Chính sách và phát triển

Tính đúng chi phí môi trường, bảo đảm quyền lợi người dân

Đà Nẵng

Định mức cần bảo đảm cơ sở khoa học, tính khách quan, khả thi, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, đồng thời tính đúng, tính đủ chi phí và bảo đảm quyền lợi của người lao động.

Quang cảnh Hội nghị. 
Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Chiều 16/11, Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội nghị phản biện xã hội đối với dự thảo Quyết định của UBND thành phố ban hành “Định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng trên địa bàn thành phố”. Tại hội nghị, các chuyên gia, nhà khoa học đề nghị cơ quan soạn thảo tiếp tục rà soát cơ sở dữ liệu, phương pháp tính toán và các hệ số điều chỉnh, bảo đảm định mức phù hợp với đặc thù từng địa bàn, có tính khả thi khi triển khai và không tạo thêm gánh nặng cho người dân.

Ông Nguyễn Đình Vĩnh (Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng) nhấn mạnh, việc xây dựng định mức kinh tế - kỹ thuật thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải rắn sinh hoạt và vệ sinh công cộng có ý nghĩa quan trọng trong nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng dịch vụ môi trường và sử dụng ngân sách. Định mức cần bảo đảm cơ sở khoa học, tính khách quan, khả thi, phù hợp với đặc điểm từng địa bàn, đồng thời tính đúng, tính đủ chi phí và bảo đảm quyền lợi của người lao động.

Chủ tịch Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố Đà Nẵng Nguyễn Đình Vĩnh đề nghị, các chuyên gia, nhà khoa học, cơ quan quản lý và đơn vị cung ứng dịch vụ tập trung góp ý thẳng thắn, làm rõ những vấn đề còn bất cập để hoàn thiện dự thảo. Cơ quan chủ trì soạn thảo cần nghiêm túc nghiên cứu, tiếp thu và giải trình đầy đủ các ý kiến phản biện, bảo đảm chính sách khi ban hành phù hợp với thực tiễn và đáp ứng yêu cầu quản lý lâu dài của thành phố.

Ông Nguyễn Đình Vĩnh, Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam thành phố Đà Nẵng phát biểu tại Hội nghị. 
Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Trong bối cảnh Đà Nẵng mở rộng địa giới hành chính, quy mô dân số và hoạt động du lịch ngày càng tăng, đồng thời phải tổ chức cung ứng dịch vụ vệ sinh môi trường trên địa bàn có điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội đa dạng. Bộ định mức là cơ sở xác định hao phí nhân công, máy móc, thiết bị, nhiên liệu, vật tư; phục vụ lập dự toán, xây dựng giá dịch vụ, đặt hàng, đấu thầu và quản lý ngân sách nhà nước.

Tuy nhiên, qua nghiên cứu hồ sơ dự thảo, các chuyên gia cho rằng một số nội dung cần được giải trình, bổ sung trước khi ban hành, nhất là tính đại diện của số liệu khảo sát, sự phù hợp của các hệ số điều chỉnh và khả năng đáp ứng của hệ thống thu gom, vận chuyển, xử lý chất thải trên thực tế.

Theo Tiến sĩ Lê Đức Viên (Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Đà Nẵng), thời gian khảo sát từ ngày 24/8 đến 12/9/2026 chưa đủ cơ sở để khẳng định các định mức phản ánh đầy đủ điều kiện vận hành trong cả năm, nhất là mùa du lịch cao điểm, các dịp lễ hội và thời điểm thời tiết bất lợi. Đáng chú ý, trong 9 tháng năm 2026, các cơ sở lưu trú tại Đà Nẵng phục vụ khoảng 15,86 triệu lượt khách, tăng 26,4% so với cùng kỳ năm trước. Lượng rác phát sinh tại các bãi biển, khu du lịch, phố đi bộ và không gian công cộng có tính mùa vụ, biến động theo thời gian và sự kiện.

