Từ ba trụ cột "không khí sạch - giao thông xanh - vùng phát thải thấp", Hà Nội đang từng bước hình thành một cách tiếp cận mới trong quản trị môi trường đô thị.
Tháng 6/2026, Hà Nội phát động chuỗi hoạt động hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới (5/6) và Tháng hành động vì môi trường với chủ đề "Hà Nội chung tay hành động vì không khí sạch và giao thông xanh". Trong bối cảnh Luật Thủ đô 2026 chính thức đi vào cuộc sống, chiến dịch năm nay mang ý nghĩa rộng hơn khi tạo nền tảng xã hội cho việc triển khai các chính sách môi trường đô thị mới của Thủ đô.
Lần đầu tiên, Hà Nội đặt ba trụ cột "không khí sạch - giao thông xanh - vùng phát thải thấp" trong cùng một chiến dịch truyền thông và hành động cấp thành phố. Không dừng ở tuyên truyền, thành phố đồng thời triển khai các hoạt động đồng loạt tại toàn bộ 126 xã, phường, qua đó đưa các mục tiêu của Luật Thủ đô 2026 đến gần hơn với cộng đồng dân cư.
Ba trụ cột trong một chiến dịch thống nhất
Luật Thủ đô 2026 mở ra nhiều cơ chế đặc thù cho Hà Nội trong quản lý môi trường và phát triển đô thị bền vững. Một trong những nội dung được quan tâm là việc thành phố được triển khai các giải pháp kiểm soát phát thải, xây dựng vùng phát thải thấp, thúc đẩy giao thông xanh và nâng cao chất lượng môi trường sống.
Những quy định này phản ánh yêu cầu cấp thiết của một đô thị đặc biệt với quy mô dân số lớn, tốc độ đô thị hóa cao và áp lực ngày càng lớn đối với môi trường. Trong đó, chất lượng không khí đang trở thành vấn đề được xã hội đặc biệt quan tâm bởi tác động trực tiếp tới sức khỏe cộng đồng và chất lượng sống của người dân.
Thực tế cho thấy, các nguồn phát thải từ giao thông, hoạt động xây dựng, sản xuất và sinh hoạt đang tạo sức ép đáng kể đối với môi trường không khí của Thủ đô. Vì vậy, nếu trước đây các hoạt động môi trường thường tập trung vào thu gom rác thải, vệ sinh môi trường hay trồng cây xanh, thì nay Hà Nội đang chuyển sang cách tiếp cận toàn diện hơn, tác động trực tiếp vào nguyên nhân gây phát thải.
Việc lựa chọn chủ đề "Hà Nội chung tay hành động vì không khí sạch và giao thông xanh" chính là bước cụ thể hóa định hướng đó.
Điểm mới nổi bật của Tháng hành động vì môi trường năm nay là sự kết nối giữa ba lĩnh vực vốn thường được triển khai riêng biệt.
Trụ cột thứ nhất là không khí sạch. Đây được xác định là mục tiêu trung tâm của chiến dịch. Thông qua các hoạt động truyền thông, hội thảo, tọa đàm và vận động cộng đồng, thành phố hướng tới nâng cao nhận thức của người dân về tác động của ô nhiễm không khí đối với sức khỏe và chất lượng cuộc sống.
Trụ cột thứ hai là giao thông xanh. Hà Nội phát động "Ngày chuyển đổi giao thông xanh", vận động người dân hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, ưu tiên đi bộ, xe đạp, xe đạp điện công cộng, xe buýt, xe điện và các phương tiện thân thiện với môi trường. Đây không chỉ là hoạt động hưởng ứng môi trường mà còn là bước chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi phương thức di chuyển theo hướng phát thải thấp hơn trong tương lai.
Trụ cột thứ ba là vùng phát thải thấp. Trong khuôn khổ chiến dịch, thành phố tăng cường truyền thông về mục tiêu, ý nghĩa, lộ trình và phương thức triển khai thí điểm vùng phát thải thấp tại khu vực Hoàn Kiếm. Các hoạt động trải nghiệm giao thông xanh được tổ chức tại khu vực hồ Hoàn Kiếm và địa bàn dự kiến triển khai thí điểm nhằm giúp người dân tiếp cận trực tiếp với những thay đổi sắp diễn ra.
Ba nội dung này liên kết chặt chẽ với nhau trong một logic thống nhất: muốn có không khí sạch phải giảm phát thải; muốn giảm phát thải phải thúc đẩy giao thông xanh; để kiểm soát phát thải hiệu quả cần triển khai các vùng phát thải thấp theo lộ trình phù hợp.
Tạo đồng thuận xã hội cho các chính sách môi trường mới
Nếu các cơ chế của Luật Thủ đô 2026 tạo ra khung chính sách thì chính quyền cơ sở là nơi biến chính sách thành hành động. Theo kế hoạch của thành phố, từ ngày mùng 1 đến 8/6/2026, toàn bộ 126 xã, phường đồng loạt ra quân hưởng ứng Ngày Môi trường thế giới và Tháng hành động vì môi trường. Các hoạt động tiếp tục được duy trì trong suốt tháng 6.
Các địa phương tổ chức tổng vệ sinh môi trường tại khu dân cư, tuyến phố và khu vực công cộng; thu gom, xử lý rác thải; xóa bỏ các điểm tập kết rác không đúng quy định; khơi thông cống rãnh; chăm sóc cây xanh; cải tạo cảnh quan; vận động người dân không đốt rác, rơm rạ, phụ phẩm nông nghiệp và các loại chất thải trái quy định.
Đặc biệt, mỗi xã, phường được yêu cầu lựa chọn ít nhất một hoạt động điểm có tính lan tỏa nhằm huy động sự tham gia của cộng đồng dân cư, doanh nghiệp và các tổ chức xã hội.
Quy mô triển khai đồng bộ trên toàn bộ 126 xã, phường cho thấy đây không chỉ là chiến dịch của ngành môi trường mà là hoạt động huy động sự tham gia của cả hệ thống chính trị cơ sở trong thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Thủ đô.
Kinh nghiệm từ nhiều đô thị trên thế giới cho thấy, thành công của các chính sách môi trường không chỉ phụ thuộc vào quy định pháp luật hay đầu tư hạ tầng mà còn phụ thuộc vào sự đồng thuận của xã hội.
Trong bối cảnh Hà Nội đang chuẩn bị triển khai các chính sách mới về giao thông xanh và vùng phát thải thấp theo Luật Thủ đô 2026, công tác truyền thông, vận động và thay đổi hành vi cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Vì vậy, điểm đáng chú ý của Tháng hành động vì môi trường năm 2026 không nằm ở số lượng hoạt động được tổ chức hay quy mô các đợt ra quân mà ở việc thành phố đang sử dụng chiến dịch này như một bước chuyển từ tuyên truyền sang chuẩn bị cho quá trình thực thi chính sách.
Từ ba trụ cột "không khí sạch - giao thông xanh - vùng phát thải thấp", Hà Nội đang từng bước hình thành một cách tiếp cận mới trong quản trị môi trường đô thị, gắn mục tiêu bảo vệ môi trường với chất lượng sống của người dân và định hướng phát triển bền vững của Thủ đô trong giai đoạn mới./.
