Cùng với quy mô và tính đa dạng của hệ thống y tế, yêu cầu quản lý ngày càng phức tạp, đòi hỏi các cơ sở phải chủ động hơn trong việc nhận diện, kiểm soát rủi ro.
“Các cơ sở y tế cần thường xuyên rà soát, cập nhật quy định, xác định rõ trách nhiệm và theo dõi việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro, bảo vệ an toàn sức khỏe, tính mạng cho người bệnh, nâng cao uy tín phục vụ”. Đây là vấn đề chính được đưa thảo luận tại Hội thảo “Quản trị tuân thủ và phòng ngừa rủi ro pháp lý trong lĩnh vực y tế” do Viện Phát triển Giáo dục và Quản trị bền vững (iSEED) phối hợp với Trường Cán bộ Thanh tra – Thanh tra Chính phủ, Trường Đại học Quốc tế Hồng Bàng và Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) – Chi hội phía Nam tổ chức tại Thành phố Hồ Chí Minh ngày 24/10.
Tại hội thảo, Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Hồng Chương, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng, y tế là lĩnh vực đặc thù, liên quan trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người và niềm tin của nhân dân. Trong lĩnh vực này, chất lượng chuyên môn, hiệu quả quản trị và việc chấp hành pháp luật bảo đảm an toàn người bệnh có mối quan hệ chặt chẽ với nhau. Một quy trình quản lý đúng đắn có thể giúp tối ưu hóa nguồn lực, nâng cao chất lượng phục vụ. Ngược lại, một quy trình thiếu chặt chẽ, một quyết định chưa đầy đủ hoặc một khâu kiểm soát chưa được thực hiện nghiêm túc có thể dẫn đến những hệ quả nghiêm trọng về pháp lý, tài chính, hoạt động chuyên môn và uy tín của cơ sở y tế.
Thời gian qua, ngành Y tế Thành phố Hồ Chí Minh đã nỗ lực nâng cao chất lượng khám chữa bệnh, phát triển kỹ thuật chuyên sâu, cải tiến quy trình phục vụ và thúc đẩy chuyển đổi số. Tuy nhiên, cùng với quy mô và tính đa dạng của hệ thống y tế, yêu cầu quản lý ngày càng phức tạp, đòi hỏi các cơ sở phải chủ động hơn trong việc nhận diện, kiểm soát rủi ro. Thực tiễn quản lý cho thấy, rủi ro không chỉ xuất phát từ sai sót chuyên môn mà còn có thể phát sinh từ những hạn chế trong quy trình phân công trách nhiệm, cập nhật quy định pháp luật, lưu trữ hồ sơ và kiểm soát nội bộ.
Ông Nguyễn Hồng Chương dẫn chứng, trong công tác cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh và quản lý phạm vi hành nghề, việc thẩm định hồ sơ, xác định đúng điều kiện, văn bằng, năng lực chuyên môn và phạm vi hành nghề của cá nhân có ý nghĩa rất quan trọng. Việc cấp phép không đúng điều kiện hoặc để xảy ra tình trạng người hành nghề thực hiện các hoạt động vượt quá phạm vi được phép sẽ không chỉ phát sinh rủi ro pháp lý, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng chuyên môn và tính mạng, an toàn sức khỏe người bệnh.
Tương tự, việc chưa kịp thời rà soát điều kiện hoạt động, phạm vi hành nghề, quy trình chuyên môn hoặc quy định về giá dịch vụ cũng có thể dẫn đến những thiếu sót trong quá trình cung cấp dịch vụ y tế. Trong năm 2025, Sở Y tế đã xử phạt các đơn vị vi phạm cung cấp dịch vụ y tế với tổng số tiền phạt lên đến 20 tỷ đồng. Theo lãnh đạo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, nếu chỉ tập trung xử lý khi sự việc đã xảy ra thì sẽ rất khó khắc phục hậu quả. Điều cần thiết là phải đưa yêu cầu tuân thủ vào ngay từ khâu xây dựng kế hoạch, tổ chức thực hiện cho đến kiểm tra, giám sát và đánh giá kết quả ngay trước khi quyết định được thực hiện, chứ không phải đợi đến khi phát sinh sai phạm mới xem xét trách nhiệm.
