Từ các chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, nhu cầu tuyển dụng đang được cụ thể hóa ngay trong chương trình học, chuẩn đầu ra và nội dung thực hành của sinh viên.
Từ các chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng của doanh nghiệp, nhu cầu tuyển dụng đang được cụ thể hóa ngay trong chương trình học, chuẩn đầu ra và nội dung thực hành của sinh viên. Yêu cầu đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường lao động cũng đặt ra trong quá trình sắp xếp mạng lưới giáo dục nghề nghiệp. Cùng với việc thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, thương mại hóa sản phẩm, đây là những hướng triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển giáo dục và đào tạo.
*Doanh nghiệp tham gia đào tạo ngay từ khâu xây dựng chương trình
Tại Trường Đại học Nha Trang (Khánh Hòa), Tập đoàn Thủy sản Minh Phú đầu tư 50 tỷ đồng trong giai đoạn 2022 - 2027 để hỗ trợ học phí cho sinh viên theo học 5 chương trình đào tạo theo đơn đặt hàng. Hai bên phối hợp xây dựng chương trình theo hướng tăng thời gian đào tạo lên 4,5 năm, chú trọng tiếng Anh, công nghệ thông tin, kỹ năng quản trị và thực hành tại doanh nghiệp.
Theo Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang Quách Hoài Nam, việc đào tạo theo đơn đặt hàng đưa doanh nghiệp tham gia vào quá trình đào tạo ngay từ khi xác định nhu cầu nhân lực và thiết kế chương trình. Doanh nghiệp cùng nhà trường góp ý chuẩn đầu ra, tham gia giảng dạy, tạo điều kiện cho sinh viên thực tập và đánh giá năng lực của người học. Qua đó, sinh viên sớm tiếp cận yêu cầu công việc, còn doanh nghiệp có thể giảm chi phí đào tạo lại sau tuyển dụng.
Bên cạnh chương trình hợp tác với Tập đoàn Thủy sản Minh Phú, Trường Đại học Nha Trang còn phối hợp với các doanh nghiệp du lịch, công nghệ thông tin và mạng lưới doanh nghiệp Nhật Bản. Các chương trình hợp tác tạo điều kiện để sinh viên tham gia dự án thực tế, thực tập trong môi trường làm việc và mở rộng cơ hội việc làm sau tốt nghiệp.
Tại Cần Thơ, hoạt động kết nối tuyển dụng giúp các cơ sở đào tạo nắm bắt nhu cầu của thị trường lao động. Thông qua ngày hội việc làm tại Đại học Cần Thơ, Trung tâm Dịch vụ việc làm thành phố đã kết nối sinh viên với hơn 7.080 vị trí tuyển dụng của 41 doanh nghiệp. Sinh viên có cơ hội tìm hiểu yêu cầu của nhà tuyển dụng ngay trong quá trình học tập. Nhà trường cũng có thêm thông tin về những thay đổi trong yêu cầu chuyên môn, kỹ năng số và khả năng ứng dụng công nghệ để xem xét điều chỉnh nội dung đào tạo.
Hiệu trưởng Trường Đại học Nam Cần Thơ Nguyễn Văn Quang cho biết, đào tạo theo đơn đặt hàng là hướng hợp tác thiết thực giữa nhà trường và doanh nghiệp. Nhà trường xây dựng chương trình dựa trên nhu cầu nhân lực của đơn vị sử dụng lao động. Doanh nghiệp hỗ trợ địa điểm, trang thiết bị thực tập và tiếp nhận sinh viên sau khi tốt nghiệp.
*Tổ chức lại mạng lưới giáo dục nghề nghiệp theo nhu cầu địa phương
Trong quá trình sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp, việc tinh gọn đầu mối gắn với tập trung nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị và chất lượng đào tạo. Tại Hưng Yên, một trong những căn cứ để tổ chức lại mạng lưới là quy mô tuyển sinh của các cơ sở giáo dục nghề nghiệp còn thấp so với năng lực đào tạo. Năm 2025, các cơ sở tuyển 5.654 học sinh, sinh viên, đạt 51,8% quy mô đào tạo. Năm 2026, số tuyển mới tăng lên 6.568 học sinh, sinh viên, đạt 60,2%.
Một số ngành nghề nhiều năm không tuyển được người học, trong khi các ngành như cơ điện tử, tự động hóa, bán dẫn và logistics còn chiếm tỷ lệ khiêm tốn. Cơ sở vật chất, trang thiết bị tại một số đơn vị còn thiếu, lạc hậu. Chương trình đào tạo chậm đổi mới, chưa theo kịp nhu cầu nhân lực.
Trên cơ sở rà soát, Ban Chấp hành Đảng bộ tỉnh Hưng Yên đã thông qua phương án giảm số cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập trực thuộc tỉnh từ 11 trường tại thời điểm ngày 1/7/2025 xuống còn 4 trường, giảm 7 trường, tương ứng 64%. Tỉnh phấn đấu phê duyệt các phương án, đề án sắp xếp trong tháng 11/2026.
