An sinh

Đồng bào Mông ở Mường Lống thoát nghèo từ cây, con đặc trưng

Nghệ An

Giữa núi rừng vùng cao Mường Lống, tỉnh Nghệ An, đồng bào Mông đang từng bước thay đổi phương thức sản xuất, chuyển từ chăn nuôi, trồng trọt nhỏ lẻ sang phát triển những cây trồng, vật nuôi có lợi thế của địa phương.

Đồng bào Mông thoát nghèo nhờ nuôi gà H'Mông. 
Ảnh: Trịnh Duy Hưng - TTXVN

Gà đen H’Mông, lợn đen, sa nhân, thảo đậu khấu nam, mận và đào... được xác định là những sản phẩm chủ lực, mở ra hướng phát triển kinh tế phù hợp điều kiện tự nhiên và tập quán sản xuất của người dân. Tuy nhiên, để những tiềm năng này thực sự trở thành sinh kế bền vững, Mường Lống vẫn phải giải quyết nhiều khó khăn về vốn, kỹ thuật, dịch bệnh và thị trường tiêu thụ.

*Gây dựng lại sinh kế sau những thiệt hại do dịch bệnh

Đến bản Mường Lống 2, câu chuyện về gia đình chị Lầu Y Xồng là một trong những minh chứng cho tinh thần vượt khó của đồng bào Mông trong phát triển kinh tế. Từng mạnh dạn vay vốn ngân hàng, đầu tư chăn nuôi gà H’Mông với mong muốn cải thiện cuộc sống, chị đã có những thành quả bước đầu nhưng cũng phải trải qua không ít khó khăn, nhất là khi dịch bệnh xảy ra khiến đàn gà gần như chết hết.

Đồng bào Mông thoát nghèo nhờ nuôi gà H'Mông. 
Ảnh: Trịnh Duy Hưng - TTXVN

Nhận thấy gà đen H’Mông phù hợp với khí hậu, điều kiện tự nhiên và tập quán chăn nuôi tại địa phương, chị Xồng quyết định vay vốn ngân hàng khoảng 50 triệu đồng để đầu tư con giống, xây dựng mô hình chăn nuôi. Ban đầu, gia đình nuôi 200 con. Nhờ chịu khó chăm sóc, tận dụng điều kiện sẵn có và tích lũy kinh nghiệm, lứa gà đầu tiên mang lại doanh thu khoảng 70 triệu đồng. Sau khi trừ 20 triệu đồng chi phí, gia đình thu về khoảng 50 triệu đồng.

Kết quả bước đầu tạo thêm niềm tin để năm 2025 chị mở rộng đàn lên khoảng 300 con. Tuy nhiên, dịch bệnh bất ngờ xuất hiện khiến phần lớn đàn gà bị chết, bao nhiêu công sức chăm sóc, vốn tích lũy và khoản tiền vay ngân hàng đều đứng trước nguy cơ mất trắng. Với một hộ gia đình ở vùng cao, đây là tổn thất không nhỏ, nhất là khi chăn nuôi đang được kỳ vọng trở thành nguồn thu nhập chính để cải thiện cuộc sống.

Chị Xồng không muốn từ bỏ mô hình đã lựa chọn. Chị cho biết, ở bản, gà đen H’Mông là vật nuôi bởi phù hợp với điều kiện chăn thả trên núi, đồi, sản phẩm có giá trị và có khả năng tiêu thụ, nhất là khi hoạt động du lịch cộng đồng đang được quan tâm phát triển. Điều gia đình cần lúc này là có thêm con giống, kiến thức phòng bệnh và đầu ra ổn định để yên tâm tái đàn.

Chia sẻ với những khó khăn của người dân, chính quyền xã Mường Lống đã hỗ trợ gia đình chị 300 con gà giống trong giai đoạn đầu. Sau khi đàn gà bị thiệt hại do dịch bệnh, năm 2026, địa phương tiếp tục hỗ trợ thêm 180 con giống từ nguồn chương trình mục tiêu, giúp gia đình có điều kiện khôi phục sản xuất.

Đối với chị Xồng, sự hỗ trợ này không chỉ giúp giảm bớt gánh nặng chi phí mà còn tạo động lực để tiếp tục theo đuổi mô hình chăn nuôi. Tuy nhiên, nuôi gà đen theo phương thức thả tự nhiên đòi hỏi thời gian khá dài, thường mất 7-8 tháng mới có thể xuất bán. Người nuôi phải có vốn duy trì, kiên trì chăm sóc và chú trọng phòng, chống dịch bệnh. Nếu không kiểm soát tốt dịch bệnh hoặc gặp khó khăn trong tiêu thụ, những khoản đầu tư ban đầu rất dễ trở thành gánh nặng.

