quản trị hiện đại, công cụ đo lường thực chất và kỷ cương thể chế, đội ngũ cán bộ đủ phẩm chất, năng lực và uy tín sẽ là nhân tố quyết định đưa đất nước bước vào kỷ nguyên phát triển mới./.