Ông Lê Đức Viên, Phó Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy Đà Nẵng góp ý phản biện tại Hội nghị. 
Ảnh: Khoa Chương - TTXVN

Từ thực tế này, Tiến sĩ Lê Đức Viên đề nghị bổ sung khảo sát lượng rác phát sinh theo khách-ngày, xây dựng hệ số điều chỉnh và phương án tăng cường nhân lực, phương tiện, thùng chứa, tần suất thu gom tại các khu vực du lịch vào mùa cao điểm; đồng thời, cần đánh giá cân đối giữa khối lượng chất thải phát sinh với năng lực thực tế của toàn hệ thống, từ nhân lực, phương tiện, điểm tập kết, trạm trung chuyển đến cơ sở xử lý.

Ở góc độ kinh tế và phương pháp xây dựng định mức, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Bùi Quang Bình (giảng viên Trường Đại học Kinh tế - Đại học Đà Nẵng) đề nghị, cần làm rõ tính đại diện của mẫu khảo sát, số lần quan trắc và cơ sở lựa chọn các mức hao phí. Một số chỉ tiêu giữa kết quả khảo sát và định mức đề xuất còn chênh lệch lớn, cần được giải trình bằng căn cứ kỹ thuật cụ thể. Việc áp dụng hệ số điều chỉnh cũng cần tính đến mật độ dân cư, địa hình, giao thông, cự ly vận chuyển và phương thức thu gom, tránh áp dụng đồng nhất cho những địa bàn có điều kiện khác biệt.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Kiều Thị Kính (giảng viên cao cấp Trường Đại học Sư phạm - Đại học Đà Nẵng) lưu ý thêm về tính thống nhất của cơ sở pháp lý, quy trình kỹ thuật và các bảng tính định mức. Theo chuyên gia, cần làm rõ phạm vi điều chỉnh đối với hoạt động vệ sinh công cộng, bùn bể phốt; rà soát những nội dung đã được quy định tại các thông tư chuyên ngành để tránh trùng lặp. Đặc biệt, các định mức liên quan đến thu gom rác chưa phân loại cần có tính chất chuyển tiếp, gắn với lộ trình thực hiện phân loại chất thải rắn sinh hoạt tại nguồn theo quy định.

Một trong những nội dung được các chuyên gia đặc biệt quan tâm là tác động kinh tế - xã hội khi áp dụng định mức mới. Theo số liệu tính toán trong hồ sơ dự thảo, chi phí dịch vụ vệ sinh môi trường tại các địa bàn dự kiến tăng từ 41% đến 244%, bình quân khoảng 142% so với hiện nay. Đây là mức tăng chi phí tính toán theo định mức và các yếu tố cấu thành giá, chưa phải mức giá chính thức áp dụng thu từ người dân.

Thạc sĩ Đàm Thị Vân Dung (Viện Nghiên cứu phát triển kinh tế - xã hội thành phố Đà Nẵng) đề xuất, nghiên cứu chính sách miễn, giảm tiền dịch vụ thu gom rác đối với nhóm yếu thế; xây dựng giá trần theo từng vùng và số người trong hộ, đồng thời điều chỉnh giá theo lộ trình để hạn chế tác động đột ngột đến đời sống nhân dân.

Bên cạnh quyền lợi người dân, các chuyên gia cũng đề nghị quan tâm đầy đủ đến điều kiện làm việc, tiền lương, phụ cấp và trang bị bảo hộ cho công nhân môi trường. Việc điều chỉnh định mức lao động theo hướng nâng cao năng suất cần đi đôi với cơ giới hóa, cải thiện phương tiện và bảo đảm an toàn, sức khỏe cho người trực tiếp thực hiện công việc.

Các ý kiến tại hội nghị là cơ sở để Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam thành phố tổng hợp, xây dựng văn bản phản biện gửi UBND thành phố và các cơ quan liên quan nghiên cứu, tiếp thu, hoàn thiện dự thảo trước khi ban hành, hướng đến hệ thống định mức phù hợp thực tiễn, nâng cao chất lượng vệ sinh môi trường và bảo đảm hài hòa lợi ích của Nhà nước, doanh nghiệp và nhân dân./.

Khoa Chương

Xem thêm