Khoa học

Định hình lại vị thế của Việt Nam dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo

Sáng 5/6, Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức Hội thảo Công bố báo cáo tư vấn chính sách thường niên 2026 “Thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số của Việt Nam dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số”.

Quang cảnh hội thảo. 
Ảnh: Việt Hà - TTXVN

Phát biểu tại hội thảo, Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng ban Chính sách, Chiến lược Trung ương đánh giá cao việc Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội thời gian qua đã có nhiều hội thảo, nhiều báo cáo tư vấn chính sách rất có giá trị, đóng góp cho việc xây dựng các chủ trương, chính sách lớn của Đảng, Nhà nước về kinh tế. Chủ đề hội thảo lần này là dịp để đại diện các bộ, ban, ngành Trung ương, các chuyên gia kinh tế, nhà khoa học, doanh nghiệp cùng trao đổi học thuật, đối thoại chính sách về các định hướng và giải pháp thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của Việt Nam trong giai đoạn tới.

Tiến sĩ Nguyễn Đức Hiển, Phó Trưởng Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương phát biểu tại hội thảo. 
Ảnh: TTXVN phát

Những định hướng, hiến kế từ các chuyên gia, viện nghiên cứu và trường đại học sẽ là cơ sở dữ liệu quan trọng để Ban Chính sách, Chiến lược Trung ương tổng hợp, hoàn thiện báo cáo chiến lược trình Bộ Chính trị, nhằm sớm tháo gỡ các rào cản cơ chế, đưa chính sách khoa học công nghệ đi vào thực tiễn đạt hiệu quả cao nhất.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trúc Lê, Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội chia sẻ: Năm 2025, nền kinh tế Việt Nam đạt tốc độ tăng trưởng 8,02%, thuộc nhóm cao nhất khu vực châu Á; quy mô GDP ước đạt khoảng 514 tỷ USD; GDP bình quân đầu người vượt ngưỡng 5.000 USD. Đây là kết quả rất đáng ghi nhận trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục đối mặt với những bất ổn kéo dài từ xung đột địa chính trị, chủ nghĩa bảo hộ thương mại, sự tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu cho tới những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu và cuộc cạnh tranh công nghệ giữa các nền kinh tế lớn.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trúc Lê, Hiệu trưởng trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội phát biểu tại hội thảo. 
Ảnh: TTXVN phát

Tuy nhiên, theo Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trúc Lê, phía sau những con số tăng trưởng tích cực đó là một câu hỏi lớn mang tính chiến lược. Liệu các động lực tăng trưởng truyền thống đã giúp Việt Nam đạt được những thành tựu trong gần bốn thập niên đổi mới có còn đủ sức đưa đất nước tiến tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao vào năm 2045? Hay nói cách khác, Việt Nam sẽ dựa vào đâu để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên trong giai đoạn tới? Đây không chỉ là một câu hỏi kinh tế; đây là câu hỏi về mô hình phát triển quốc gia, về năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong kỷ nguyên số. Và sâu xa hơn, đây là câu hỏi về vị thế của Việt Nam trong trật tự kinh tế toàn cầu đang được định hình lại bởi khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Hiệu trưởng Trường Đại học Kinh tế nhấn mạnh: Những vấn đề sẽ quyết định năng lực cạnh tranh của Việt Nam trong nhiều thập kỷ tới đó là nâng cao năng lực hấp thụ và làm chủ công nghệ của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số đang diễn ra với tốc độ chưa từng có; xây dựng một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc gia hiệu quả hơn, trong đó doanh nghiệp là trung tâm, nhà nước đóng vai trò kiến tạo và các trường đại học là nơi cung cấp tri thức, công nghệ và nguồn nhân lực chất lượng cao. Bên cạnh đó, phát triển nguồn nhân lực đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế số, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược và công nghệ lõi; hoàn thiện thể chế, tạo môi trường thuận lợi cho nghiên cứu khoa học, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Trúc Lê cũng cho rằng, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo không chỉ tập trung ở các trung tâm kinh tế lớn mà cần lan tỏa tới mọi địa phương, mọi doanh nghiệp và mọi người dân.

Các ý kiến của các chuyên gia trao đổi tại hội thảo đã làm rõ nhiều khó khăn, thách thức trong thúc đẩy tăng trưởng dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo như: hạn chế về năng lực hấp thụ công nghệ của doanh nghiệp; sự thiếu đồng bộ về hạ tầng số và thể chế; khoảng cách giữa nghiên cứu và ứng dụng thực tiễn; những rào cản về vốn, nhân lực và chuyển đổi số đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa. Trên cơ sở đó, các chuyên gia đề xuất ưu tiên đột phá về cải cách thể chế, phát triển hạ tầng số và dữ liệu quốc gia, đồng thời tăng cường liên kết giữa nhà nước – trường đại học – viện nghiên cứu – doanh nghiệp nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Tại hội thảo, Trường Đại học Kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội chính thức công bố Chuỗi ấn phẩm Tư vấn chính sách thường niên 2026 gồm 3 ấn phẩm chuyên đề: Triển vọng tăng trưởng và cấu trúc kinh tế Việt Nam; Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và năng lực quản trị quốc gia; Phát triển bền vững và các mô hình kinh tế mới. Đây là kết quả nghiên cứu của đội ngũ chuyên gia, nhà khoa học Trường Đại học Kinh tế với cách tiếp cận liên ngành, kết hợp giữa cơ sở lý luận, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn phát triển của Việt Nam. Các ấn phẩm tập trung vào những vấn đề chiến lược như đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển kinh tế tư nhân, cải cách thể chế, chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và nâng cao hiệu quả phân bổ nguồn lực./.

Vũ Việt Hà

Xem thêm