Hơn hai năm về khu tái định cư sau trận lũ quét lịch sử, nhiều hộ dân ở xã Mường Xén (Nghệ An) vẫn chưa nhận được khoản hỗ trợ.
Giữa niềm vui có mái nhà mới, bà con lại đối diện với nỗi lo thiếu nước sinh hoạt, gánh nặng chi phí xây dựng và sự mòn mỏi chờ đợi chính sách.
Nỗi lo sau tái định cư
Trận lũ quét năm 2022 đã để lại những mất mát nặng nề cho người dân Mường Xén. Hàng chục ngôi nhà bị cuốn trôi, nhiều hộ phải sống tạm bợ trong cảnh màn trời chiếu đất. Trong bối cảnh đó, dự án khu tái định cư Hòa Sơn được triển khai khẩn trương, trở thành điểm tựa để bà con ổn định cuộc sống.
Anh Trần Nam Hải, ở bản Hòa Sơn nhớ lại: “Lũ quét và sạt lở đất khiến cả gia đình tôi phải di dời. Khi được bố trí tái định cư, bà con ai cũng vui mừng. Có nhà mới, có chỗ ở an toàn, chúng tôi yên tâm sinh sống”. Tuy nhiên, niềm vui ấy chưa trọn vẹn bởi trước khi di dời, chính quyền địa phương vận động bà con đi tái định cư và sẽ hỗ trợ 40 triệu đồng từ ngân sách Trung ương, UBND huyện cũ hỗ trợ thêm 10 triệu đồng, tổng cộng 50 triệu đồng. Thế nhưng, dù đã xây nhà và ở ổn định hơn hai năm, gia đình anh vẫn chưa nhận được khoản hỗ trợ này".
Gia đình anh Tiêu Đình Ngọc cũng rơi vào cảnh khó khăn. Trận lũ năm 2022 đã cuốn trôi toàn bộ nhà cửa của gia đình anh. Được bố trí đất tái định cư, anh dựng lại ngôi nhà mới. Chính quyền vận động và thông tin sẽ hỗ trợ 40 triệu đồng để dựng nhà nhưng đến nay khoản tiền ấy anh vẫn chưa được chi trả. Với bà con nơi đây, số tiền đó rất quan trọng bởi để dựng được căn nhà hầu hết mọi người đều đi vay mượn. Nếu được chi trả đúng hẹn, bà con sẽ giảm bớt gánh nặng, cuộc sống bớt khó khăn hơn, anh chia sẻ.
Theo anh Ngọc, hệ thống cấp nước sạch tại khu tái định cư đã xuống cấp nghiêm trọng. Nguồn nước chỉ chảy về bể chính, còn hệ thống đường ống dẫn đến từng hộ dân bị hư hỏng trong quá trình thi công đường, buộc bà con phải tự kéo đường ống riêng để sử dụng. Một số hộ ở đầu nguồn còn đấu nối trực tiếp vào đường ống chính của dự án, khiến lưu lượng nước giảm, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước trong mùa khô.
Ông Vi Văn Truyền, Trưởng bản Hòa Sơn cho biết, sau trận lũ quét, khu tái định cư Hòa Sơn được xây dựng cho 56 hộ dân, hiện đã có 55 hộ nhận đất, hơn 30 hộ đã dựng nhà cửa. Khi vận động bà con về khu tái định cư, chính quyền sẽ hỗ trợ thêm 40 triệu đồng để xây dựng nhà nhưng đến nay vẫn chưa thực hiện. Tháng 8 vừa qua, UBND xã thông báo khi xảy ra thiên tai 37 hộ bị trôi sập hoàn toàn đã nhận hộ trợ 30 triệu đồng, 1 hộ hư hỏng nặng nhận hỗ trợ 20 triệu đồng theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP. Trong khi khoản hỗ trợ 40 triệu đồng mà địa phương sẽ hỗ trợ trước đây lại cùng nguồn ngân sách nên phải chờ xin ý kiến cấp trên.
Cần sự vào cuộc quyết liệt
Ông Lô Đình Thụ, Chủ tịch UBND xã Mường Xén cho biết, sau trận lũ lịch sử năm 2022, chính quyền khẩn trương triển khai dự án khu tái định cư tại bản Hòa Sơn để ổn định đời sống cho nhân dân. Hiện có 55 hộ di dời sang khu mới, cuộc sống ngày càng cải thiện. Tuy nhiên, trong số này có 38 hộ đã nhận kinh phí hỗ trợ nhà ở theo Nghị định 20/2021/NĐ-CP, với tổng số tiền 1,5 tỷ đồng. Theo Nghị quyết 09/2024/NQ-HĐND, nguyên tắc hỗ trợ là “chỉ hỗ trợ một lần”, nếu có nhiều chính sách khác nhau thì chỉ được chọn một. Vì vậy, UBND xã chưa đủ cơ sở để xác định hai khoản hỗ trợ là cùng một nội dung hay khác nhau.
UBND xã đã có văn bản xin ý kiến, hướng dẫn cụ thể từ UBND tỉnh, Sở Tài chính, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn. Riêng 8 hộ chưa nhận tiền hỗ trợ trong đợt 1, UBND xã đã làm danh sách, hoàn thiện các thủ tục liên quan để chi trả trong thời gian sớm nhất.
Liên quan đến việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ tái định cư, chính quyền địa phương đã nhận lại 22 sổ cũ và sẽ cấp mới trong năm nay. Riêng những hộ chưa nộp lại Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cũ thì chưa được cấp Giấy chứng nhận mới theo quy định, ông Thụ cho hay.
Thực tế tại Mường Xén cho thấy, chính sách hỗ trợ tái định cư cần sự rõ ràng và kịp thời. Người dân đã mất mát quá nhiều sau thiên tai, họ cần một điểm tựa để ổn định cuộc sống. Những lời hứa nếu không được thực hiện sẽ trở thành nỗi mong chờ vô vọng, ảnh hưởng đến niềm tin của bà con vào chính quyền.
Để người dân thật sự “an cư lạc nghiệp”, cần có sự vào cuộc quyết liệt của các cấp, ngành. Việc xác định rõ ràng các khoản hỗ trợ, tránh chồng chéo, cần được thực hiện nhanh chóng; đồng thời, hạ tầng thiết yếu như, nước sinh hoạt, đường giao thông, trường học cũng cần được đầu tư đồng bộ để khu tái định cư không chỉ là nơi trú ngụ tạm thời mà trở thành mái ấm lâu dài./.