"Trong trường hợp sự cố xảy ra, việc làm đầu tiên của các cơ sở là cần kịp thời bảo vệ người bệnh, đánh giá nguyên nhân khách quan, chủ quan, xác định trách nhiệm theo quy định và triển khai biện pháp phòng ngừa tái diễn. Nếu chỉ tập trung xử lý vụ việc mà không xem xét đến những bất cập của quy trình, điều kiện làm việc và cơ chế phối hợp thì nguy cơ tái diễn vẫn tồn tại", ông Nguyễn Hồng Chương nhấn mạnh.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Văn Lương, Hiệu trưởng Trường Cán bộ Thanh tra – Thanh tra Chính phủ cho rằng, trong bối cảnh yêu cầu tuân thủ pháp luật ngày càng cao, việc quản trị một cơ sở y tế không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm, càng không thể thụ động đợi đến khi có sự cố, hay khi các cơ quan chức năng tiến hành thanh tra, kiểm tra mới rà soát, chấn chỉnh các tồn tại, sai phạm. Qua thực tiễn công tác thanh tra, kiểm tra, nhiều sai phạm không phải là những nội dung mới hay phức tạp mà là những sai phạm lặp đi lặp lại ở nhiều đơn vị qua nhiều năm như điều kiện hành nghề chưa phù hợp; hồ sơ chuyên môn chưa đầy đủ; quảng cáo vi phạm, gian dối; vi phạm chế độ tài chính, kế toán...
Theo ông Nguyễn Văn Lương, những điều này gây ra hậu quả không hề nhỏ cho các cơ sở y tế. Do đó, lãnh đạo các cơ sở y tế cần trang bị tư duy “phòng ngừa từ sớm, từ xa”, người quản lý hình thành năng lực tự nhận diện rủi ro, tự kiểm tra, tự điều chỉnh và tự phòng ngừa vi phạm ngay trong quá trình điều hành đơn vị.
Tại hội thảo, các chuyên gia cũng cho rằng, chuyển đổi số mở ra rất nhiều cơ hội nâng cao hiệu quả quản lý, giảm thủ tục hành chính, cải thiện trải nghiệm của người bệnh. Tuy nhiên, quá trình này cũng đặt ra những yêu cầu mới về bảo mật hệ thống, quản lý quyền truy cập, bảo vệ dữ liệu cá nhân và trách nhiệm khi chia sẻ thông tin. Dữ liệu sức khỏe có tính nhạy cảm cao, vì vậy các cơ sở y tế cần kiểm soát chặt chẽ việc thu thập, lưu trữ, sử dụng, chia sẻ dữ liệu; xây dựng phương án ứng phó với sự cố an toàn thông tin; đồng thời bảo đảm hoạt động truyền thông chính xác, kịp thời và có trách nhiệm. Trong thực tế, thông tin người bệnh hoặc sự cố y khoa nếu bị chia sẻ không đúng thẩm quyền, thiếu kiểm chứng có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền riêng tư, uy tín của cơ sở, niềm tin của cộng đồng.
Đối với Thành phố Hồ Chí Minh, mạng lưới cơ sở y tế công lập và ngoài công lập rất đa dạng, nhu cầu chăm sóc sức khỏe lớn, cùng với vai trò là trung tâm y tế chuyên sâu của khu vực phía Nam, vì vậy, yêu cầu nâng cao năng lực quản trị ngày càng trở nên quan trọng. Bên cạnh việc thực hiện thanh tra, kiểm tra, xử lý vi phạm theo quy định, cần tăng cường hướng dẫn, phổ biến pháp luật, hỗ trợ các cơ sở nhận diện những lĩnh vực có nguy cơ để chủ động khắc phục hạn chế từ sớm. Đối với mỗi cơ sở y tế, cần thường xuyên rà soát quy trình, cập nhật quy định, xác định rõ trách nhiệm, theo dõi việc thực hiện các biện pháp phòng ngừa rủi ro và hơn hết là bảo vệ an toàn sức khỏe, tính mạng cho người bệnh./.
