Hà Nội tăng giám sát hành trình xe chở rác, nâng hiệu quả vệ sinh môi trường
Trước áp lực từ lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh lớn, Hà Nội tăng cường ứng dụng công nghệ trong quản lý thu gom, vận chuyển rác.
Dữ liệu định vị GPS, camera giám sát hành trình và bản đồ số các điểm tập kết được sử dụng cùng với việc phân cấp trách nhiệm cho chính quyền cơ sở, góp phần nâng cao hiệu quả kiểm tra, xử lý bất cập về vệ sinh môi trường đô thị.
*Giám sát phương tiện bằng dữ liệu số
Quản lý chất thải rắn sinh hoạt là nhiệm vụ thường xuyên, gắn trực tiếp với chất lượng môi trường sống của người dân Thủ đô. Với khối lượng rác phát sinh lớn, yêu cầu đặt ra là duy trì hoạt động thu gom, vận chuyển ổn định, bảo đảm vệ sinh tại các điểm tập kết và kiểm soát quá trình đưa chất thải đến khu xử lý.
Theo thông tin Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội công bố ngày 4/9/2026, các khu xử lý tập trung của thành phố tiếp nhận hơn 8.000 tấn chất thải rắn sinh hoạt mỗi ngày. Khối lượng này đặt ra yêu cầu tổ chức chặt chẽ các tuyến thu gom, vận chuyển, đồng thời tăng cường giám sát đơn vị cung ứng dịch vụ.
Trong năm 2026, Hà Nội phân cấp công tác thu gom, vận chuyển chất thải rắn sinh hoạt và duy trì vệ sinh môi trường cho 126 xã, phường. Đến đầu tháng 9, toàn bộ các địa phương đã tổ chức thực hiện các gói duy trì vệ sinh môi trường. Cùng với phân cấp, thành phố thúc đẩy kết nối dữ liệu để hỗ trợ quản lý phương tiện vận chuyển.
Theo báo cáo đầu tháng 9, có 115/126 xã, phường chia sẻ dữ liệu định vị GPS của phương tiện vận chuyển rác về cơ quan quản lý. Dữ liệu giúp theo dõi vị trí, hành trình và thời gian di chuyển, tạo thêm căn cứ đối chiếu với phương án thu gom, vận chuyển tại từng địa bàn.
Đến ngày 24/9, Sở Nông nghiệp và Môi trường thông tin việc giám sát hoạt động thu gom, vận chuyển được tăng cường thông qua GPS và camera giám sát hành trình. Cùng thời điểm, 120/126 xã, phường đã cung cấp thông tin phục vụ tổng hợp, quản lý. Đây là hai chỉ tiêu khác nhau: số địa phương chia sẻ dữ liệu GPS không đồng nhất với số địa phương cung cấp thông tin quản lý.
Việc ứng dụng công nghệ giúp cơ quan chức năng có thêm công cụ kiểm tra việc thực hiện nhiệm vụ. Khi phát sinh phản ánh về phương tiện vận chuyển không đúng thời gian hoặc khu vực tồn lưu rác, thông tin hành trình có thể hỗ trợ xác minh, đối chiếu với kế hoạch và hồ sơ liên quan.
Tuy nhiên, dữ liệu định vị không thay thế kiểm tra hiện trường. Vị trí và thời gian di chuyển của xe chưa đủ để kết luận tình trạng vệ sinh tại điểm tập kết, việc rơi vãi chất thải hoặc nước rỉ rác. Vì vậy, hiệu quả giám sát phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, trách nhiệm kiểm tra và việc xử lý những vấn đề được phát hiện.
*Rà soát 1.709 điểm tập kết trên bản đồ số
Bên cạnh theo dõi phương tiện, Hà Nội cập nhật các điểm tập kết, trung chuyển chất thải rắn sinh hoạt trên bản đồ số. Theo báo cáo công bố đầu tháng 9, có 1.709 điểm đã được cập nhật và tiếp tục rà soát. Đây là cơ sở thông tin giúp địa phương xem xét vị trí tập kết, phương án thu gom và kết nối với các tuyến vận chuyển.
Điểm tập kết là khâu trung gian giữa thu gom tại khu dân cư và vận chuyển đến cơ sở xử lý. Nếu bố trí chưa phù hợp, thời gian lưu giữ kéo dài hoặc phương tiện tiếp nhận không đáp ứng yêu cầu, rác có thể ảnh hưởng đến cảnh quan, giao thông và sinh hoạt của người dân. Vì vậy, cập nhật bản đồ cần đi cùng kiểm tra thực tế, không đồng nghĩa mọi điểm tập kết đã đáp ứng yêu cầu vệ sinh.
