Chiều tối 2/3, tại Bảo tàng Hà Nội (đường Phạm Hùng, Từ Liêm), lễ khai mạc hai không gian trưng bày sắp đặt nghệ thuật “Chiến tranh và Hòa bình” và “Vũ điệu xuân” đã khai mạc, mở đầu chuỗi hoạt động sáng tạo năm 2026 của Bảo tàng.
Chiều tối 2/3, tại Bảo tàng Hà Nội (đường Phạm Hùng, Từ Liêm), lễ khai mạc hai không gian trưng bày sắp đặt nghệ thuật “Chiến tranh và Hòa bình” và “Vũ điệu xuân” đã khai mạc, mở đầu chuỗi hoạt động sáng tạo năm 2026 của Bảo tàng.
Chương trình do Bảo tàng Hà Nội, Trung tâm Điều phối các hoạt động sáng tạo Hà Nội phối hợp với các nghệ sĩ Thu Trần, Tây Phong và Nguyễn Đức Phương tổ chức.
Phát biểu tại lễ khai mạc, Giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội Phạm Tuấn Long nhấn mạnh, trưng bày sắp đặt “Chiến tranh và Hòa bình” và “Vũ điệu Xuân” tuy khai thác chủ đề quen thuộc nhưng mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc trong bối cảnh hiện nay. Thông qua các mảnh bom, xác máy bay, không gian nghệ thuật gợi nhắc ký ức chiến tranh, đồng thời khẳng định giá trị của cuộc sống hòa bình và sự phát triển của Thủ đô từ sau năm 1972 đến nay.
Ông cho biết, 2026 là năm khởi đầu thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Trung ương cùng các nghị quyết liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và giáo dục thẩm mỹ. Hà Nội đã xây dựng chương trình hành động cụ thể, trong đó chú trọng giáo dục nghệ thuật, giáo dục về thẩm mỹ cho thế hệ trẻ. Trưng bày lần này mở đầu cho chuỗi sự kiện văn hóa năm 2026, hướng tới kỷ niệm 950 năm thành lập Quốc Tử Giám.
Hai không gian mang hai sắc thái biểu đạt khác nhau, song cùng hướng tới mục tiêu phát huy giá trị di sản, tăng cường giáo dục lịch sử – văn hóa thông qua hình thức nghệ thuật đương đại.
Không gian sắp đặt “Chiến tranh và Hòa bình” do nghệ sĩ Thu Trần và Tây Phong thực hiện được hình thành từ các mảnh xác máy bay và vỏ bom do Bảo tàng Hà Nội sưu tầm, lưu giữ. Thông qua ngôn ngữ sắp đặt đương đại, các hiện vật không chỉ được trưng bày như chứng tích của một giai đoạn lịch sử, còn được đặt trong cấu trúc thẩm mỹ mới, gợi mở suy ngẫm về ký ức chiến tranh, giá trị của hòa bình và trách nhiệm gìn giữ thành quả hôm nay.
Không gian gồm hai khung kết cấu thép chính, kết nối bằng một lối đi tượng trưng cho sự chia cắt do chiến tranh tạo ra. Ở cuối con đường là giàn hoa, sen và những dải lụa đa màu sắc, thể hiện tinh thần hòa bình. Các mảnh xác máy bay được treo ở cao độ trung gian, tạo nên sự chuyển dịch trong cách tiếp cận hiện vật, từ góc nhìn lịch sử sang trải nghiệm suy tư, chiêm nghiệm.
Bên cạnh các hiện vật kim loại là hệ thống khối cầu, mảng hình học và dải lụa nhiều màu sắc do nghệ sĩ Thu Trần thực hiện bằng vật liệu nhẹ, bọc giấy dứa, giấy dó và phủ sơn mài. Sự kết hợp này tạo nên đối thoại thị giác giữa quá khứ và hiện tại, giữa ký ức chiến tranh và khát vọng hòa bình.
