Trong nền công vụ, chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn đòi hỏi đổi mới tư duy, phương thức làm việc và năng lực thực thi của cán bộ, công chức, nhất là lực lượng trẻ.
*Đổi mới công vụ từ những công việc cụ thể
Chuyển đổi số đang làm thay đổi cách thức tổ chức, vận hành của bộ máy hành chính. Việc ứng dụng công nghệ không chỉ hướng tới rút ngắn thời gian xử lý công việc mà còn đặt ra yêu cầu nâng cao chất lượng tham mưu, khả năng phối hợp và hiệu quả phục vụ người dân.
Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá quan trọng hàng đầu. Trong hoạt động của các cơ quan thuộc hệ thống chính trị, chuyển đổi số gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả quản trị, đổi mới phương thức hoạt động và chất lượng cung cấp dịch vụ công.
Để những định hướng này đi vào thực tiễn, bên cạnh hạ tầng và nền tảng công nghệ, yếu tố con người có vai trò quan trọng. Cán bộ, công chức cần chủ động tiếp cận công nghệ, điều chỉnh cách làm và sử dụng dữ liệu để giải quyết công việc hiệu quả hơn.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Trang Phó Bí thư Đoàn Thanh niên Học viện Hành chính và Quản trị công cho rằng, chuyển đổi số không chỉ đòi hỏi đổi mới công nghệ, phát triển hạ tầng dữ liệu và nâng cao năng lực số mà còn đặt ra yêu cầu chuyển biến về tư duy, hệ giá trị, chuẩn mực và phương thức thực thi công vụ.
Theo Tiến sĩ Nguyễn Thị Trang, văn hóa số là hệ thống những giá trị, nhận thức, chuẩn mực, thái độ và hành vi được hình thành trong quá trình sáng tạo, sử dụng, tương tác và thụ hưởng các thành tựu công nghệ số. Trong môi trường công vụ, văn hóa này thể hiện qua cách cán bộ tiếp cận công nghệ, phối hợp xử lý công việc và thực hiện nhiệm vụ trên nền tảng số.
Đổi mới phương thức thực thi công vụ cần được thể hiện bằng những chuyển biến cụ thể: từ chú trọng hoàn thành quy trình sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và giá trị công việc; từ xử lý thông tin riêng lẻ sang phối hợp, khai thác dữ liệu có căn cứ; từ chờ phân công sang chủ động phát hiện vấn đề, tham mưu và đề xuất giải pháp.
Đây cũng là yêu cầu đặt ra đối với cán bộ, công chức trẻ. Lợi thế tiếp cận công nghệ, tinh thần học hỏi và tính năng động cần được chuyển hóa thành năng lực thực tiễn, đóng góp cụ thể cho cơ quan, tổ chức và cộng đồng.
*AI hỗ trợ công việc, con người phải làm chủ
Trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra những khả năng mới trong hoạt động công vụ, từ xử lý văn bản, tổng hợp thông tin đến phân tích dữ liệu và hỗ trợ tham mưu. Tuy nhiên, hiệu quả của công nghệ phụ thuộc vào cách sử dụng và năng lực của người thực thi nhiệm vụ.
AI có thể hỗ trợ cán bộ, công chức xử lý những công việc lặp lại, tổng hợp thông tin và tìm kiếm dữ liệu. Khi được sử dụng phù hợp, công nghệ giúp giảm thời gian thao tác, tạo điều kiện để người thực thi tập trung hơn vào những nhiệm vụ đòi hỏi chuyên môn, đánh giá và quyết định.
Tuy nhiên, kết quả do AI tạo ra không phải lúc nào cũng chính xác. Công cụ có thể đưa ra thông tin thiếu căn cứ, viện dẫn văn bản pháp luật đã hết hiệu lực hoặc tạo nội dung không phù hợp với yêu cầu thực tế. Vì vậy, người sử dụng cần kiểm tra, đối chiếu thông tin với nguồn chính thống trước khi đưa vào công việc.
Ông Trịnh Minh Thái, Giám đốc Trung tâm Phát triển Khoa học Công nghệ và tài năng trẻ cho rằng, AI đang tạo ra những khả năng mới trong học tập, làm việc và giải quyết vấn đề. Trong hoạt động công vụ, công nghệ có thể hỗ trợ xử lý văn bản, tổng hợp thông tin, phân tích dữ liệu và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.
