Những ngày qua, tại một số nhà văn hóa ấp trên địa bàn xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ, không khí trở nên rộn ràng với các hoạt động hướng dẫn, hỗ trợ người dân tiếp cận công nghệ số.
Từ dịch vụ công trực tuyến, định danh điện tử, sổ sức khỏe điện tử đến thanh toán không dùng tiền mặt và thương mại điện tử, chuyển đổi số đang từng bước đi vào đời sống, góp phần xây dựng những “ấp thông minh, hiện đại”.
* Từ từng nhà đến hội tụ tại ấp
Xã Tân Hòa đặt mục tiêu đưa chuyển đổi số trở thành một phần tự nhiên trong sinh hoạt hằng ngày của người dân. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất đối với địa phương nông thôn là thói quen dùng tiền mặt, sự e ngại công nghệ của người lớn tuổi và năng lực tiếp cận thiết bị thông minh chưa đồng đều. Trước đây, để hỗ trợ người dân cài đặt ứng dụng hay tích hợp giấy tờ, các lực lượng chức năng tại cơ sở đã thành lập các tổ công tác, đến từng nhà. Cách làm này tuy gần dân nhưng cần nhiều thời gian, công sức mà hiệu quả chưa cao do lực lượng mỏng, cần sự phối hợp để giải quyết các vướng mắc kỹ thuật phức tạp ngay tại chỗ.
Trước thực tế đó, Đảng ủy và UBND xã Tân Hòa chuyển từ phương thức “đi từng ngõ, gõ từng nhà” sang tổ chức các đợt hỗ trợ tập trung thông qua “Ngày hội Chuyển đổi số” tại nhà văn hóa các ấp.
Tại Nhà văn hóa ấp Sáu Ngàn, Ngày hội Chuyển đổi số được tổ chức với sự tham gia của các lực lượng trong hệ thống chính trị và nhiều đơn vị chuyên môn như doanh nghiệp viễn thông Viettel, VNPT; Ngân hàng Chính sách xã hội, các ngân hàng thương mại; Bưu điện, cơ quan Thuế, Công an xã, Trung tâm Phục vụ hành chính công và Trạm Y tế xã.
Mỗi đơn vị phụ trách một bàn tư vấn riêng, trực tiếp hướng dẫn, hỗ trợ người dân xử lý từ những nhu cầu nhỏ nhất. Ở tuổi 70, ông Lê Văn Tư, ấp 5B (xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ) cho biết, trước đây ông rất ngại khi sử dụng điện thoại thông minh. Khi biết tin tại Nhà văn hóa ấp Sáu Ngàn có cán bộ hỗ trợ tích hợp thẻ Bảo hiểm y tế vào ứng dụng định danh điện tử VNeID, ông đã tranh thủ đến từ sớm. “Tôi lớn tuổi rồi, mắt kém, thao tác trên điện thoại chưa rành nên rất sợ làm sai nhưng đến đây được các cán bộ tiếp nhận nhiệt tình, hướng dẫn từng bước một, chỉ một chút là xong xuôi. Từ nay đi khám bệnh ở bệnh viện hay trạm y tế, tôi chỉ cần đem theo chiếc điện thoại là đủ, không lo rơi mất hay rách thẻ Bảo hiểm y tế bằng giấy nữa, thuận tiện vô cùng”, ông Lê Văn Tư chia sẻ.
Không chỉ giải quyết các thủ tục hành chính hay tiện ích y tế, Ngày hội còn là nơi hỗ trợ kỹ thuật viễn thông và hạ tầng số cho người dân. Trường hợp của ông Trần Văn Dũng, ở ấp 8 (xã Tân Hòa, thành phố Cần Thơ) là một ví dụ. Chiếc điện thoại bị hỏng SIM khiến ông gặp nhiều gián đoạn trong liên lạc và đăng ký các dịch vụ công. Nhận được thông báo có nhà mạng hỗ trợ trực tiếp tại ấp, ông Dũng đã mang máy đến và được nhân viên viễn thông kiểm tra, làm lại SIM mới chỉ trong ít phút. “Có chương trình tổ chức ngay tại nhà văn hóa ấp như thế này người dân chúng tôi mừng lắm. Vừa nhanh chóng, đúng chuyên môn lại khỏi phải lặn lội đi xa lên trung tâm”, ông Dũng nói.
Đối với các hộ kinh doanh, tiểu thương tại chợ truyền thống và các tuyến đường nông thôn, chuyển đổi số cũng mở ra những thay đổi trong phương thức giao dịch. Đồng hành cùng chính quyền địa phương, Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Châu Thành A bố trí bàn tư vấn, hỗ trợ các hộ kinh doanh mở tài khoản thanh toán và tạo mã QR để sử dụng tại cửa hàng.
