Trong quá trình triển khai Nghị quyết 28-NQ/TW từ cuối năm 2022 đến nay, bối cảnh thực tiễn đã có thêm nhiều thay đổi, chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, phân cấp mạnh hơn, khối lượng công việc lớn hơn, chuyển đổi số ngày càng tham gia sâu vào hoạt động của hệ thống chính trị.
Từ việc đưa những vấn đề cụ thể của địa bàn vào sinh hoạt Chi bộ, huy động cán bộ, đảng viên tham gia giải phóng mặt bằng đến tiếp nhận, theo dõi phản ánh của người dân trên môi trường số, một số địa phương của Hà Nội đang cụ thể hóa yêu cầu đổi mới phương thức lãnh đạo bằng những công việc có thể kiểm đếm kết quả. Thực tiễn này cũng đặt ra yêu cầu ngày càng rõ sau gần 5 năm thực hiện Nghị quyết số 28-NQ/TW về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng: Chủ trương phải sát thực tế, trách nhiệm phải được xác định cụ thể và hiệu quả cuối cùng phải được kiểm chứng từ cơ sở.
Đi vào việc khó từ cơ sở
Giữa tháng 9/2026, tại thôn Hòa Mỹ, xã Phượng Dực, giải phóng mặt bằng Dự án nâng cấp đường tỉnh 429 vẫn còn những phần việc cần tiếp tục tháo gỡ. Theo rà soát ngày 16/9, có 7 trường hợp ký biên bản bàn giao mặt bằng, 4 trường hợp đồng ý tháo dỡ tài sản trên đất, một trường hợp chủ động phá dỡ nhưng chưa ký biên bản bàn giao. Trong khi đó, 9 hộ vẫn còn băn khoăn, chưa thống nhất với phương án bồi thường, hỗ trợ.
Thay vì tiếp tục vận động theo cách chung chung, địa phương rà lại từng hồ sơ và chia nhóm để tiếp cận. Ban Chỉ huy Quân sự, Hội Cựu chiến binh tập trung vận động gia đình chính sách, cựu chiến binh; các lực lượng khác được phân công theo nhóm đối tượng và phối hợp với thôn Hòa Mỹ tiếp tục tuyên truyền, giải thích chính sách.
Điều đáng chú ý là câu chuyện của những hộ dân này không chỉ xuất hiện khi chính quyền xử lý hồ sơ giải phóng mặt bằng.
Trước đó, ngày 5/9, ngay trong buổi sinh hoạt thường kỳ của Chi bộ thôn Hòa Mỹ, giải phóng mặt bằng đường 429 đã được đưa ra bàn cùng với chuyển đổi số, thương mại điện tử, phát triển đảng viên và tình hình nhân dân. Chi bộ hiện có 108 đảng viên, được hình thành sau khi hợp nhất 5 Chi bộ thôn Cầu, Đình, Giữa, Bóng và Đông.
Cùng ngày, Đảng ủy xã Phượng Dực tổ chức giao ban riêng về giải phóng mặt bằng 9 dự án trên địa bàn. Yêu cầu được đặt ra là rà soát đến từng dự án, từng trường hợp còn vướng mắc, tăng cường đối thoại, vận động và xử lý các điểm nghẽn.
Từ một vấn đề được đưa vào sinh hoạt Chi bộ đến việc rà từng trường hợp, phân công từng lực lượng cho thấy, khoảng cách từ nghị quyết đến thực tiễn nằm chính ở khâu tổ chức thực hiện. Việc được bàn trong cuộc họp mới chỉ là điểm bắt đầu, sau đó ai làm, làm đến đâu và vấn đề chuyển biến thế nào mới là điều quyết định.
Ở Phượng Dực, cách tiếp cận ấy còn được mở rộng sang những việc khác của địa bàn. Chi bộ Hòa Mỹ đưa chuyển đổi số, thương mại điện tử, vệ sinh môi trường, nắm bắt tình hình nhân dân vào nội dung sinh hoạt. Đảng ủy xã yêu cầu, các Chi bộ lựa chọn vấn đề sát thực tế, cán bộ, đảng viên gần dân, kịp thời nắm bắt tâm tư và những vấn đề phát sinh.
Nhìn từ những công việc như vậy, đổi mới phương thức lãnh đạo ở cơ sở không nhất thiết bắt đầu bằng một mô hình lớn. Nó có thể bắt đầu từ việc chọn đúng vấn đề cần bàn và theo công việc đến cùng.
Khi người dân có thể đánh giá kết quả
Nếu câu chuyện tại xã Phượng Dực cho thấy cách hệ thống chính trị đi vào một việc khó, ở xã Phú Nghĩa, những ngày cuối tháng 9 lại có một lát cắt khác: Người dân trực tiếp phản hồi về kết quả giải quyết công việc.
Gia đình ông Nguyễn Tiến Tường, ở thôn Thanh Sơn, phản ánh qua ứng dụng iHanoi về việc công trình phụ liền kề bị ảnh hưởng trong quá trình thi công. Sau khi cơ quan chức năng vào cuộc xử lý, ngày 29/9, người dân đánh giá mức độ giải quyết trên hệ thống là “Rất hài lòng”.
