Mỗi năm, nước ta ghi nhận khoảng 222.000 trường hợp đột quỵ, nhưng chỉ khoảng 23,2% bệnh nhân đến cơ sở y tế trong vòng 4,5 giờ đầu kể từ khi khởi phát triệu chứng - “thời gian vàng” để can thiệp hiệu quả.
Khoảng 20% người bệnh được vận chuyển đến bệnh viện bằng hệ thống cấp cứu chuyên nghiệp. Thực tế này đặt ra yêu cầu phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện, nâng cao khả năng tiếp cận hiện trường, vận chuyển và xử trí ban đầu, tạo điều kiện để người bệnh được cấp cứu kịp thời.
Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia xác định yêu cầu đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số, tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Đối với lĩnh vực y tế và cấp cứu ngoại viện, định hướng này đặt ra yêu cầu tăng cường ứng dụng công nghệ, kết nối dữ liệu và hiện đại hóa quy trình vận hành, góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo vệ sức khỏe và tính mạng người dân.
Tích hợp các đầu số khẩn cấp, tổ chức điều phối thống nhất
Bộ Công an đang xây dựng Đề án “Tích hợp các đầu số 113, 114, 115 và tổ chức hệ thống thông tin liên lạc trong trường hợp khẩn cấp thành Trung tâm tiếp nhận, xử lý thông tin khẩn cấp quốc gia”. Theo đề xuất, các đầu số 113, 114, 115 sẽ được tích hợp thành một đầu số 113 sử dụng trên toàn quốc, đặt tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an 34 tỉnh, thành phố.
Ngày 20/10, Công an Thành phố Hồ Chí Minh ra mắt Tổ tiếp nhận, xử lý thông tin khẩn cấp và Câu lạc bộ Khoa học công nghệ Công an Thành phố. Mô hình tiếp nhận thông tin khẩn cấp được kỳ vọng giúp các lực lượng phối hợp nhanh hơn khi xảy ra sự cố, tai nạn hoặc tình huống cần hỗ trợ khẩn cấp. Đây là bước chuẩn bị để nghiên cứu, tiến tới tích hợp ba đầu số 113, 114 và 115 thành một đầu mối tiếp nhận thông tin thống nhất, phục vụ nhu cầu về an ninh, trật tự; phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và cấp cứu y tế.
Theo đề xuất của Bộ Công an, quá trình tích hợp được triển khai theo hai giai đoạn. Giai đoạn 1, các đầu số 113, 114, 115 được tích hợp thành đầu số 113 tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an 34 tỉnh, thành phố. Giai đoạn 2 được thực hiện sau khi triển khai mô hình này từ 6 tháng đến 1 năm. Cơ quan chức năng sẽ sơ kết, đánh giá để tính toán xây dựng mô hình Trung tâm 113 quốc gia, đồng thời nghiên cứu khả năng tích hợp thêm đầu số 111, 117 theo ý kiến của Bộ Khoa học và Công nghệ.
Theo phương án đề xuất, cuộc gọi 113 từ các nhà mạng được định tuyến qua các hướng thoại hiện hữu về cổng tiếp nhận tại Trung tâm Thông tin chỉ huy Bộ Công an. Tổng đài căn cứ mã vùng hoặc cấu hình nghiệp vụ để chuyển cuộc gọi đến Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an tỉnh, thành phố thông qua kênh truyền của Bộ Công an.
Cổng tiếp nhận được triển khai theo nguyên tắc dự phòng tại ít nhất hai trung tâm dữ liệu ở hai miền Nam, Bắc, tự động chuyển đổi để bảo đảm dịch vụ thông suốt 24/7. Khi xảy ra sự cố khiến hệ thống không thể kết nối đến đầu mối địa phương, cuộc gọi sẽ được chuyển sang tuyến dự phòng, số cố định trực ban hoặc số di động trực ban theo phương thức truyền thống, bảo đảm việc tiếp nhận và xử lý liên tục.