Ông Nguyễn Văn Vũ, Giám đốc Phòng giao dịch Ngân hàng Chính sách xã hội Châu Thành A cho biết, riêng trong ngày diễn ra sự kiện tại ấp Sáu Ngàn, đơn vị đã hỗ trợ tạo mã QR thanh toán thành công cho khoảng 20 cơ sở kinh doanh nhỏ lẻ. Việc đưa mã QR vào các tiệm tạp hóa, quán nước và gian hàng nông sản góp phần từng bước thay đổi thói quen sử dụng tiền mặt của người dân nông thôn.
* Hướng tới mô hình “ấp thông minh, hiện đại”
Các hoạt động tại Ngày hội Chuyển đổi số là bước triển khai trong kế hoạch xây dựng mô hình “Ấp thông minh, hiện đại” của xã Tân Hòa. Địa phương đã lựa chọn ấp Nhơn Phú và ấp Sáu Ngàn để thí điểm, hướng đến ứng dụng công nghệ phục vụ công tác quản lý, điều hành của chính quyền cơ sở và nâng cao chất lượng cuộc sống người dân.
Trong lĩnh vực chính quyền số và y tế số, xã đặt mục tiêu hướng dẫn 100% người dân tại các ấp thí điểm kích hoạt tài khoản VNeID mức độ 2, sử dụng sổ sức khỏe điện tử và liên kết hồ sơ khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế. Người dân cũng có thể tương tác với chính quyền qua các nền tảng số, phản ánh hiện trường hoặc nộp hồ sơ dịch vụ công trực tuyến tại nhà.
Về kinh tế số và thương mại điện tử, địa phương hỗ trợ nông dân, hợp tác xã ứng dụng công nghệ vào sản xuất, mã hóa vùng trồng, gắn mã QR truy xuất nguồn gốc cho các sản phẩm nông sản chủ lực; đồng thời đưa sản phẩm lên các sàn thương mại điện tử nhằm mở rộng thị trường tiêu thụ. Trong xây dựng xã hội số, Mặt trận Tổ quốc và các đoàn thể chính trị - xã hội phát huy vai trò thông qua các mô hình như “Bình dân học vụ số”, “Chi hội số”, “Gia đình số”, “Cổng thông tin Mặt trận số”.
Ông Phạm Hoàng Hiệp, Chủ tịch Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam xã Tân Hòa cho biết, Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội đã phối hợp với các ngành chức năng triển khai nhiều mô hình đưa kỹ năng số đến gần người dân. Thời gian tới, các đơn vị tiếp tục duy trì, nhân rộng những mô hình hiệu quả; đồng thời phát huy vai trò của Tổ Công nghệ số cộng đồng trong tuyên truyền, hướng dẫn người dân cài đặt sổ sức khỏe điện tử, kích hoạt VNeID mức độ 2 và sử dụng thanh toán không dùng tiền mặt. Mục tiêu là giúp người dân không chỉ biết đến chuyển đổi số mà còn sử dụng được các tiện ích số trong đời sống hằng ngày.
Ông Bùi Công Mến, Phó Chủ tịch UBND xã Tân Hòa cho biết, từ đầu năm 2026, xã đã chủ động cân đối ngân sách, đầu tư trang thiết bị công nghệ cho các nhà văn hóa ấp và ban hành kế hoạch chi tiết với lộ trình cụ thể. Trong năm 2026, địa phương phấn đấu hoàn thành toàn diện các tiêu chí của mô hình thí điểm 2 ấp thông minh tại Nhơn Phú và Sáu Ngàn.
Theo kế hoạch, các ấp thí điểm hướng tới số hóa 100% hồ sơ sức khỏe người dân trên hệ thống sổ sức khỏe điện tử; nâng tỷ lệ người trưởng thành kích hoạt, sử dụng VNeID mức độ 2 trong các giao dịch hành chính; mở rộng thanh toán không dùng tiền mặt tại các cơ sở kinh doanh, tiệm tạp hóa và điểm mua bán trên địa bàn. Trên cơ sở đánh giá kết quả thực hiện và rút kinh nghiệm, xã Tân Hòa sẽ hoàn thiện bộ tiêu chí để từng bước nhân rộng mô hình tại các ấp còn lại.
Từ việc người lớn tuổi được hướng dẫn thực hiện giao dịch trên điện thoại đến các tiểu thương sử dụng mã QR tại cửa hàng, những thay đổi bước đầu cho thấy công nghệ số đang dần đến gần hơn với đời sống nông thôn. Khi được triển khai gắn với nhu cầu thực tế và có sự hướng dẫn trực tiếp, các tiện ích số có thêm điều kiện để phát huy hiệu quả, góp phần thúc đẩy xây dựng nông thôn mới nâng cao, nông thôn mới kiểu mẫu theo hướng hiện đại, bền vững./.