Theo ông Trịnh Minh Thái, vấn đề đặt ra là cán bộ, công chức cần thay đổi như thế nào để làm việc hiệu quả hơn, phục vụ nhân dân tốt hơn và tạo ra những giá trị mới cho nền công vụ.
Đối với lực lượng trẻ, điều này đòi hỏi chủ động học tập, cập nhật kiến thức và hình thành kỹ năng sử dụng công nghệ phù hợp với yêu cầu công việc. Năng lực số không chỉ là biết vận hành một phần mềm hay sử dụng một công cụ AI, mà còn là khả năng lựa chọn phương thức xử lý, đánh giá thông tin và vận dụng công nghệ để giải quyết vấn đề thực tế.
*Từ năng lực số đến hiệu quả phục vụ
Trong môi trường hành chính, ứng dụng công nghệ chỉ có ý nghĩa khi góp phần cải thiện kết quả công việc. Việc số hóa quy trình cần gắn với rà soát cách thức thực hiện, xác định những khâu còn mất thời gian, hạn chế sự phối hợp và tìm giải pháp phù hợp.
Nghị quyết 57-NQ/TW đặt ra yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động của các cơ quan thuộc hệ thống chính trị, nâng cao hiệu quả quản trị và chất lượng dịch vụ công. Định hướng này đòi hỏi cán bộ, công chức không chỉ tiếp nhận công nghệ mà còn tham gia đổi mới phương thức làm việc tại cơ quan, đơn vị.
Với cán bộ, công chức trẻ, vai trò tiên phong cần được thể hiện qua việc chủ động đề xuất sáng kiến, tham gia cải tiến quy trình và chia sẻ kinh nghiệm ứng dụng công nghệ. Những thay đổi có thể bắt đầu từ công việc thường xuyên, như tổ chức thông tin khoa học hơn, phối hợp xử lý nhiệm vụ trên nền tảng số hoặc sử dụng dữ liệu để nâng cao chất lượng tham mưu.
Tuy nhiên, đổi mới không đồng nghĩa với chạy theo công nghệ. Việc lựa chọn công cụ cần xuất phát từ yêu cầu công việc, điều kiện triển khai và khả năng tạo ra hiệu quả thực tế. Công nghệ phù hợp phải giúp giảm thao tác không cần thiết, hỗ trợ cán bộ tập trung vào những nhiệm vụ đòi hỏi chuyên môn và trách nhiệm cao hơn.
Tiến sĩ Nguyễn Thị Trang nhấn mạnh, tính tiên phong của cán bộ, công chức trẻ không phải được xác lập mặc nhiên bởi độ tuổi mà cần được khẳng định thông qua năng lực thực tiễn, trách nhiệm nghề nghiệp, thái độ nêu gương và đóng góp cụ thể. Trong môi trường số, tinh thần học tập thường xuyên, khả năng thích ứng và chủ động đổi mới là những yêu cầu quan trọng.
Xây dựng văn hóa số vì vậy cần được thực hiện đồng thời với nâng cao năng lực của đội ngũ. Cán bộ, công chức trẻ cần có điều kiện tiếp cận công nghệ, tham gia các hoạt động đổi mới sáng tạo và vận dụng kiến thức vào nhiệm vụ chuyên môn. Mỗi cơ quan cũng cần tạo môi trường khuyến khích đề xuất giải pháp, đánh giá hiệu quả và nhân rộng những cách làm phù hợp.
Chuyển đổi số trong công vụ không chỉ là quá trình đưa công nghệ vào hoạt động hành chính. Đây còn là quá trình thay đổi cách tư duy, tổ chức công việc và thực hiện trách nhiệm phục vụ. Khi cán bộ, công chức chủ động làm chủ công nghệ, gắn đổi mới với yêu cầu thực tiễn và hiệu quả công việc, văn hóa số sẽ từng bước trở thành nền tảng của nền công vụ hiện đại.
Thực hiện Nghị quyết 57-NQ/TW vì vậy cần được cụ thể hóa bằng những thay đổi trong từng cơ quan, đơn vị và từng vị trí công tác. Với lực lượng cán bộ, công chức trẻ, sự tiên phong không nằm ở việc sử dụng nhiều công nghệ hơn, mà ở khả năng vận dụng công nghệ đúng mục đích, đổi mới cách làm và tạo ra kết quả thiết thực trong thực thi công vụ./.