Đối với cuộc gọi liên quan đến cấp cứu y tế ngoại viện, tổng đài viên sẽ kết hợp AI với màn hình điều khiển và máy tính để tiếp nhận, định tuyến, chuyển hướng cuộc gọi từ Trung tâm Thông tin chỉ huy Công an tỉnh, thành phố đến các cơ sở đủ điều kiện cấp cứu ngoại viện trên địa bàn.
Chuẩn hóa phương tiện, nâng cao năng lực cấp cứu ngoại viện
Không chỉ đối với đột quỵ, các tình huống như tai nạn giao thông, đuối nước, cháy nổ, tai nạn lao động, ngộ độc, thiên tai, thảm họa và biến cố tim mạch cấp đều đòi hỏi hệ thống cấp cứu ngoại viện phản ứng nhanh, tổ chức bài bản và phối hợp hiệu quả. Đây là yêu cầu đặt ra trong quá trình xây dựng Đề án phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện.
Ngày 15/9/2025, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 282/NQ-CP, giao Bộ Y tế xây dựng Đề án cấp quốc gia phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu đạt ít nhất 1 xe cứu thương/100.000 dân, đồng thời mở rộng đối tượng được đào tạo kỹ năng sơ cứu, gồm lực lượng cảnh sát phòng cháy, chữa cháy, cảnh sát giao thông, tiếp viên hàng không, học sinh và người dân, bên cạnh cán bộ y tế.
Bộ Y tế đang phối hợp với một số đơn vị triển khai thí điểm Đề án tại 6 tỉnh, thành phố gồm Hải Phòng, Bắc Ninh, Hà Tĩnh, Khánh Hòa, Đà Nẵng và Kiên Giang. Về nhân lực, Bộ Y tế đã tổ chức các chương trình đào tạo sơ cấp cứu từ cơ bản, nâng cao đến chuyên biệt cho đội ngũ cán bộ cấp cứu 115 và trung tâm y tế các tỉnh.
Nếu trước đây nhiều xe cứu thương chủ yếu phục vụ vận chuyển bệnh nhân, Đề án hướng tới chuẩn hóa xe cứu thương theo tiêu chuẩn quốc tế, từ kích thước đến trang thiết bị và các hệ thống đi kèm như giường cấp cứu, máy sốc điện, oxy. Phương tiện phù hợp sẽ hỗ trợ cán bộ y tế nâng cao kỹ năng, năng lực xử trí người bệnh trong tình trạng nguy kịch.
Hiện tỷ lệ xe cứu thương ở nước ta khoảng 0,2 xe/100.000 dân, thấp hơn 10 lần so với Nhật Bản và 4 lần so với Singapore. Trong khi nhu cầu cấp cứu trước viện ngày càng lớn, năng lực đáp ứng ở nhiều nơi còn phân tán, chưa đồng đều; sự kết nối giữa điều phối, vận chuyển, tiếp nhận và xử trí ban đầu vẫn cần được tăng cường.
Bộ Y tế cũng phối hợp với Bộ Công an xây dựng hệ thống tổng đài tiếp nhận và điều phối cấp cứu thống nhất trên toàn quốc. Trí tuệ nhân tạo (AI) được định hướng ứng dụng để tư vấn, phân loại tình trạng người bệnh ngay khi tiếp nhận cuộc gọi. Trong điều phối giao thông, hệ thống có thể kết nối với camera AI của cảnh sát giao thông để ưu tiên đèn xanh cho xe cứu thương đang làm nhiệm vụ, đặc biệt đối với bệnh nhân đột quỵ.
Phát triển hệ thống cấp cứu ngoại viện giai đoạn 2026-2030 và tích hợp các đầu số khẩn cấp tập trung vào phương tiện, nhân lực, tổ chức điều phối, ứng dụng công nghệ và tiếp nhận thông tin. Các giải pháp đang được nghiên cứu, triển khai theo chức năng của từng cơ quan, hướng tới tăng cường phối hợp giữa các lực lượng, nâng cao khả năng đáp ứng tình huống khẩn cấp và bảo đảm thông tin được tiếp nhận, định tuyến, xử lý liên tục./.
