Chính sách và phát triển

Định hình không gian tái định cư phía Nam Hà Nội từ dự án Khu đô thị Bình Minh - Tam Hưng

Hà Nội

Những dự án lớn ở phía Nam Hà Nội đang đặt ra nhu cầu thu hồi đất, bố trí tái định cư và xây dựng các tuyến kết nối mới.

​Với gần 600 ha đất và khoảng 6.747 lô tái định cư dự kiến, Khu đô thị đa mục tiêu Bình Minh - Tam Hưng được xác định là một trong những dự án chuẩn bị chỗ ở cho người dân phải di dời khi Hà Nội triển khai các công trình trọng điểm phía Nam. Tiến độ hoàn thiện hạ tầng khu tái định cư vào đầu năm 2027 sẽ là khâu quan trọng trong kế hoạch giải phóng mặt bằng của thành phố.

Những dự án lớn ở phía Nam Hà Nội đang đặt ra nhu cầu thu hồi đất, bố trí tái định cư và xây dựng các tuyến kết nối mới. Khi người dân phải chuyển nơi ở, công việc của chính quyền không dừng ở phương án bồi thường. Đất tái định cư cần có đường vào, điện, nước và điều kiện để người dân xây dựng nhà, ổn định sinh hoạt. Vì vậy, tiến độ chuẩn bị nơi ở mới có quan hệ trực tiếp với tiến độ bàn giao mặt bằng cho các công trình.

Khu đô thị đa mục tiêu tại xã Bình Minh, Tam Hưng có quy mô hơn 600ha
Ảnh minh họa: ​Kiều Hoa

Khu đô thị đa mục tiêu Bình Minh - Tam Hưng được triển khai trong bối cảnh ấy. Dự án dành tỷ trọng lớn cho nhà ở tái định cư, đồng thời bố trí nhà ở xã hội, nhà ở thương mại và các công trình phục vụ dân cư. Quy mô đầu tư lớn tạo ra cơ hội chuẩn bị quỹ nhà ở tập trung, song cũng đòi hỏi phân kỳ xây dựng sát với nhu cầu thực tế của từng dự án hạ tầng.

* Quỹ đất tái định cư phục vụ nhiều công trình

Theo thông tin về Quyết định số 6180/QĐ-UBND ngày 11/11/2026 của UBND thành phố Hà Nội, Khu đô thị đa mục tiêu Bình Minh - Tam Hưng có diện tích khoảng 598,2 ha, thuộc hai xã Bình Minh và Tam Hưng. Trong đó, phần đất tại Bình Minh khoảng 274,4 ha, tại Tam Hưng khoảng 323,8 ha. Công ty cổ phần Vinhomes là nhà đầu tư, tổng vốn dự kiến 111.137 tỷ đồng.

Trước đó, ngày 6/8, Sở Tài chính Hà Nội công khai thông tin sơ bộ với diện tích khoảng 601,4 ha. Đến đầu tháng 11, đồ án quy hoạch chi tiết tỷ lệ 1/500 được công khai tại địa phương với diện tích nghiên cứu 598,2 ha và quy mô dân số dự kiến 105.087 người. Sự thay đổi diện tích phản ánh các mốc hồ sơ khác nhau trong quá trình chuẩn bị dự án; số liệu cập nhật cần được sử dụng thống nhất khi giới thiệu quy mô.

Điểm đáng chú ý nằm ở cơ cấu nhà ở. Dự án dự kiến bố trí khoảng 6.747 lô đất nhà ở liền kề phục vụ tái định cư, tương ứng gần 3,15 triệu m² sàn xây dựng, chiếm 48,58% tổng diện tích sàn nhà ở. Chung cư thương mại dự kiến khoảng 2,01 triệu m² sàn, chiếm 31,07%; nhà ở xã hội cao tầng khoảng 1,32 triệu m² sàn, chiếm 20,35%.

Quỹ tái định cư được định hướng phục vụ công tác giải phóng mặt bằng của Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội, dự án trục không gian Quốc lộ 1A và các công trình trọng điểm khác. Với những dự án phải thu hồi đất trên phạm vi rộng, việc có sẵn khu tái định cư giúp các địa phương chủ động hơn khi lập phương án bồi thường, hỗ trợ và bố trí chỗ ở mới.

Tuy nhiên, 6.747 lô đất là quy mô dự kiến theo phương án đầu tư, chưa phải số hộ đã được xác định sẽ chuyển đến. Nhu cầu thực tế phụ thuộc ranh giới thu hồi đất, số hộ đủ điều kiện, phương án tái định cư và nguyện vọng của người dân. Vì thế, phân bổ quỹ đất cần bám sát tiến độ từng dự án, tránh tình trạng nơi đã có hạ tầng nhưng chưa bố trí được dân, trong khi khu vực khác lại thiếu chỗ ở phù hợp.

Theo tiến độ đầu tư được công bố, khu vực đất tái định cư được yêu cầu hoàn thành cơ bản việc xây dựng và khớp nối hạ tầng kỹ thuật trong quý IV/2026, chậm nhất đầu quý I/2027. Trong khi đó, toàn bộ khu đô thị dự kiến hoàn thành và đưa vào khai thác vào quý IV/2030.

