Bên lề Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI: Giá trị trường tồn của bản Hiến pháp năm 1946 - nền tảng lập hiến, định hình hệ thống pháp luật Việt Nam
Từ bài học lịch sử đó, các đại biểu bày tỏ kỳ vọng hệ thống pháp luật nước nhà tiếp tục tinh thần ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, quy định những vấn đề chung có giá trị ổn định lâu dài.
Bên lề Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khóa XVI, trao đổi với phóng viên về chặng đường lịch sử lập hiến của đất nước, một số đại biểu đã có những chia sẻ sâu sắc về giá trị nền tảng, tư tưởng kiến tạo và ý nghĩa trường tồn của bản Hiến pháp năm 1946 trong công cuộc xây dựng và hoàn thiện Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.
Nhìn lại chặng đường 80 năm từ khi bản Hiến pháp đầu tiên ra đời, đại biểu Trịnh Ngọc Phương (Tây Ninh) đánh giá, Hiến pháp năm 1946 là sợi dây xuyên suốt, gắn kết qua các thời kỳ cho đến tận ngày nay. Mặc dù trải qua nhiều năm, Hiến pháp có sự thay đổi để phù hợp với tình hình thực tiễn, nhưng giá trị cốt lõi và quan trọng nhất của Hiến pháp năm 1946 vẫn được giữ vững là phục vụ nhân dân.
Đại biểu Trịnh Ngọc Phương chỉ rõ, những tư duy kiến tạo, sáng tạo và tinh thần phục vụ nhân dân của Hiến pháp năm 1946 không chỉ mang lại giá trị to lớn cho giai đoạn đó mà còn đóng vai trò định hình cho các bản hiến pháp và hệ thống pháp luật sau này. "Cho dù trong tương lai Hiến pháp có tiếp tục được đổi mới, thì tinh thần và giá trị cốt lõi của Hiến pháp năm 1946 vẫn sẽ giữ nguyên giá trị xuyên suốt", đại biểu Trịnh Ngọc Phương nhấn mạnh.
Cùng chung góc nhìn, đại biểu Nguyễn Hải Dũng (Ninh Bình) ôn lại bối cảnh lịch sử vô cùng khó khăn của đất nước khi vừa giành được độc lập, cơ sở vật chất thiếu thốn và vừa bước ra khỏi chiến tranh. Dưới sự lãnh đạo của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các bậc lãnh đạo tiền bối, chúng ta đã khẩn trương tập trung trí tuệ, công sức để xây dựng thành công bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa. Đây là dấu ấn rất đặc biệt trong lịch sử lập hiến và lập pháp của Đảng và Nhà nước non trẻ.
Đại biểu Nguyễn Hải Dũng đánh giá, dưới góc độ khoa học pháp lý, bản Hiến pháp năm 1946 rất cô đọng, súc tích nhưng mang tầm vóc bao trùm, điều chỉnh trọn vẹn các mối quan hệ xã hội trọng yếu nhất. Các nhà khoa học lý luận pháp lý luôn dành sự trân trọng đặc biệt đối với bản Hiến pháp này.
Theo đại biểu, nếu chúng ta vận dụng, khai thác và kế thừa hiệu quả tinh thần cũng như phong cách lập hiến trong lời văn của Hiến pháp năm 1946 vào công cuộc xây dựng pháp luật hiện nay, các mục tiêu xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam sẽ đạt thắng lợi to lớn. Điển hình như các quy định về quyền tự do, dân chủ được thể hiện rất giản dị, gắn liền với tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh: "Dân chủ là gì? Dân chủ là để làm sao cho dân được mở miệng ra".
Từ bài học lịch sử đó, các đại biểu bày tỏ kỳ vọng hệ thống pháp luật nước nhà tiếp tục tinh thần ngắn gọn, súc tích, dễ hiểu, quy định những vấn đề chung có giá trị ổn định lâu dài, qua đó tiếp tục phát huy tinh thần của Hiến pháp năm 1946 trong giai đoạn phát triển mới của đất nước./.