Xã Mường Lống đã hỗ trợ 7.800 con giống cho đồng bào Mông trong năm 2026. 
Ảnh: Trịnh Duy Hưng - TTXVN

Cũng trong năm 2026, Mường Lống đã hỗ trợ 29 hộ dân với 7.800 con gà giống từ nguồn chương trình mục tiêu. Hiện nay, gà đen H’Mông đã trở thành một trong những vật nuôi chủ lực của xã. Tổng đàn toàn xã đạt gần 25.000 con. Sản phẩm không chỉ phục vụ nhu cầu tiêu dùng của người dân mà còn được cung ứng cho các khu du lịch cộng đồng trên địa bàn, từng bước tạo sự kết nối giữa chăn nuôi với dịch vụ du lịch.

*Tạo sinh kế bền vững

Là địa bàn có 100% dân số là đồng bào Mông sinh sống, Mường Lống đang từng bước định hướng lại sản xuất theo hướng tập trung, lựa chọn những cây trồng, vật nuôi phù hợp điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng và tập quán canh tác của bà con nơi đây. Qua đó, nhằm khai thác tốt hơn lợi thế bản địa, từng bước hình thành sản phẩm hàng hóa đặc trưng, hướng đến xây dựng sản phẩm đạt tiêu chuẩn OCOP.

Tiêu biểu, cây dược liệu, sa nhân và thảo đậu khấu nam được xem là những loại cây có lợi thế nhờ phù hợp điều kiện sinh thái dưới tán rừng. Với những cây dược liệu này, xã định hướng phát triển diện tích sa nhân từ 250-500 ha, thảo đậu khấu nam từ 100-150 ha. Việc lựa chọn các loại cây này nhằm tận dụng điều kiện đất đai, không gian dưới tán rừng, tạo thêm nguồn thu nhập cho người dân, đồng thời đa dạng hóa sinh kế thay vì phụ thuộc vào một số hoạt động sản xuất truyền thống.

Cùng với cây dược liệu, địa phương hình thành từ 5-10 vùng sản xuất rau an toàn, với tổng diện tích từ 5-10 ha; chăm sóc diện tích mận, đào hiện có và mở rộng diện tích trồng đào lấy cành tại những bản có điều kiện phù hợp. Đáng chú ý, các vườn mận, đào tại khu vực trung tâm xã và các bản Mường Lống 1, Mường Lống 2 được định hướng kết hợp với phát triển du lịch cộng đồng. Đây không chỉ là hướng khai thác giá trị từ sản xuất nông nghiệp mà còn góp phần tạo thêm sản phẩm phục vụ du khách, quảng bá cảnh quan và đặc sản địa phương.

Ông Phạm Văn Hòa, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Mường Lống cho biết, để hỗ trợ đồng bào Mông phát triển cây, con chủ lực, trong giai đoạn 2025-2030, xã dự kiến chi ngân sách hơn 35,1 tỷ đồng, trong đó, ngân sách nhà nước hỗ trợ hơn 22,24 tỷ đồng, phần người dân đóng góp hơn 12,86 tỷ đồng. Nguồn lực này tập trung hỗ trợ giống, vật tư, phân bón, thức ăn và các điều kiện cần thiết phục vụ sản xuất... Qua đó, giúp đồng bào tăng thu nhập thêm từ những cây trồng, vật nuôi chủ lực dự kiến đạt bình quân 2-3 tỷ đồng mỗi năm. Địa phương đặt mục tiêu thành lập các hợp tác xã hoặc liên kết với doanh nghiệp để hỗ trợ người dân từ khâu hướng dẫn kỹ thuật, sơ chế, chế biến đến quảng bá và tiêu thụ sản phẩm.

Theo phương án triển khai, các hộ tham gia được hỗ trợ cây, con giống, vật tư, phân bón, thức ăn và tập huấn chuyển giao kỹ thuật. Người dân chủ động bố trí nhân lực, chuồng trại, đất sản xuất và thực hiện đúng quy trình chăm sóc. Cách làm này hướng đến việc nâng cao trách nhiệm của từng hộ, đồng thời tạo sự thống nhất về quy trình sản xuất và chất lượng sản phẩm.

Từ câu chuyện của chị Lầu Y Xồng đến định hướng phát triển các cây trồng, vật nuôi chủ lực của địa phương, có thể thấy, hành trình giảm nghèo ở Mường Lống không chỉ cần các chính sách hỗ trợ, định hướng của chính quyền, quan trọng hơn là khơi dậy ý chí vươn lên, tinh thần chủ động thoát nghèo của đồng bào nơi đây./.


Trịnh Duy Hưng

Tin liên quan

Xem thêm