Đây là yêu cầu không dễ thực hiện đối với dự án quy mô gần 600 ha. Công tác thu hồi đất, san nền, mở đường, cấp điện, cấp nước và thoát nước phải được tổ chức đồng bộ ở những khu vực dự kiến bố trí tái định cư sớm. Nếu chỉ hoàn thiện lô đất mà chưa có đường giao thông hoặc hạ tầng thiết yếu, người dân khó có thể xây dựng nhà và chuyển đến sinh sống theo kế hoạch.

Dự án nằm trong khu vực có khả năng kết nối với Vành đai 4, Quốc lộ 21B, Quốc lộ 21C và trục kinh tế phía Nam. Những tuyến giao thông này tạo điều kiện liên kết khu đô thị với các địa bàn lân cận. Tuy vậy, khả năng đi lại hằng ngày còn phụ thuộc các nút giao, đường gom, đường nội bộ và phương án tổ chức giao thông được đầu tư trên thực tế.

Theo thông tin quy hoạch được công khai ngày 4/11, khu đô thị dự kiến có trục cảnh quan mặt nước trung tâm, hệ thống công viên và cây xanh, cùng các khu nhà ở, trường học, công trình y tế, văn hóa, thể thao và dịch vụ. Quy mô dân số hơn 105.000 người đặt ra nhu cầu đáng kể về trường lớp, chăm sóc sức khỏe, cấp nước, xử lý nước thải và thu gom rác.

Đặc biệt, bài toán thoát nước cần được tính từ giai đoạn san nền. Khi hàng trăm hecta đất được chuyển sang xây dựng đô thị, hướng thoát nước và khả năng thấm tự nhiên sẽ thay đổi. Hệ thống hồ điều hòa, cống thoát nước và công trình đầu mối phải được tính toán cùng mạng lưới chung, bảo đảm không làm gia tăng nguy cơ úng ngập tại các khu dân cư hiện hữu.

Tại hội nghị công khai quy hoạch, lãnh đạo xã Bình Minh đã đề nghị chú trọng kết nối với các khu dân cư hiện có, bảo vệ môi trường, quan tâm công trình văn hóa, tín ngưỡng và quyền lợi người dân. Những ý kiến này cho thấy việc phát triển khu đô thị mới cần tính đến cả cộng đồng đang sinh sống quanh dự án, nhất là khi các tuyến đường và hạ tầng kỹ thuật đi qua khu vực dân cư, đất sản xuất hiện hữu.

* Gắn tiến độ khu đô thị với tiến độ dự án trọng điểm

Theo thông tin công bố về chủ trương đầu tư, tổng vốn dự kiến của Bình Minh - Tam Hưng là 111.137 tỷ đồng, trong đó vốn góp của nhà đầu tư khoảng 15%, còn lại là vốn vay và các nguồn huy động hợp pháp. Đây là quy mô vốn dự kiến, không phải giá trị đã giải ngân. Việc triển khai theo từng giai đoạn đòi hỏi bố trí nguồn lực cho giải phóng mặt bằng và hạ tầng khu tái định cư đúng thời điểm.

Chủ đầu tư đã công bố tổ chức lễ khởi công ngày 28/8/2026. Tuy nhiên, thông tin về tiến độ trong quyết định chủ trương đầu tư ban hành sau đó nêu mốc xây dựng từ quý IV/2026. Vì vậy, tiến độ thi công thực tế của từng phân khu cần được xác nhận qua hồ sơ và báo cáo của cơ quan quản lý, thay vì suy ra từ thời điểm tổ chức lễ khởi công.

Chỉ đạo của thành phố đối với các khu đô thị đa mục tiêu cho thấy yêu cầu xuyên suốt: quỹ đất tái định cư phải có khả năng sử dụng đúng thời điểm cần bàn giao mặt bằng. Mỗi dự án có vị trí, quy mô và tiến độ riêng, nhưng đều phải giải quyết mối quan hệ giữa thu hồi đất, xây dựng hạ tầng và ổn định đời sống người dân.

​Với Bình Minh - Tam Hưng, mốc đầu năm 2027 dành cho hạ tầng khu tái định cư sẽ là phép thử đầu tiên. Sau đó, quá trình hoàn thiện nhà ở xã hội, nhà ở thương mại và công trình công cộng đến năm 2030 sẽ quyết định diện mạo khu đô thị. Trong suốt quá trình này, thành phố cần theo dõi đồng thời tiến độ giải phóng mặt bằng, khả năng bố trí tái định cư và chất lượng hạ tầng được bàn giao.

​Phía Nam Hà Nội đang đứng trước những thay đổi lớn về giao thông và tổ chức không gian đô thị. Một khu tái định cư quy mô lớn có thể hỗ trợ quá trình ấy nếu được chuẩn bị đúng nhu cầu, đúng tiến độ và bảo đảm điều kiện sinh sống. Đối với Bình Minh - Tam Hưng, hiệu quả đầu tư trước hết sẽ được nhìn thấy ở khả năng giúp người dân ổn định nơi ở mới, từ đó tạo điều kiện triển khai các công trình trọng điểm của Thủ đô./.


​Kiều Hoa

Tin liên quan

Xem thêm