Một vụ việc dân sinh cụ thể không thể đại diện cho chất lượng hoạt động của cả bộ máy. Giá trị của trường hợp này nằm ở một điểm khác, đó là từ phản ánh đến kết quả hình thành một vòng thông tin tương đối rõ - người dân gửi kiến nghị, cơ quan chức năng tiếp nhận, xử lý và chính người dân phản hồi về kết quả.
Trong điều kiện chuyển đổi số, “gần dân, sát dân” vì thế cũng có thêm cách biểu hiện. Không phải việc gì người dân cũng phải đến trụ sở hay chờ một cuộc tiếp xúc, đối thoại. Điều quan trọng là phản ánh có đến được đúng nơi, có người xử lý và kết quả có thể được người dân kiểm chứng hay không.
Câu chuyện của gia đình ông Nguyễn Tiến Tường vì thế bổ sung một góc nhìn cho việc đánh giá chất lượng thực thi, đó là bên cạnh những báo cáo tiến độ của cơ quan nhà nước còn có phản hồi từ chính người thụ hưởng kết quả giải quyết công việc.
Từ “giao việc” đến “kiểm đếm”
Một lát cắt khác có thể thấy tại xã Ứng Thiên - một trong 5 địa phương được Thường trực Thành ủy Hà Nội trực tiếp kiểm tra, làm việc ngày 25/9. Trong quá trình vận hành, địa phương duy trì giao ban giữa các trục công tác, tập trung vào những nhiệm vụ cụ thể như, đất đai, giải phóng mặt bằng, đầu tư công, cải cách hành chính và chuyển đổi số.
HanoiWork, Sổ tay đảng viên điện tử được đưa vào sử dụng; 100% văn bản được tiếp nhận, xử lý trên môi trường điện tử. Số hóa không phải đích đến. Điều đáng chú ý hơn nằm ở cách địa phương sử dụng những công cụ đó để thay đổi lề lối làm việc.
Tại cuộc làm việc với Thường trực Thành ủy ngày 25/9, báo cáo của xã Ứng Thiên cho thấy, Đảng ủy xã đổi mới chỉ đạo theo hướng sâu sát, kiểm đếm tiến độ và tăng ứng dụng công nghệ số. Đến ngày 15/9, thu ngân sách của xã đạt 125,971 tỷ đồng, bằng 93,3% kế hoạch; giải ngân vốn đầu tư công đến ngày 21/9 đạt 516,559/690,553 tỷ đồng, tương đương 74,8%.
Những con số về ngân sách hay đầu tư công không phải tự thân là thước đo của công tác xây dựng Đảng. Điều đáng nói là nhiệm vụ được lượng hóa, tiến độ được kiểm đếm và kết quả có thể xác định cụ thể.
Từ thực tiễn của Ứng Thiên cùng các xã Vân Đình, Ứng Hòa, Hòa Xá, Hồng Sơn, câu chuyện đổi mới phương thức lãnh đạo được đặt ra trực tiếp tại cuộc làm việc giữa Bí thư Thành ủy Hà Nội với 5 địa phương trên ngày 25/9.
Theo Bí thư Thành ủy Hà Nội, Đảng lãnh đạo toàn diện trong thực hiện nhiệm vụ chính trị nhưng không “khoán trắng” cho chính quyền các cấp mà phải cộng đồng trách nhiệm trong giải quyết các vấn đề ở địa phương.
Yêu cầu này làm rõ một ranh giới quan trọng. Đổi mới phương thức lãnh đạo không có nghĩa cấp ủy làm thay công việc quản lý, điều hành của chính quyền nhưng cũng không thể dừng ở việc ban hành chủ trương rồi giao toàn bộ khâu thực hiện cho bộ máy hành chính.
Cấp ủy phải chọn đúng việc cần tập trung, phân định trách nhiệm, kiểm tra tiến độ và chịu trách nhiệm về kết quả.
Những cách làm này đã hiện thực hóa sinh động từ thực tiễn các yêu cầu được đặt ra trong Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 17/11/2022 của Hội nghị lần thứ sáu Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIII về tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, cầm quyền của Đảng đối với hệ thống chính trị trong giai đoạn mới.
Nghị quyết chỉ rõ yêu cầu khắc phục tình trạng chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn, mối quan hệ công tác chưa rõ; tăng phân cấp, phân quyền; nâng cao năng lực cụ thể hóa, tổ chức thực hiện chủ trương; đồng thời khắc phục tình trạng bao biện, làm thay, né tránh trách nhiệm hoặc buông lỏng lãnh đạo.
Trong quá trình triển khai Nghị quyết 28-NQ/TW từ cuối năm 2022 đến nay, bối cảnh thực tiễn đã có thêm nhiều thay đổi. Tại Hà Nội, chính quyền địa phương hai cấp đi vào vận hành, phân cấp mạnh hơn, xã, phường đảm nhiệm khối lượng công việc lớn hơn và chuyển đổi số ngày càng tham gia sâu vào hoạt động của hệ thống chính trị. Chính những thay đổi đó càng đòi hỏi phương thức lãnh đạo phải tiếp tục thích ứng.
Không chỉ là nghị quyết đã được quán triệt hay chương trình đã được ban hành mà là chủ trương đã đi vào việc gì, ai chịu trách nhiệm, tiến độ được kiểm tra ra sao, việc khó có được tháo gỡ và người dân nhận được kết quả gì.
