Hà Nội triển khai vùng phát thải thấp, thúc đẩy giao thông xanh, tăng cường kiểm soát nguồn thải; đồng thời hoàn thiện kiểm kê phát thải, mở rộng hệ thống quan trắc, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo.
Ngày 21/9, tại Hà Nội, Diễn đàn Quản trị môi trường Trung Quốc - Việt Nam năm 2026 được tổ chức với chủ đề “Từ chính sách đến hành động: Chung tay xây dựng môi trường đô thị xanh và bền vững”. Đây là lần đầu tiên diễn đàn được tổ chức, thu hút khoảng 150 đại biểu là đại diện cơ quan quản lý nhà nước, trường đại học, viện nghiên cứu, chuyên gia và doanh nghiệp hai nước.
Tham dự diễn đàn có Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường; ông Vương Quân, Đại biện lâm thời Đại sứ quán Trung Quốc tại Việt Nam cùng đại diện các cơ quan, tổ chức, cơ sở nghiên cứu và doanh nghiệp của Việt Nam, Trung Quốc.
Quản trị dựa trên dữ liệu
Phát biểu tại diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, với quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa nhanh cùng cường độ hoạt động giao thông, xây dựng và sản xuất ngày càng cao, Hà Nội đang chịu nhiều sức ép về môi trường. Thành phố xác định ba lĩnh vực cần tập trung giải quyết gồm chất lượng không khí, chất thải rắn và môi trường nước.
Từ đầu năm đến thời điểm diễn ra diễn đàn, số ngày có chất lượng không khí ở mức tốt và trung bình chiếm 74,8%, cao hơn cùng kỳ năm trước; nồng độ PM2.5 trung bình được báo cáo ở mức 39,64 µg/m³. Tuy nhiên, chất lượng không khí chưa thực sự bền vững, nhất là vào mùa đông và thời điểm giao mùa, do tác động của các nguồn phát thải từ giao thông, xây dựng, công nghiệp, hoạt động đốt ngoài trời và ô nhiễm liên vùng.
Theo Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, thành phố đang chuyển từ xử lý ô nhiễm theo từng vụ việc sang chủ động quản lý nguồn phát thải trên cơ sở dữ liệu. Hà Nội triển khai vùng phát thải thấp, thúc đẩy giao thông xanh, tăng cường kiểm soát nguồn thải; đồng thời hoàn thiện kiểm kê phát thải, mở rộng hệ thống quan trắc, nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo và phối hợp quản lý môi trường trong Vùng Thủ đô.
Đối với chất thải rắn, khoảng 83% chất thải rắn sinh hoạt của Hà Nội hiện được xử lý bằng công nghệ đốt phát điện, tỷ lệ chôn lấp trực tiếp còn khoảng 17%. Thành phố tiếp tục đầu tư nâng cao năng lực xử lý, đẩy mạnh tái sử dụng, tái chế và hướng tới chấm dứt chôn lấp trực tiếp rác thải sinh hoạt vào cuối năm 2027.
Tỷ lệ nước thải sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý hiện đạt khoảng 52,8%. Hà Nội đang đẩy nhanh đầu tư hệ thống thu gom, xử lý nước thải, cải thiện chất lượng các sông, hồ nội, ngoại thành, hướng tới mục tiêu xử lý tối thiểu 70% nước thải sinh hoạt đô thị vào năm 2030.
Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Bùi Duy Cường nhấn mạnh, bảo vệ môi trường phải trở thành một cấu phần trong quá trình quy hoạch và tổ chức phát triển đô thị, thay vì chỉ tập trung xử lý hậu quả phát sinh. Các vấn đề môi trường của một đô thị lớn ngày càng phức tạp, không thể giải quyết bằng một giải pháp, một công nghệ hoặc trong phạm vi một địa phương. Vì vậy, Hà Nội coi trọng việc học hỏi kinh nghiệm, mở rộng hợp tác khu vực và quốc tế.
Thành phố mong muốn cùng các đối tác Trung Quốc lựa chọn một số nội dung khả thi để tiếp tục nghiên cứu, thử nghiệm và triển khai, với mục tiêu, đầu mối, lộ trình rõ ràng và kết quả có thể đánh giá. Trọng tâm là chuyển từ trao đổi kinh nghiệm sang phối hợp giải quyết vấn đề; từ giới thiệu công nghệ sang kiểm chứng trong thực tế; từ ý tưởng hợp tác sang các mô hình có thể đo lường và nhân rộng.
Tập trung dự báo ô nhiễm và kiểm soát nguồn phát thải
Tại diễn đàn, các đại biểu trao đổi về quản lý chất lượng không khí; quan trắc, dự báo và kiểm soát nguồn ô nhiễm; phát triển vùng phát thải thấp; quản lý nước đô thị; xử lý, tái chế chất thải và thu hồi tài nguyên. Các chuyên gia cũng thảo luận khả năng ứng dụng trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, cảm biến và nền tảng dữ liệu tích hợp trong quản trị môi trường.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Nguyễn Minh Tấn trình bày tham luận về quản lý chất lượng không khí Hà Nội, tập trung phân tích hiện trạng, các nguồn phát thải chính, công tác kiểm kê nguồn thải, quan trắc, dự báo, kiểm soát phát thải, xây dựng vùng phát thải thấp và phối hợp liên vùng. Tham luận cũng chỉ ra những khoảng trống về dữ liệu, công nghệ, năng lực quản lý và nhu cầu hợp tác ưu tiên của Hà Nội.
Giáo sư Lưu Thư Minh, đại diện Đại học Thanh Hoa, cho biết trí tuệ nhân tạo có thể hỗ trợ tổng hợp dữ liệu, kết hợp các mô hình ô nhiễm không khí, phục vụ dự báo chất lượng không khí và xác định nguồn phát thải. Tuy nhiên, để ứng dụng hiệu quả AI, cần có hệ thống quan trắc đủ mạnh vì dữ liệu quan trắc là đầu vào thiết yếu. AI là công cụ hỗ trợ nâng cao tốc độ và hiệu quả xử lý dữ liệu; nhiệm vụ cốt lõi vẫn là xác định đúng nguồn phát thải và có giải pháp kiểm soát phù hợp.
Phó Trưởng phòng Quản lý môi trường, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Lê Thanh Thủy cho biết, Hà Nội mong muốn trao đổi, học hỏi kinh nghiệm của Trung Quốc về chính sách, khoa học và công nghệ trong xử lý ô nhiễm không khí, nước thải và chất thải rắn.
Liên quan việc thí điểm vùng phát thải thấp, ngày 17/9, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội đã phối hợp với Sở Xây dựng thực hiện đánh giá tác động. Việc đánh giá cần có thời gian để thu thập, đo đạc chuỗi dữ liệu về ô nhiễm không khí và tác động của quá trình điều chỉnh chính sách. Khi có đủ dữ liệu, thành phố mới có thể đánh giá một cách khoa học và xác định mức độ phù hợp của chính sách vùng phát thải thấp đối với Hà Nội.
Sau một ngày làm việc, diễn đàn đã thống nhất một số định hướng hợp tác trọng tâm, hướng tới các sản phẩm và lộ trình cụ thể. Hà Nội đề xuất ưu tiên dự báo chất lượng không khí, vùng phát thải thấp, giao thông xanh, xử lý nước thải và bùn thải. Hai bên cũng định hướng đẩy mạnh nghiên cứu chung, đào tạo, trao đổi chuyên gia, chuyển giao công nghệ và triển khai thí điểm những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế của Thủ đô./.