Hưng Yên xác định việc tổ chức lại mạng lưới phải đi đôi với đổi mới quản trị, tập trung nguồn lực đầu tư cho các cơ sở có năng lực và các ngành nghề phù hợp với thị trường lao động. Phương án sắp xếp cần tính đến việc rà soát ngành nghề, điều chỉnh quy mô tuyển sinh, đầu tư trang thiết bị và phát triển đội ngũ, đồng thời bảo đảm hoạt động đào tạo và quyền lợi của người học, nhà giáo, người lao động.
Cùng với việc tổ chức lại các cơ sở trực thuộc địa phương, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã bàn giao nguyên trạng 8 cơ sở giáo dục nghề nghiệp trực thuộc Bộ về UBND 5 tỉnh, thành phố quản lý. Hà Nội tiếp nhận 4 cơ sở. Hải Phòng, Phú Thọ, Ninh Bình và Đồng Nai mỗi địa phương tiếp nhận một cơ sở.
Việc chuyển giao nhằm thực hiện chủ trương tại Nghị quyết số 71-NQ/TW và kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu tại Thông báo số 562/TB-VPCP ngày 31/10/2026 về tình hình, tiến độ sắp xếp các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.
Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Lê Quân nhấn mạnh, việc sắp xếp, tái cấu trúc mạng lưới giáo dục nghề nghiệp phải tạo điều kiện để các trường phát triển về quy mô và chất lượng, đóng góp vào đào tạo nguồn nhân lực có kỹ năng, tay nghề cho địa phương. Các tỉnh, thành phố cần quan tâm đến chính sách đối với người học, cơ chế đặt hàng đào tạo, hỗ trợ các trường xây dựng định hướng phát triển và bảo đảm quyền lợi của nhà giáo, người lao động, học sinh, sinh viên.
Là địa phương tiếp nhận nhiều cơ sở nhất, Hà Nội xác định trách nhiệm của thành phố sau khi tiếp nhận tổ chức bộ máy, nhân sự, tài chính và tài sản là duy trì hoạt động và xây dựng hướng phát triển cho từng trường. Phó Chủ tịch Thường trực UBND thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn cho biết, thành phố sẽ rà soát từng cơ sở để xác định định hướng phát triển phù hợp với nhu cầu nhân lực chất lượng cao của Thủ đô, bảo đảm các trường sớm triển khai đổi mới sau bàn giao.
*Gắn nhiệm vụ nghiên cứu với khả năng thương mại hóa
Vai trò của doanh nghiệp trong hợp tác với trường đại học còn thể hiện ở việc đặt hàng nghiên cứu, tham gia đầu tư và phát triển sản phẩm. Tại Hội nghị hợp tác Nhà nước - Nhà trường - Doanh nghiệp về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo năm 2026, do Bộ Giáo dục và Đào tạo phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ cùng các cơ quan liên quan tổ chức, Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn chỉ ra bốn nhóm điểm nghẽn trong hợp tác “ba nhà”, gồm tư duy, nhận thức về trách nhiệm của từng bên, động lực hợp tác và nguồn lực thực hiện.
Theo Bộ trưởng, nhiều nhà khoa học có kết quả nghiên cứu tiềm năng nhưng chưa xác định rõ cách tiếp cận thị trường và những điều kiện để sản phẩm được chấp nhận. Trong khi đó, doanh nghiệp có nhu cầu công nghệ và nắm bắt yêu cầu của thị trường nhưng chưa kết nối chặt chẽ với các nhóm nghiên cứu. Khoảng cách này cần được thu hẹp ngay từ khâu xác định nhiệm vụ, khi các bên có thể cùng xem xét khả năng ứng dụng, chi phí sản xuất và sức cạnh tranh của sản phẩm.
Bộ trưởng nhấn mạnh, các trường đại học cần tạo điều kiện để giảng viên theo đuổi nghiên cứu dài hạn, đồng thời phát triển năng lực thử nghiệm, hoàn thiện và thương mại hóa công nghệ. Đối với những lĩnh vực công nghệ chiến lược, doanh nghiệp cần tham gia đầu tư, phát triển sản phẩm cùng trường đại học ngay từ đầu, chia sẻ hạ tầng, nhân lực và rủi ro trong quá trình nghiên cứu.
Bộ trưởng Hoàng Minh Sơn đề nghị tiếp tục hoàn thiện Đề án về mô hình hợp tác “ba nhà” để trình Thủ tướng Chính phủ. Trong quá trình xây dựng Đề án, các trường đại học và doanh nghiệp có thể chủ động triển khai những nhiệm vụ đủ điều kiện thực hiện, phát triển sản phẩm cụ thể trên cơ sở kết quả nghiên cứu sẵn có.
Khả năng đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trường lao động và số kết quả nghiên cứu được ứng dụng, thương mại hóa là những căn cứ để đánh giá hiệu quả sắp xếp mạng lưới đào tạo và hợp tác “ba nhà” trong triển khai Nghị quyết số 71-NQ/TW. Việc tháo gỡ vướng mắc về cơ chế, nguồn lực sẽ tạo điều kiện để các trường phát huy năng lực đào tạo, nghiên cứu và doanh nghiệp tham gia sâu hơn vào quá trình này./.