Không gian sắp đặt đồng thời cộng hưởng với tác phẩm phù điêu của họa sĩ Nguyễn Hải về sự kiện quân và dân ta bắt sống phi công John McCain tại hồ Trúc Bạch ngày 26/10/1967 – một dấu mốc lịch sử mang ý nghĩa khép lại quá khứ, hướng tới hòa giải và hợp tác, phát triển.
Theo Ban tổ chức trưng bày sắp đặt “Chiến tranh và Hòa bình” không tái hiện chiến tranh như một câu chuyện minh họa mà tồn tại như một cấu trúc gợi nhắc rằng vật chất không vô nghĩa và quá khứ không tự biến mất. Khi các di vật được đặt vào một trật tự thẩm mỹ mới, nghệ thuật không xóa bỏ lịch sử mà làm thay đổi cách công chúng đối diện với lịch sử, từ đó trao lại ký ức như một khả thể suy tư trong đời sống đương đại.
Chia sẻ về không gian “Chiến tranh và Hòa bình”, nghệ sĩ Thu Trần cho biết ý tưởng xuất phát từ xúc động khi tiếp cận các mảnh xác máy bay, vỏ bom – những dấu tích của chiến tranh đang lưu giữ tại Bảo tàng Hà Nội và cảm nhận được giá trị của hòa bình. Theo chị, thách thức lớn nhất là vừa tôn trọng tính nguyên bản của di vật, vừa kiến tạo cấu trúc thẩm mỹ mới để mở ra đối thoại về ký ức và giá trị của hòa bình. Việc kết hợp chất liệu mềm như lụa, giấy dó với kim loại nhằm gợi cảm giác chữa lành và tái sinh.
Nghệ sĩ Tây Phong nhấn mạnh yếu tố cấu trúc không gian và nhịp điệu thị giác, hướng tới tạo trải nghiệm mở để công chúng tự chiêm nghiệm lịch sử. Anh kỳ vọng không gian sắp đặt sẽ giúp người xem cảm nhận ký ức trong sự tĩnh tại và ý thức hướng tới tương lai.
Trong khi đó, “Vũ điệu xuân” của nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương kiến tạo không gian nghệ thuật rực rỡ sắc màu, giàu năng lượng thị giác. Tác phẩm được cấu thành từ hệ thống roi tuồng làm từ vật liệu tái chế, treo trên giàn tre mộc mạc, tạo nên cấu trúc mở với nhịp điệu chuyển động mềm mại.
Chia sẻ về “Vũ điệu Xuân”, nghệ sĩ Nguyễn Đức Phương cho biết tác phẩm lấy cảm hứng từ hình ảnh roi tuồng – biểu trưng cho khí phách và tinh thần anh hùng trong nghệ thuật truyền thống. Hệ thống màu sắc giàu tính ước lệ của các cán roi được anh phát triển thành một sắp đặt thị giác đương đại như “lễ hội sắc màu”, gửi gắm ước vọng về năng lượng mới và hanh thông. Nghệ sĩ kỳ vọng công chúng tiếp cận văn hóa dân gian trong tinh thần đối thoại, làm mới để giá trị truyền thống tiếp tục sống trong đời sống hôm nay; đồng thời bày tỏ mong muốn góp phần đánh thức di sản trong không gian Bảo tàng Hà Nội bằng sáng tạo đương đại.
Việc tổ chức hai không gian sắp đặt nhằm phát huy giá trị di sản, tăng cường hoạt động giáo dục thông qua hình thức nghệ thuật đương đại, đồng thời mở rộng cách tiếp cận ký ức chiến tranh bằng tinh thần nhân văn, khách quan và hướng tới tương lai. Hai trưng bày với hai sắc thái biểu đạt khác nhau đã tạo nên một chỉnh thể hài hòa, góp phần khẳng định định hướng xây dựng Bảo tàng Hà Nội trở thành không gian văn hóa sáng tạo của Thủ đô – nơi di sản không chỉ được lưu giữ mà còn được đánh thức qua ngôn ngữ nghệ thuật đương đại./.