Kết quả kiểm tra tại phường Vĩnh Hưng là một ví dụ về những vấn đề phải giải quyết ở cấp cơ sở. Theo thông tin Sở Nông nghiệp và Môi trường công bố ngày 4/9, đoàn công tác của Sở đã kiểm tra hoạt động thu gom, vận chuyển rác tại địa bàn này.
Báo cáo của UBND phường Vĩnh Hưng cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, lượng chất thải rắn sinh hoạt phát sinh khoảng 14.114 tấn, bình quân hơn 2.350 tấn mỗi tháng. Công tác thu gom tại các khu dân cư chủ yếu diễn ra từ sau 20 giờ hôm trước đến 2 giờ hôm sau nhằm hạn chế việc tập kết rác trong giờ cao điểm.
Đoàn công tác kiểm tra các tuyến phố, khu dân cư và năm điểm tập kết, trung chuyển: Điểm cẩu Đại Đồng, điểm 266 phố Vĩnh Hưng, điểm 419 Lĩnh Nam, điểm Gốc Lim và điểm ngõ 122 Vĩnh Tuy. Kết quả cho thấy hoạt động thu gom, vận chuyển cơ bản được duy trì; các điểm tập kết được vệ sinh, thu gom rác tồn lưu và phun khử mùi.
Tuy nhiên, địa bàn vẫn còn tình trạng người dân đổ, vứt rác không đúng nơi quy định. Một số điểm tập kết nằm sát mép đường, ven đường, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng giao thông. Đoàn kiểm tra đề nghị phường rà soát các vị trí, xác định điểm cần duy trì, điều chỉnh hoặc di chuyển cho phù hợp.
Đơn vị thu gom được yêu cầu bảo đảm phương tiện, trang thiết bị, không để rác rơi vãi hoặc nước rỉ rác gây ảnh hưởng môi trường. Đối với khu vực thường xảy ra tình trạng đổ trộm rác, địa phương có thể nghiên cứu lắp camera để hỗ trợ phát hiện, xử lý vi phạm. Việc giám sát tại điểm tập kết cần phân biệt với camera theo dõi hành trình phương tiện vận chuyển.
*Gắn công nghệ với trách nhiệm quản lý
Đối với những khu vực có mật độ dân cư cao, việc thống nhất giờ thu gom và thông báo rõ địa điểm tập kết giúp người dân chủ động đưa rác đúng thời gian. Khi có thay đổi về tuyến vận chuyển hoặc vị trí tập kết, chính quyền địa phương và đơn vị dịch vụ cần phối hợp thông tin để hạn chế phát sinh rác tồn lưu, nhất là tại các tuyến phố đông người qua lại.
Việc phân cấp công tác vệ sinh môi trường cho xã, phường đặt ra yêu cầu chính quyền cơ sở nắm chắc tình hình tại khu dân cư, kiểm tra các điểm tập kết và phối hợp với đơn vị dịch vụ xử lý phản ánh. Cơ quan chuyên môn thành phố có trách nhiệm hướng dẫn, tổng hợp dữ liệu, kiểm tra và giám sát theo chức năng.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong tuần từ ngày 2 - 9/9, tổng khối lượng chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, vận chuyển và xử lý tại các khu xử lý trên địa bàn Hà Nội đạt 51.510,75 tấn. Con số này cho thấy quy mô hoạt động thường xuyên của hệ thống và yêu cầu phối hợp chặt chẽ giữa các khâu.
Từ thực tế Vĩnh Hưng, quản lý vệ sinh môi trường không thể chỉ dựa vào số chuyến xe hoặc lượng rác được vận chuyển. Chất lượng dịch vụ còn thể hiện ở tình trạng vệ sinh tại điểm tập kết, thời gian thu gom, việc hạn chế rác tồn lưu và khả năng giải quyết phản ánh của người dân. Những nội dung này cần được kiểm tra trực tiếp và theo dõi sau khi chấn chỉnh.
Công nghệ có thể giúp xác định phương tiện đang ở đâu, đi theo tuyến nào và thời điểm thực hiện nhiệm vụ; bản đồ số hỗ trợ quản lý vị trí tập kết. Nhưng dữ liệu chỉ phát huy tác dụng khi được cập nhật đầy đủ, đối chiếu với thực tế và sử dụng để xử lý vấn đề cụ thể. Đây cũng là yêu cầu để việc phân cấp đi đôi với kiểm tra, giám sát.
Tăng cường chia sẻ dữ liệu GPS, sử dụng camera giám sát và rà soát các điểm tập kết trên bản đồ số là những giải pháp Hà Nội đang triển khai nhằm quản lý chặt chẽ hơn hoạt động thu gom, vận chuyển rác. Kết hợp công nghệ với trách nhiệm của chính quyền cơ sở, đơn vị dịch vụ và ý thức của người dân sẽ góp phần từng bước khắc phục bất cập về vệ sinh môi trường đô thị./.
