Tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2027 hoàn thành, đưa vào sử dụng cơ sở dữ liệu quản lý người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn trên toàn tỉnh; phấn đấu 100% trường hợp được phát hiện, tiếp nhận, hỗ trợ được cập nhật, theo dõi.
Tình trạng người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn vẫn xuất hiện tại một số đô thị, khu, điểm du lịch và nơi tập trung đông người trên địa bàn tỉnh Gia Lai. Trong đó, nhiều trường hợp mắc bệnh tâm thần, không rõ nơi cư trú hoặc gia đình không đủ khả năng chăm sóc. Thực tế này cho thấy, nếu chỉ tập trung, đưa người lang thang về nơi cư trú mà không giải quyết căn nguyên, nguy cơ tái lang thang, tái xin ăn vẫn còn, đòi hỏi các giải pháp hỗ trợ sinh kế, chăm sóc xã hội và quản lý lâu dài.
*Không chỉ “đưa về”
Theo Đề án tập trung, giải quyết tình trạng người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn giai đoạn 2026-2030 vừa được UBND tỉnh Gia Lai phê duyệt, toàn tỉnh hiện có hơn 350 trường hợp. Các trường hợp chủ yếu tập trung tại khu vực đô thị, điểm du lịch, nhà hàng, quán ăn, công viên.
Mục tiêu của Đề án là đến năm 2030 giảm ít nhất 25% số trường hợp phát sinh mới so với năm 2026; 90% xã, phường không còn trường hợp tái lang thang, tái xin ăn từ 2 lần trở lên. Tỉnh phấn đấu 100% trường hợp được phát hiện đều được tiếp cận, phân loại, xác minh nhân thân, nơi cư trú, hoàn cảnh gia đình và nguyên nhân.
Theo ông Đinh Hà Nam, Phó Giám đốc Sở Y tế tỉnh Gia Lai, công tác tập trung, giải quyết người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn thời gian qua đã góp phần bảo đảm an toàn xã hội, mỹ quan đô thị. Tuy nhiên, tình trạng này vẫn tái diễn, trong đó, có những trường hợp thay đổi hình thức xin ăn để đối phó với cơ quan chức năng.
Tại khu vực Bình Định trước đây, giai đoạn 2021-2025, các lực lượng chức năng tập trung 289 trường hợp, gồm 20 trẻ em, 6 người khuyết tật, 96 người cao tuổi, 110 người trong độ tuổi lao động và 57 người mắc bệnh tâm thần. Có 57 trường hợp không xác định được nơi cư trú và 20 trường hợp tái lang thang, xin ăn từ 2 lần trở lên.
Tại khu vực Gia Lai (cũ), các lực lượng tập trung, tiếp nhận 129 trường hợp, gồm 16 trẻ em, 70 người cao tuổi và 43 người mắc bệnh tâm thần.
“Người lang thang, xin ăn tập trung nhiều tại các tuyến đường, khu vực có nhà hàng, quán ăn, chợ, bến xe, nhà ga, các điểm đông người ở đô thị Quy Nhơn trước đây. Vào dịp lễ, mùng 1, ngày rằm, lễ Phật Đản, Giáng sinh, tình trạng này còn xuất hiện tại một số cơ sở tôn giáo”, ông Nam cho biết.
Theo ông Đinh Hà Nam, nguyên nhân xuất phát từ khó khăn kinh tế, thiếu việc làm, thu nhập không ổn định; già hóa dân số, bệnh tật, khuyết tật, bệnh tâm thần, mất khả năng lao động; gia đình tan vỡ hoặc thiếu sự chăm sóc của người thân. Quá trình phát triển đô thị, du lịch, dịch vụ và di chuyển dân cư cũng làm gia tăng tình trạng này.
Bên cạnh đó, một số trường hợp lợi dụng lòng tốt của người dân, giả bệnh, giả hoàn cảnh khó khăn hoặc lợi dụng trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật để xin ăn, trục lợi.
*Hỗ trợ sinh kế, quản lý lâu dài
Để giải quyết căn cơ, Gia Lai chuyển trọng tâm từ xử lý tình huống sang phòng ngừa, trợ giúp và quản lý lâu dài. Đối với người trong độ tuổi lao động, còn khả năng lao động và có nhu cầu, tỉnh phấn đấu từ 70% trở lên được tư vấn, hỗ trợ học nghề, giới thiệu việc làm, hỗ trợ sinh kế hoặc kết nối chính sách phù hợp.
Đối với trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh tâm thần và trường hợp đặc biệt khó khăn, việc đưa về gia đình phải đi kèm đánh giá khả năng chăm sóc, nhu cầu y tế, giáo dục, phục hồi chức năng và trợ giúp xã hội.
“Các trường hợp tái lang thang, tái xin ăn nhiều lần phải được xác định rõ nguyên nhân, hoàn cảnh để xây dựng phương án hỗ trợ cụ thể, tránh vòng lặp: tập trung - đưa về - tái lang thang”, ông Nam nhấn mạnh.
Tỉnh yêu cầu, các địa phương tăng cường rà soát, lập danh sách, xác minh nhân thân, phân loại người lang thang, xin ăn tại các địa bàn trọng điểm. Trường hợp xác định được nơi cư trú sẽ bàn giao cho gia đình, địa phương quản lý. Trường hợp không xác định được nơi cư trú hoặc gia đình không còn khả năng chăm sóc, nuôi dưỡng sẽ lập hồ sơ đưa vào cơ sở trợ giúp xã hội theo quy định.
Đối với người mắc bệnh hoặc sức khỏe suy kiệt, cơ sở khám, chữa bệnh thực hiện khám, điều trị; sau khi ổn định phối hợp đưa về nơi cư trú hoặc chuyển vào cơ sở trợ giúp xã hội phù hợp. Những trường hợp chưa xác định được thân nhân, nơi cư trú hoặc không có điều kiện trở về gia đình được chăm sóc tạm thời tại các cơ sở trợ giúp xã hội ở An Nhơn, Pleiku hoặc Trung tâm Nuôi dưỡng người tâm thần Hoài Nhơn trong thời gian xác minh.
Tỉnh tăng cường quản lý tại khu du lịch, điểm di tích, nơi tổ chức lễ hội; xử lý hành vi chứa chấp, tổ chức, môi giới, chăn dắt, dụ dỗ, ép buộc người khác lang thang, xin ăn, nhất là hành vi lợi dụng trẻ em, người cao tuổi, người khuyết tật để trục lợi.
Để giải quyết dứt điểm tình trạng lang thang, xin ăn, ông Đinh Hà Nam cho rằng, gia đình và cộng đồng cần nâng cao trách nhiệm chăm sóc người cao tuổi, người khuyết tật, người mắc bệnh tâm thần và người có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Việc cho tiền, cho quà trực tiếp người xin ăn có thể vô tình tạo điều kiện để hoạt động này tiếp diễn.
Tỉnh Gia Lai đặt mục tiêu đến năm 2027 hoàn thành, đưa vào sử dụng cơ sở dữ liệu quản lý người lang thang, cơ nhỡ, xin ăn trên toàn tỉnh; phấn đấu 100% trường hợp được phát hiện, tiếp nhận, hỗ trợ được cập nhật, theo dõi./.
