Công tác xã hội có vai trò quan trọng trong phát huy nguồn lực, khả năng của người cao tuổi, hỗ trợ gia đình, kết nối các nguồn lực xã hội, thúc đẩy khả năng tiếp cận dịch vụ và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống.
Già hóa dân số đang đặt ra những yêu cầu ngày càng cấp thiết đối với hệ thống y tế, an sinh xã hội và các dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Trước thực tế này, các chuyên gia, nhà khoa học và nhà quản lý cho rằng cần phát triển công tác xã hội theo hướng trao quyền, chăm sóc tích hợp, đa dạng hóa dịch vụ và hoàn thiện chính sách, nhằm bảo đảm người cao tuổi không chỉ sống lâu mà còn sống khỏe mạnh, gương mẫu và tiếp tục tham gia tích cực vào đời sống xã hội. Đây là những nội dung được nhấn mạnh tại Hội thảo khoa học quốc gia “Công tác xã hội và già hóa dân số - Những vấn đề lý luận và thực tiễn”, do Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức ngày 30/10.
Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Khoa học xã hội và Nhân văn Thành phố Hồ Chí Minh nhấn mạnh, già hóa dân số không chỉ là vấn đề của riêng người cao tuổi mà còn đặt ra những yêu cầu rộng hơn đối với gia đình, cộng đồng, hệ thống an sinh xã hội và các dịch vụ chăm sóc, hỗ trợ. Trong bối cảnh đó, công tác xã hội có vai trò quan trọng trong phát huy nguồn lực, khả năng của người cao tuổi, hỗ trợ gia đình, kết nối các nguồn lực xã hội, thúc đẩy khả năng tiếp cận dịch vụ và góp phần nâng cao chất lượng cuộc sống. Vì vậy, việc phát triển những mô hình công tác xã hội phù hợp với bối cảnh già hóa dân số Việt Nam nói chung và thành phố nói riêng là yêu cầu cần thiết.
Theo Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh, quy mô dân số cao tuổi đang tăng nhanh, đặt ra áp lực lớn đối với hệ thống chăm sóc sức khỏe và an sinh xã hội. Số liệu năm 2025 sau sáp nhập, Thành phố có hơn 1,5 triệu người cao tuổi (chiếm 11,40% dân số), là địa phương có người cao tuổi đông nhất cả nước.
Ông Nguyễn Tăng Minh, Phó Giám đốc Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh cho biết, Thành phố chỉ có khoảng 21 năm để chuẩn bị cho giai đoạn chuyển đổi nhân khẩu học có tác động sâu rộng đến đời sống kinh tế - xã hội. Tốc độ già hóa dân số nhanh hơn những dự báo trước đây đòi hỏi Thành phố phải chủ động xây dựng các chính sách phù hợp; đồng thời đầu tư hạ tầng y tế, xã hội và phát triển mạng lưới dịch vụ chăm sóc người cao tuổi. Đây không chỉ là nhiệm vụ của ngành y tế mà cần sự tham gia đồng bộ của các cấp, ngành, gia đình và cộng đồng. Thời gian qua, Thành phố đã triển khai nhiều chương trình chăm sóc sức khỏe người cao tuổi, từng bước hình thành hệ thống chăm sóc dựa trên sự kết hợp giữa y tế và các dịch vụ xã hội sẵn có. Hoạt động khám sức khỏe, phát hiện sớm bệnh không lây nhiễm và lập hồ sơ sức khỏe giúp tăng cường quản lý sức khỏe người cao tuổi, hướng tới chăm sóc liên tục thay vì chỉ tập trung điều trị khi phát sinh bệnh lý. Bên cạnh đó, các mô hình chăm sóc tại cộng đồng như: Đội chăm sóc sức khỏe liên tục tại địa bàn dân cư, Câu lạc bộ Liên thế hệ tự giúp nhau, Câu lạc bộ người cao tuổi giúp người cao tuổi và các tổ tình nguyện viên hỗ trợ người cao tuổi già yếu, neo đơn đang từng bước phát huy hiệu quả.
Theo Đại tá, bác sĩ chuyên khoa II, Thầy thuốc Ưu tú Trần Văn Thành, nguyên Trưởng ban Công tác xã hội, Bệnh viện Quân y 175, chăm sóc người cao tuổi không thể chỉ giới hạn trong hoạt động khám, chữa bệnh mà cần được tiếp cận toàn diện, kết hợp giữa y tế, tâm lý, xã hội và sự hỗ trợ từ gia đình, cộng đồng. Thực tế tại Bệnh viện Quân y 175 cho thấy, số lượng người cao tuổi mắc bệnh mạn tính, bệnh lý phức tạp ngày càng gia tăng, tạo áp lực đối với hệ thống điều trị. “Để khắc phục tình trạng này, Bệnh viện Quân y 175 đã ứng dụng phương pháp quản lý trường hợp trong công tác xã hội tại bệnh viện. Trong đó, nhân viên công tác xã hội không chỉ thực hiện vai trò tư vấn mà còn là đầu mối kết nối các nguồn lực, hỗ trợ viện phí, phối hợp với đội ngũ y, bác sĩ và gia đình trong quá trình điều trị, đồng thời theo dõi, hỗ trợ người bệnh sau khi xuất viện”.
Tại hội thảo, các đại biểu đều nhấn mạnh hoạt động công tác xã hội ngày càng giữ vai trò quan trọng trong đánh giá nhu cầu, tham vấn tâm lý - xã hội, quản lý trường hợp, kết nối nguồn lực, điều phối dịch vụ, hỗ trợ người chăm sóc và bảo vệ quyền của người cao tuổi. Các mô hình chăm sóc cần được mở rộng, từ chăm sóc tại gia đình, dựa vào cộng đồng đến chăm sóc ban ngày, bán trú, nội trú và chăm sóc dài hạn./.
